I PKN 304/00

Wyrok z dnia 15 marca 2001 r. I PKN 304/00 Przejście pracownika do nowego pracodawcy nie następuje w trybie art. 231 KP, jeżeli pracownik nie był zatrudniony w przejętej części zakładu pracy i został „przekazany” w dacie późniejszej niż przejście wydzielonej części zakła- du pracy na nowego pracodawcę. Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Roman Kuczyński, Zbigniew Myszka (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2001 r. sprawy z powództwa Marka K. przeciwko Rafinerii „J.” S.A. w J. o uznanie za bezskuteczne wypowiedze- nia warunków pracy, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie z dnia 26 listopada 1999 r. [...] z m i e n i ł zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego w Jaśle z dnia 20 maja 1996 r. [...] w ten sposób, że dopuścił powoda do pracy na do- tychczasowych warunkach pracy i płacy u strony pozwanej, zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie wyrokiem z dnia 26 listopada 1999 r. oddalił apelację powoda Marka K. od wyroku Sądu Rejo- nowego-Sądu Pracy w Jaśle z dnia 20 maja 1999 r., oddalającego powództwo „o za- niechanie wypowiedzenia mu warunków pracy” przez pozwaną Rafinerię „J.” S.A. w J. i odstąpił od obciążania go kosztami postępowania za drugą instancję. W sprawie tej powód domagał się „zaniechania” wypowiedzenia mu warunków pracy przez po- zwanego, który przekazał go z dniem 1 marca 1999 r. do Spółki z o.o. „S.-R.”. Sądy meriti ustaliły, że powód był zatrudniony u strony pozwanej od 15 lutego 1971 r. na różnych stanowiskach pracy, a od 1 czerwca 1996 r. powierzono mu stanowisko 2 głównego specjalisty do spraw finansowych. Pismem z dnia 22 stycznia 1999 r. strona pozwana zawiadomiła powoda, że w związku z utworzeniem przez Rafinerię J. S.A. - Spółki z o.o. „S.-R.” oraz koniecznością zapewnienia jej fachowej obsługi finansowej przekazuje go do tej Spółki w trybie art. 231 KP. Ponadto pozwana poin- formowała powoda, że jego dotychczasowe stanowisko zostało zlikwidowane. Sąd Rejonowy w oparciu o schemat zarządzania pozwanej ustalił, że zajmowane przez powoda stanowisko zostało zlikwidowane od maja 1998 r. Od 1 lutego 1999 r. roz- poczęła działalność gospodarczą Spółka z o.o. „S.-R.”, utworzona na bazie mienia wydzielonego z pozwanego zakładu pracy, która przejęła część pracowników strony pozwanej. Na podstawie takich ustaleń Sądy meriti przyjęły, że powód został „przejęty” przez „S.-R.” Spółkę z o.o. w trybie art. 231 KP, bowiem u pozwanego na skutek re- strukturyzacji nie ma zapotrzebowania na pracę powoda, a konieczne było zapew- nienie obsługi finansowej w nowo powstałej Spółce, jaką może zapewnić powód przejęty przez nowego pracodawcę. Powodowi nie wypowiedziano warunków pracy i płacy, a zatem nie miały do niego zastosowania przepisy dotyczące wypowiedzenia umowy o pracę, w tym warunki określone w art. 38 KP lub w ustawie o związkach zawodowych. Powód jako członek zakładowej organizacji związkowej został przejęty przez nowego pracodawcę z przysługującą mu ochroną stosunku pracy. Sąd drugiej instancji uznał za nieuzasadniony zarzut powoda, że nie był on pracownikiem tej części przedsiębiorstwa, z której powstała Spółka „S.-R.”, gdyż dla zakresu zastoso- wania normy art. 231 KP obojętny jest przedmiot działalności prowadzonej przez no- wego pracodawcę w oparciu o przejęty majątek od poprzedniego pracodawcy, a tym samym przejęci pracownicy mają możliwość świadczenia na rzecz nowego praco- dawcy dotychczasowej pracy lub pracy o podobnym charakterze, W kasacji powoda podniesiono zarzuty naruszenia następujących przepisów prawa materialnego: art. 231 KP poprzez ustalenie, że powód został pracownikiem „S.