Sprawa dotyczyła roszczenia byłego pracownika kopalni o rentę wyrównawczą (uzupełniającą) po wypadku przy pracy z 1982 r. Powód twierdził, że utracił zdolność do pracy zarobkowej i domagał się skapitalizowanej renty za lata 1994–1997 oraz renty bieżącej. Sąd pierwszej instancji, a następnie Sąd Apelacyjny oddaliły powództwo, uznając, że roszczenie jest przedawnione. Sąd Najwyższy oddalił kasację powoda. Wskazał, że zarzut przedawnienia może być podniesiony także w postępowaniu apelacyjnym, a w tej sprawie roszczenie o naprawienie szkody na osobie podlegało art. 442 KC i przedawniło się najpóźniej po 10 latach od wypadku, czyli w 1992 r. Pozew wniesiono dopiero po upływie tego terminu. SN uznał też, że skorzystanie przez pozwanego z zarzutu przedawnienia nie stanowiło nadużycia prawa ani naruszenia zasad współżycia społecznego. Dodatkowo SN stwierdził, że w kasacji nie można było skutecznie zgłaszać nowych roszczeń o zadośćuczynienie i odszkodowanie.
Kluczowe kwestie prawne:
·przedawnienie roszczenia o rentę wyrównawczą po wypadku przy pracy
·moment rozpoczęcia biegu przedawnienia roszczeń z tytułu szkody na osobie
·dopuszczalność podniesienia zarzutu przedawnienia w postępowaniu apelacyjnym
·niedopuszczalność rozszerzania żądań i zgłaszania nowych roszczeń w kasacji
·ocena zarzutu przedawnienia w świetle art. 5 KC
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.
uzasadnieniem kasacji, iż o szkodzie polegającej na utracie zdolności do pracy za-
robkowej powód dowiedział się dopiero w chwili przyznania mu prawa do renty inwa-
lidzkiej na stałe, głównie zresztą z przyczyn związanych ze schorzeniami układu krą-
żenia, niezależnych od następstw wypadku przy pracy.
Z tych motywów, podniesione w kasacji podstawy naruszenia prawa material-
nego przez niewłaściwe zastosowanie art. 442 § 1 KC i art. 5 KC w ocenie Sądu
Najwyższego nie usprawiedliwiają uwzględnienia kasacji. Skarżący bez bliższego
uzasadnienia powołał się w kasacji na sprzeczność wyroku Sądu drugiej instancji z
zasadami demokratycznego państwa prawnego i obywatelskiego prawa do rozstrzy-
gnięcia sporu sprawiedliwie, jawnie, przez właściwy, niezależny i bezstronny sąd.
Skarżący nie wyjaśnił jednak na czym polegać miałoby naruszenie wymienionych w
kasacji przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
(Dz.U. Nr 78, poz. 483) i art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawo-
wych Wolności (Dz.U. z 1993 Nr 61, poz. 284). Zgodnie z art. 117 § 2 KC po upływie
terminu przedawnienia, ten przeciwko komu przysługuje roszczenie może uchylić się
od jego zaspokojenia. Powoduje to, że roszczenie przedawnione nie wygasa, lecz
przekształca się w zobowiązanie naturalne, które nie może być zasądzone i przymu-
sowo egzekwowane. Sąd obowiązany jest więc uwzględnić zarzut przedawnienia
8
roszczenia. Tylko wyjątkowo może ocenić, że skorzystanie z niego narusza zasady
współżycia społecznego. Oddalenie powództwa ze względu na przedawnienie rosz-
czenia nie godzi w konstytucyjne gwarancje prawa do sądu i zasady demokratyczne-
go państwa prawnego. Z tych względów, te podstawy naruszenia prawa materialne-
go nie są usprawiedliwione.
Osobnego potraktowania wymaga w sprawie zarzut naruszenia przepisów o
postępowaniu. Skarżący wymienił łącznie osiem przepisów kodeksu postępowania
cywilnego. W uzasadnieniu kasacji dał wyraz swojemu przekonaniu, że złożenie od-
powiedzi na pozew przed pierwszą rozprawą (art. 207 § 1 KPC), ale po terminie za-
kreślonym przez przewodniczącego świadczy o niemożności zgłoszenia zarzutu
przedawnienia, bo narusza to art. 160, 167, 207 § 1 i 2 KPC oraz art. 380 i 381 KPC.
Tymczasem zarzut przedawnienia roszczenia majątkowego jest zarzutem opartym
na przepisach prawa materialnego, który może pozwany zgłosić nie tylko w toku ca-
łego postępowania przed Sądem pierwszej instancji, ale również w postępowaniu
apelacyjnym (orzeczenie SN z 13 lutego 1936 r., C II 2283/35/, OSP 1936 r. poz.
727). Pozostałe przepisy, to jest art. 474 KPC i 5 KC - w sposób przedstawiony w
uzasadnieniu kasacji - odnoszą się do postępowania przed Sądem pierwszej instan-
cji i jako takie nie świadczyły o naruszeniu przepisów postępowania przed Sądem,
którego wyrok zaskarżony został kasacją.
Z tych motywów Sąd Najwyższy oddalił kasację wobec nieistnienia podstaw
usprawiedliwiających jej uwzględnienie (art. 39312
KPC), przy czym o kosztach po-
stępowania kasacyjnego orzeczono z mocy art. 102 KPC.
========================================
