I PKN 783/00

Wyrok z dnia 10 stycznia 2002 r. I PKN 783/00 Konsultacji związkowej nie wymaga wypowiedzenie umowy o pracę za- wartej na czas nie określony dokonane w następstwie odwołania pracownika z zarządu spółki kapitałowej. Przewodniczący SSN Andrzej Kijowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Barbara Wagner. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2002 r. sprawy z po- wództwa Bogusława R. przeciwko Przedsiębiorstwu Energetyki Cieplnej Spółce z o.o. w R.P. o odszkodowanie, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 29 czerwca 2000 r. [...] z m i e n i ł zaskarżony wyrok i oddalił apelację. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie wyrokiem z dnia 28 stycznia 2000 r. [...] oddalił powództwo Bogusława R. przeciwko Przedsię- biorstwu Energetyki Cieplnej - Spółce z o.o. w R.P. o odszkodowanie. W motywach tego rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy powołał się na poniższe ustalenia faktyczne oraz ich prawne oceny. Powód Bogusław R. był w pozwanej Spółce zatrudniony na stanowisku preze- sa jej Zarządu na czas nie określony w pełnym wymiarze czasu pracy. Uchwałą Wal- nego Zgromadzenia Wspólników z dnia 3 marca 1999 r. zmieniono powodowi pod- stawę naliczania płacy , uzależniając ją od średniej krajowej, a nie - jak poprzednio - od średniej zakładowej, co sprowadziło się do obniżenia wynagrodzenia. Na posie- dzeniu Rady Nadzorczej w dniu 19 kwietnia 1999 r. Burmistrz Miasta R.P. i jego za- stępca przekazali powodowi ofertę zmiany warunków płacowych na zasadzie poro- zumienia stron. Powód nie zgłaszał zastrzeżeń do tej propozycji organu założyciel- skiego i kilka dni później podpisał porozumienie. Walne Zgromadzenie Wspólników 2 Spółki podjęło w dniu 22 czerwca 1999 r. uchwałę [...] w sprawie odwołania powoda z zajmowanego stanowiska. W trakcie tego posiedzenia przewodniczący Rady Nad- zorczej wręczył powodowi pismo zawierające wypowiedzenie umowy o pracę. Powód jest członkiem Krajowego Związku Zawodowego Ciepłowników - Oddziałowej Orga- nizacji Związkowej w R.P. Zamiaru wypowiedzenia nie konsultowano z organizacją związkową, której powód był członkiem. Sąd Okręgowy uznał, że wymaganie przewidzianej w art. 38 k.p. konsultacji z organizacją związkową i podawania jej przyczyny uzasadniającej odwołanie powoda jest w istocie zbędne i miałoby jedynie formalne znaczenie. Odwołany ze stanowiska członek zarządu spółki nie może bowiem tak czy owak świadczyć pracy określonej w umowie o pracę. Sąd Okręgowy nie zaakceptował też poglądu powoda, że obniżenie mu wynagrodzenia za pracę wymagało wypowiedzenia zmieniającego. Porozumienie stron stanowi bowiem częstą i preferowaną przez prawo pracy formę kształtowania treści stosunku pracy. W uwzględnieniu apelacji powoda Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie wyrokiem z dnia 29 czerwca 2000 r. [...] zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że od strony pozwanej zasądził mu kwotę 13.431,84 zł z ustawowymi odsetkami od daty wyrokowania. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Apelacyjny stwierdził, że wprawdzie odwołanie powoda ze stanowiska prezesa Za- rządu uzasadniało wypowiedzenie mu umowy o pracę, ale nie zwalniało pracodawcy z obowiązku przeprowadzenia związkowej konsultacji, choćby miała ona mieć tylko formalny charakter, skoro w dacie wypowiedzenia powód był członkiem zakładowej struktury Krajowego Związku Ciepłowników. Niedopełnienie tego obowiązku przez pracodawcę uzasadniało zasądzenie powodowi na podstawie art. 471 k.p. odszkodo- wania w wysokości wynagrodzenia za trzymiesięczny okres wypowiedzenia. Kasację od powyższego wyroku wniosła strona pozwana zarzucając „błędną wykładnię art. 38 § 1 k.p. w związku z art. 197 KH przez przyjęcie, że