-R.” Spółki z o.o. w J. z mocy prawa w wyniku przejęcia przez nią części Rafinerii J., art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych - przez przyjęcie, że powód nie korzysta ze szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy przysługującej mu jako członkowi zakładowej organizacji związkowej, art. 15 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwo- wych - przez przyjęcie, iż przekazanie powoda innemu pracodawcy nie narusza szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy pracownika będącego członkiem rady 3 nadzorczej pozwanej. Na tych podstawach skarżący domagał się zmiany zaskarżo- nego orzeczenia i poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego i przywrócenia go do pracy u strony pozwanej oraz zasądzenia kosztów postępowania, ewentualnie wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi oraz orzeczenia o kosztach postępowania. W uzasadnieniu kasacji wskazano, że utworzona przez stronę pozwaną z dniem 1 lutego 1999 r. „S.-R.” Spółka z o.o. w J. przejęła część zakładu pozwanej, tj. pralnię, jadalnię i dział obsługi gospodarczej i stała się nowym pracodawcą dla pra- cowników zatrudnionych w przejętej części Rafinerii, którzy wcześniej byli powiado- mieni o zamierzonych zmianach. W wykazie tych pracowników powód nie był ujęty dlatego, że nigdy nie był zatrudniony w przejmowanych częściach zakładu pracy. Pozwany poinformował powoda o „przekazaniu” do nowo otworzonej Spółki dopiero w dniu 1 marca 1999 r. W tej dacie nie doszło do przekazania tej Spółce kolejnych składników majątkowych, przeto Spółka ta nie mogła zostać pracodawcą następnych pracowników pozwanej w ramach art. 231 § 1 KP. W trybie tego przepisu niedopusz- czalna jest zmiana warunków pracy i płacy przejmowanych pracowników, tymczasem powodowi zaproponowano przyjęcie innego stanowiska pracy niż zajmował u strony pozwanej. Zmiana ta była niekorzystna dla powoda, któremu z racji pełnienia chro- nionej funkcji związkowej oraz członkostwa w radzie nadzorczej strony pozwanej przysługuje wzmożona ochrona trwałości stosunku pracy. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja jest uzasadniona, albowiem dla oceny czy nastąpiło przejście pra- cownika w trybie art. 231 § 1 KP do nowego pracodawcy, utworzonego przez wy- dzielenie części zakładu pracy, decydujące znaczenie ma powiązanie pracownika z wydzieloną jednostką organizacyjną, w której był zatrudniony (por. wyrok Sądu Naj- wyższego z dnia 14 października 1997 r., I PKN 299/97, OSNAPiUS 1998 nr 18, poz. 536). Transponując to stanowisko na grunt ustaleń faktycznych w rozpoznawanej sprawie - Sąd Najwyższy uznał, że przekazanie powoda, zajmującego u strony poz- wanej stanowisko głównego specjalisty do spraw finansowych, z dniem 1 marca 1999 r. do nowo utworzonej Spółki z o. o. „S.-R.”, która rozpoczęła działalność gos- podarczą z dniem 1 lutego 1999 r. i to w dodatku na inne stanowisko pracy (główne- 4 go księgowego) nie mogło wywołać skutków prawnych z art. 231 § 1 KP, albowiem powód nie pracował w wydzielonej jednostce organizacyjnej. Wstępnie trzeba było mieć ponadto na uwadze, że powód był pracownikiem szczególnie chronionym z dwóch tytułów prawnych, tj. jako członek zarządu zakła- dowej organizacji związkowej (art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związ- kach zawodowych - Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.) oraz jako członek rady nadzorczej strony pozwanej (art. 15 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywa- tyzacji przedsiębiorstw państwowych - Dz.U. Nr 118, poz. 561 ze zm.). Strona poz- wana - przeprowadzając restrukturyzację pionu księgowości, którą według ustaleń faktycznych Sądów meriti zakończyła w styczniu 1999 r., jakoby zlikwidowała zajmo- wane przez powoda stanowisko głównego specjalisty do spraw finansowych już od maja 1998 r., jednakże zatrudniała go na tym stanowisku pracy do dnia „przekaza- nia” go do spółki „S.