II UKN 620/00

uzasadnienie orzeczenia. Jednakże uzasadnienie jest w zasadzie sporządzane po ogłoszeniu sentencji orzeczenia, więc choćby budziło - jak w niniejszej sprawie (o czym niżej) zastrzeżenia - to niejako „z natury rzeczy” nie może wywrzeć wpływu na treść rozstrzygnięcia, a tym bardziej wpływu „istotnego”, a tylko taki charakter naru- szenia przepisów procedury ma w świetle art. 3931 pkt 2 KPC kasacyjną doniosłość. Co prawda w uzasadnieniu wspomnianego zarzutu wnoszący kasację powołuje się na kwestię wiarygodności wypowiedzi lekarza - K.T., słuchanego przez Sąd w cha- rakterze świadka, lecz w takim kształcie jest to w istocie zarzut dotyczący oceny przeprowadzonych dowodów, co stanowi przedmiot regulacji innych przepisów, przy czym nie sposób tu spekulować, o które z nich chodziło stronie skarżącej. Wynika stąd, że chybiony jest jedyny zarzut odwołujący się do faktycznej podstawy rozstrzy- gnięcia, więc Sąd Najwyższy pozostaje związany ustaleniami, na których został oparty wyrok Sądu drugiej instancji (art. 39315 KPC). W tym zakresie Sąd Okręgowy przejął od Sądu Rejonowego ustalenie, że w warunkach pracy u pozwanego praco- dawcy nie doszło do przekroczenia dopuszczalnych dawek promieniowania jonizują- cego, a tym samym nie istnieje jakakolwiek przesłanka do konstruowania przyczyno- wego związku pomiędzy tymi warunkami i poronieniem przebytym przez skarżącą. Poronienie to stało się z kolei bezpośrednią przyczyną zakłócenia czynności psy- chicznych, polegającego na występowaniu zaburzeń adaptacyjnych, przy czym w pośredni sposób przyczyniło się do tego niedopełnienie przez pracodawcę jego obo- wiązku informowania pracowników o ryzyku zawodowym, wiążącym się z wykony- waną pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami (art. 226 KP). 6 Natomiast pozwany Zespół Opieki Zdrowotnej w B. nie dopuścił się wobec skarżącej naruszenia jakiegokolwiek nakazu czy zakazu. Jeśli zważyć na niesporny skądinąd fakt, że pomiędzy ZOZ i skarżącą nie istniał stosunek zatrudnienia, to w grę wchodziłby jedynie nakaz czy zakaz powszechnie obowiązujący, którego zawinione naruszenie mogłoby być samoistną podstawą odpowiedzialności, a więc o delikt w rozumieniu art. 415 KC. Odmowa przypisania temu pozwanemu zachowania o cha- rakterze czynu niedozwolonego oznacza, że nie mógł on z pozwanym pracodawcą ponosić solidarnej odpowiedzialności na podstawie art. 441 § 1 KC. Bezpodstawny jest zatem kasacyjny zarzut naruszenia art. 415 w związku z art. 441 § 1 KC Sąd zasadnie przyjął brak biernej legitymacji procesowej tego pozwanego. Wprawdzie w motywach kwestionowanego wyroku brakuje wywodów na temat jego prawnej podstawy, to szerszy kontekst uzasadnienia sugeruje, że Sąd Okręgo- wy oparł się na następującym rozumowaniu. Otóż, przedmiotem ochrony przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, w tym przepisów działu dziesiątego Kodeksu pracy, są zagrożone w procesach pracy zdrowie i życie pracownika, a więc dobra osobiste, dobra istoty ludzkiej. Dobra te zgodnie z art. 23 i 24 KC pozostają pod ochroną prawa cywilnego i to niezależnie od ochrony przewidzianej przez inne prze- pisy, w tym przepisy prawa pracy, z jego podstawową zasadą wyrażoną w przepisie art. 111 KP, stanowiącym, że pracodawca obowiązany jest szanować godność i inne dobra osobiste pracownika. Pracodawca naruszający jakieś pracownicze dobro osobiste dopuszcza się zatem zarówno pogwałcenia podstawowej