II UKN 320/00

Wyrok z dnia 6 kwietnia 2001 r. II UKN 320/00 Przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę prawa handlo- wego może być uznane za równoznaczne z likwidacją pracodawcy w rozumie- niu art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach roz- wiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn z powodu dotyczą- cych zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.) tylko wówczas, gdy towarzyszyły temu grupowe zwolnienia pracow- ników. Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka (spra- wozdawca), Jadwiga Skibińska-Adamowicz. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2001 r. sprawy z wniosku Mariana D. i Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego „Ł.” spółki z o.o. w Ł. prze- ciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w Z. o emeryturę i zwrot nie- należnie pobranego świadczenia, na skutek kasacji wnioskodawcy - Mariana D. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 8 marca 2000 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku wyro- kiem z dnia 8 marca 2000 r. oddalił apelację ubezpieczonego Mariana D. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 28 października 1999 r., oddalającego odwołania ubezpieczonego i zainteresowanego Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego „Ł.” Spółki z o.o. w Ł. od decyzji organu rentowego z dnia 30 kwietnia 1998 r., wstrzymującej ubezpieczonemu wypłatę wcze- śniejszej emerytury i od decyzji z dnia 28 maja 1998 r. zobowiązującej zainteresowa- nego do zwrotu kwoty 18.460,15 zł nienależnie wypłaconej ubezpieczonemu emery- tury. W sprawie tej Sądy meriti ustaliły, że ubezpieczony sam złożył wniosek o przy- 2 znanie mu prawa do wcześniejszej emerytury dla pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, a po rozwiązaniu stosunku pracy został po- nownie zatrudniony już po 9 dniach na tym samym stanowisku pracy w wymiarze ¾ etatu, a podanie o ponowne zatrudnienie złożył przed datą ustania stosunku pracy w związku ze staraniami o przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury. W kolejnych latach umowa ta była przedłużana, a wymiar zatrudnienia zwiększony do pełnego etatu. Ponadto u zainteresowanego pracodawcy nie było zmniejszenia zatrudnienia, gdyż na miejsce zwalnianych pracowników zatrudniano nowych, a pracodawca ak- tem notarialnym zobowiązał się do utrzymania zatrudnienia na dotychczasowym po- ziomie. Na podstawie takich ustaleń Sąd Apelacyjny potwierdził stanowisko Sądu pierwszej instancji, że ubezpieczony nie spełnił przesłanek do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury określonych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki So- cjalnej z dnia 26 stycznia 1990 r. w sprawie wcześniejszych emerytur dla pracowni- ków zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz.U. Nr 4, poz. 27), skoro fikcyjne rozwiązanie stosunku pracy nie nastąpiło z przyczyn dotyczących pracodawcy, ani nie miało miejsca zmniejszenie zatrudnienia u zainteresowanego pracodawcy. W kasacji ubezpieczonego podniesiono zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego - przez niezastosowanie art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.). Zdaniem skarżącego dokonanie prywatyzacji w trybie art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. Nr 51, poz. 298 ze zm.) było równoznaczne z likwidacją zakładu pracy w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy z 28 grudnia 1989 r., skutkiem czego zwolnienie powoda z pracy było spowodowane przyczynami leżącymi po stronie pracodawcy. Ponadto kwestia bada- nia legalności zwolnienia ubezpieczonego z pracy pozostaje wyłącznie w gestii sądu pracy i wykracza poza kompetencje organu rentowego, którego decyzje były nieważ- ne, co powinno skutkować nieważnością całego dotychczasowego postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zarzut nieważności postępowania jest oczywiście chybiony, organ rentowy był bowiem uprawniony do wstrzymania wypłaty świadczeń na podstawie art. 102 ust. 1 3 pkt 4 ustawy o z.e.p., który stanowił, iż wypłatę świadczeń wstrzymuje się, jeżeli okaże się, że prawo do świadczeń nie istniało. Przepis ten stanowił podstawę do wszczęcia postępowania wyjaśniającego przez organ rentowy, który ujawnił i wyka- zał w postępowaniu sądowym pozorność działań ubezpieczonego i jego pracodawcy zmierzających do bezpodstawnego nabycia wcześniejszych uprawnień emerytal- nych, jakich ubezpieczony nie mógł nabyć wobec oczywistego faktu, iż nie wystąpiły przesłanki do zwolnienia go z pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy, który zo- bowiązał się do niezmniejszania zatrudnienia. Wobec szczególnego charakteru tej normy prawa ubezpieczeń społecznych nie miał zastosowania powoływany w uza- sadnieniu kasacji przepis art. 156 § 1 pkt 2 KPA, który ponadto - jako norma proce- dury administracyjnej - nie stanowi podstawy kasacji w rozumieniu art. 3931 KPC. W sytuacji braku innych proceduralnych zarzutów kasacyjnych Sąd Najwyższy był związany miarodajnym i przekonującym ustaleniem, iż zwolnienie powoda z pracy miało charakter pozorny i wyłącznie zmierzało do obejścia przepisów o nabyciu prawa do wcześniejszej emerytury, jaka przysługiwała pracownikom zwalnianym z pracy z rzeczywistych przyczyn dotyczących pracodawcy (por. wyrok Sądu Najwyż- szego z dnia 21 marca 1997 r., I PKN 58/97, OSNAPiUS 1997 nr 22, poz. 436). Stanowisko, że przekształcenie przedsiębiorstwa państwowego w spółkę prawa handlowego może być równoznaczne z likwidacją zakładu pracy w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. jest prawidłowe tylko wówczas, gdy to- warzyszy temu grupowe zwalnianie pracowników, co nie miało miejsca w rozpozna- wanej sprawie, skoro Sądy meriti wiążąco i przekonująco wykazały, że w utworzo- nym Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowym „Ł.” Spółce z o.o. w Ł., które zobo- wiązało się do utrzymania dotychczasowego stanu zatrudnienia, nie miało miejsca zmniejszenie zatrudnienia na podstawie art. 1 lub 10 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Mając powyższe na uwadze kasacja podlegała oddaleniu na podstawie art. 39312 KPC, ========================================