-R.”. Takie „przekazanie” powoda do innego pracodawcy było sprzeczne z trybem określonym w art. 231 KP, stanowiąc jego oczywiste obejście, jak również pogwałcenie przysługującej powodowi wzmożonej ochrony trwałości stosun- ku pracy z art. 32 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych i z art. 15 ustawy o komer- cjalizacji i prywatyzacji. Ochrona wynikająca z tego ostatniego przepisu ma charakter bezwzględny, gdyż polega na zakazie wypowiedzenia i zakazie wypowiedzenia zmieniającego na niekorzyść pracownika - członka rady nadzorczej, bez uzależnienia wypowiedzeń od stanowiska określonego organu. Ponadto - odnosząc się do zarzutu powoda, iż nie był on pracownikiem części zakładu pracy strony pozwanej, z której utworzyła ona nowego pracodawcę, Sąd drugiej instancji błędnie odczytał stanowi- sko zawarte w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 1998 r., I PKN 159/98 (OSNAPiUS 1999 nr 11, poz. 363), a w szczególności to, że pracownicy przejęci przez nowego pracodawcę w trybie art. 231 KP mają możliwość świadczenia na rzecz nowego pracodawcy dotychczasowej pracy lub pracy o podobnym charakterze. Możliwość świadczenia pracy o podobnym charakterze u nowego pracodawcy, który przejął pracownika w trybie art. 231 KP, wcale nie oznacza zobowiązania pracownika do świadczenia pracy innej niż określona w umowie o pracę bez dokonania wypowiedzenia zmieniającego lub uzyskania porozumienia stron, ponieważ istota oddziaływania normatywnego tego przepisu polega wyłącznie na podmiotowym przekształceniu stosunku pracy po stronie pracodawcy, co następuje przy niezmie- nionych warunkach zatrudnienia pracownika. Trafnie zatem skarżący argumentował, że skoro nigdy nie był zatrudniony w przejętej części zakładu pracy strony pozwanej 5 (pralni, jadalni czy w dziale obsługi gospodarczej), to nie mógł być przekazany do nowo utworzonej Spółki z o.o. „S.-R.” w trybie art. 231 § 1 KP i to w terminie później- szym niż Spółka ta rozpoczęła działalność gospodarczą w przekazanej jej części za- kładu pracy. Powyższe oznacza, że przejście pracownika do nowego pracodawcy utworzonego z wydzielonej części zakładu pracy nie następuje w trybie art.231 KP, jeżeli pracownik ten nie był wcześniej zatrudniony w przejętej części zakładu pracy i został "przekazany" w dacie późniejszej niż dzień przejścia części zakładu pracy na nowego pracodawcę. Skoro zatem w ustalonym okolicznościach sprawy potwierdziły się zarzuty na- ruszenia przepisów prawa materialnego, które prowadziły do potwierdzenia bezpod- stawności „przekazania” powoda do nowego pracodawcy w trybie art. 231 KP oraz pogwałcenie przez stronę pozwaną przepisów o wzmożonej ochronie stosunku pracy powoda, to Sąd Najwyższy na podstawie art. 39315 KPC zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Pracy w ten sposób, że nakazał dopuścić powo- da do pracy na zajmowane przez niego stanowisko głównego specjalisty do spraw finansowych, orzekając o kosztach postępowania w zgodzie z art. 98 KPC. ========================================