zasady prawa pracy, jak też powszechnie wiążącego obowiązku szanowania godności i innych dóbr osobistych każdego człowieka. Innymi słowy, jeżeli naruszenie przez pracodawcę - jak w przedmiotowej sprawie - obowiązków nakierowanych na ochronę ludzkiego zdrowia zagrożonego w procesach pracy doprowadziło do powstania szkody, to po- szkodowany pracownik może dochodzić ich wyrównania w reżimie odpowiedzialno- ści deliktowej, który - w przeciwieństwie do odpowiedzialności ex contractu - pozwala liczyć na pokrycie zarówno szkody majątkowej, jak i niemajątkowej. Podstawą zasądzenia zadośćuczynienia jest przede wszystkim art. 445 § 1 KC, który ma za- stosowanie w związku z art. 444 KC, a więc w sytuacji, gdy wskutek czynu niedo- zwolonego doszło do uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia. Tak zda- niem Sądu Okręgowego jest w niniejszej sprawie. Jakkolwiek poronienie miało sa- moistny charakter i wystąpiło bez wyraźnej przyczyny, to skarżąca doznała jednak w sferze psychicznej przejściowego rozstroju zdrowia, co manifestuje się zaburzeniami 7 adaptacyjnymi i stanowi pośredni skutek niepoinformowania jej przez pracodawcę o potencjalnych zagrożeniach związanych z pracą. W tych okolicznościach Sąd Okręgowy nie musiał tłumaczyć w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia, dlaczego zadośćuczynienie przyznane skarżącej oparł na podstawie art. 445 § 1, a nie art. 448 KC. Ten ostatni przepis stanowi, że w razie na- ruszenia dobra osobistego sąd może osobie tym dotkniętej przyznać odpowiednią sumę tytułem pieniężnego zadośćuczynienia lub na jej żądanie zasądzić odpowied- nią sumę pieniężną na wskazany przez nią cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Porównanie cytowanej re- gulacji ze sformułowaniem art.445 § 1 KC wyraźnie przy tym pokazuje, że w razie popełnienia przez pracodawcę deliktu będącego naruszeniem dobra osobistego ma ona zastosowanie tylko wówczas, gdy nie doszło do uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. Innymi słowy, delikt powodujący rozstrój zdrowia odnosi się wprawdzie do kategorii dóbr osobistych, ale nie daje to roszczenia o zasądzenie równoczesnego (dwukrotnego, podwójnego) zadośćuczynienia zarówno z mocy art. 445 § 1, jak też na podstawie art. 448 KC. Wynika stąd, że kasacyjny zarzut naruszenia art. 23 KC w związku z „art. 488 KC” ( błąd w oznaczeniu rzekomo naruszonego przepisu wystę- puje w petitum i w uzasadnieniu skargi) „wobec niezastosowania przepisów o za- dośćuczynieniu za naruszenie dóbr osobistych” nie ma racjonalnego umotywowania. Nietrafny jest wreszcie zarzut naruszenia przepisu art.445 § 1 w związku z art.444 KC „w stosunku do wysokości zadośćuczynienia”. Wysokość ta jest bowiem w kasacji relatywizowana do cierpień wynikłych z faktu niedonoszenia ciąży, jak też niemożności posiadania dziecka w przyszłości. Tymczasem podstawą ustalenia przez Sąd wysokości zadośćuczynienia nie były cierpienia związane z poronieniem, ani tym bardziej z brakiem realnej perspektywy na urodzenie własnego dziecka, a „jedynie” dolegliwości psychiczne przejawiające się w zaburzeniach adaptacyjnych spowodowanych nieudzieleniem skarżącej pełnej informacji o ryzykach związanych z wykonywaną pracą zawodową. Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art.39312 KPC orzekł jak w sentencji, przy czym o kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art.102 KPC. ========================================