w odniesieniu do członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością istnieje obligatoryjny wymóg konsultacji zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nie- określony z reprezentującą go organizacją związkową” oraz domagając się na tej podstawie zmiany zaskarżonego orzeczenia przez oddalenie apelacji, ewentualnie uchylenia kwestionowanego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu kasacji powołującym się na poglądy literatury prawniczej podniesiono, że skoro odwołany członek zarządu spółki kapita- 3 łowej nie może z powodu utraty stanowiska świadczyć umówionej pracy, to stosowa- nie przy wypowiadaniu umowy o pracę wymagania konsultacji z organizacją związ- kową i podawania jej oczywistej skądinąd przyczyny uzasadniającej rozwiązanie sto- sunku pracy jest zbędnym formalizmem, nie spełniającym ustawowej funkcji tej in- stytucji prawnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja zasługuje na uwzględnienie, gdyż usprawiedliwiona jest jej podstawa. Zaskarżony wyrok został bowiem rzeczywiście wydany z naruszeniem art. 38 k.p. w związku z art. 197 KH. Co prawda żaden z tych przepisów nie wyłącza expressis verbis związkowej konsultacji zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę na stanowisku członka zarządu spółki kapitałowej w następstwie odwołania danej osoby ze składu zarządu, a przepis art. 197 § 1 KH stanowił nawet, że istniejąca w każdej chwili moż- liwość odwołania „nie uwłacza roszczeniom z umowy o pracę”, lecz to jeszcze nie znaczy, iż przeprowadzenie takiej konsultacji jest dla pracodawcy przedmiotem jego prawnego obowiązku. Jej celem jest kontrola zasadności zamierzonych wypowie- dzeń, czemu służy podanie przyczyny wypowiedzenia do wiadomości reprezentują- cej pracownika zakładowej organizacji związkowej, której ewentualny sprzeciw naka- zuje pracodawcy wstrzymać się z podjęciem ostatecznej decyzji do czasu zajęcia stanowiska przez ogólnokrajową organizację związkową. Jeżeli jednak wypowiedze- nie umowy o pracę jest skutkiem uprzedniego pozbawienia danej osoby członkostwa w organie zarządzającym spółką, to cele analizowanej konsultacji są niemożliwe do urzeczywistnienia, a poza tym przyczyny ustania stosunku pracy nie są wówczas w gruncie rzeczy związane ze stosunkiem pracy, tylko ze stosunkiem organizacyjnym, w odniesieniu do którego organy pracowniczego przedstawicielstwa związkowego nie mają żadnych kompetencji kontrolnych. Rozumowanie to potwierdza i wzmacnia regulacja przyjęta w art. 69 k.p. wobec stosunków pracy na podstawie jednolitego aktu powołania, a więc aktu powodującego powierzenie kierowniczej funkcji i zarazem nawiązanie umownego stosunku pracy na czas nie określony. W konsekwencji akt odwołania ze stanowiska nie tylko pozbawia kierowniczych kompetencji, ale jest równoznaczny co najmniej z wypowiedzeniem stosunku pracy (art. 70 § 2 k.p.). Pomimo wspomnianej jednolitości aktu powołania i odpowiednio aktu odwołania, ustawodawca wyraźnie wyłączył 4 związkową konsultację zamiaru odwołania jako przesłanki ustania stosunku pracy. Zgodnie z art. 69 k.p. do stosunku pracy na podstawie powołania stosuje się w zasadzie przepisy o umowie o pracę na czas nie określony, ale według postanowień pkt 1 nie dotyczy to między innymi trybu postępowania przy rozwiązywaniu umów o pracę. Innymi słowy, wykładnia przepisów art. 38 k.p. w związku z art. 197 KH i art. 69 pkt 1 k.p. stosowanego w drodze analogii upoważnia do wniosku, że konsultacji związkowej nie wymaga wypowiedzenie bezterminowej umowy o pracę dokonywane w następstwie odwołania danej osoby ze składu zarządu spółki kapitałowej. Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39315 k.p.c. orzekł jak w sentencji. ========================================