I PKN 20/01

Postanowienie z dnia 26 lutego 2001 r. I PKN 20/01 Postanowienie o odrzuceniu pozwu nie stanowi przesłanki ponownego odrzucenia pozwu w sprawie o to samo roszczenie. Podstawą odrzucenia może być natomiast prawomocne osądzenie sprawy, które było już brane pod uwagę przy pierwszym odrzuceniu pozwu. Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca), Sędziowie: SN Zbigniew Myszka, SA Herbert Szurgacz, Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lutego 2001 r. sprawy z powództwa Ryszarda H. przeciwko Urzędowi Miasta w J.Ś. o wyna- grodzenie, na skutek kasacji powoda od postanowienia Sądu Apelacyjnego we Wro- cławiu z dnia 26 czerwca 2000 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Postanowieniem z dnia 12 maja 2000 r. Sąd Okręgowy w Świdnicy odrzucił pozew w sprawie z powództwa Ryszarda H. przeciwko Urzędowi Miasta w J.Ś. o wy- nagrodzenie za okres od 1 lipca 1991 r. do dnia 7 stycznia 1997 r. Sąd wskazał, iż w dniu 4 lipca 1995 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Świdnicy wydał wyrok, w którym w pkt I sentencji odrzucił pozew o wynagrodzenie za okres od 1 sierpnia 1991 r. do dnia 6 maja 1992 r., a w pkt II oddalił powództwo w pozostałym zakresie. Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż sprawa przed Sądem Rejonowym w Świdnicy toczyła się pomiędzy tymi samymi stronami, co sprawa niniejsza. Sąd Okręgowy wskazał również, że w poprzedniej sprawie [...] powód domagał się wyna- grodzenia za okres od dnia 1 sierpnia 1991 r. do „dnia umożliwienia mu dalszego świadczenia pracy lub do dnia rozwiązania umowy o pracę”. Sąd Okręgowy uznał więc, iż powołany wyrok Sądu Rejonowego rozstrzyga o roszczeniu powoda, którego dotyczy także powództwo w niniejszej sprawie, za okres od dnia 1 sierpnia 1991 r. do 2 dnia wydania wyroku - tj. do dnia 4 lipca 1995 r. oraz że powód wywodzi swoje rosz- czenie z umowy o pracę zawartej w dniu 1 sierpnia 1991 r. Sąd Okręgowy na pod- stawie art. 199 § 1 pkt 2 KPC odrzucił pozew w części, w jakiej sprawa była już pra- womocnie osądzona przez Sąd Rejonowy. Powód zaskarżył powyższe postanowienie zażaleniem. Podniósł, iż w obu sprawach brak jest tożsamości podstaw wyrokowania i roszczenia oraz że od dnia wydania wyroku w poprzedniej sprawie [...] nastąpiła zmiana istotnych okoliczności mających wpływ na poprzednio wydane orzeczenie. Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie ze względu na powagę rzeczy osądzonej, tj. na fakt, iż powód dochodzi tych samych roszczeń z tego samego stosunku pracy. W ocenie Sądu Apelacyjnego, w sprawie nie doszło do zmiany żadnych oko- liczności faktycznych, które uzasadniałyby dopuszczalność ponownego osądzania roszczeń powoda za okres od 1 sierpnia 1991 r. do dnia 4 lipca 1995 r. W szczegól- ności taką nową okolicznością nie jest fakt złożenia przez powoda oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę z dniem 7 stycznia 1997 r. Podnoszone przez powoda inne zarzuty mające świadczyć o nieprawidłowości wyroku Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 4 lipca 1995 r. nie mogą mieć żadnego znaczenia w niniejszej spra- wie, bowiem wyrok ten jest prawomocny. Sąd Apelacyjny zgodził się jednocześnie ze stanowiskiem powoda, iż odrzucenie pozwu nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej. Jednakże częściowe odrzucenie pozwu wyrokiem z dnia 4 lipca 1995 r. nastąpiło z tego powodu, iż w poprzedniej sprawie [...] Sąd Rejonowy w Świdnicy oddalił w dniu 18 maja 1994 r. roszczenia powoda w odpowiednim zakresie i właśnie powyższe rozstrzygnięcie, korzystające z przymiotu powagi rzeczy osądzonej, było podstawą rozstrzygnięcia objętego punktem I sentencji wyroku Sądu Rejonowego w Świdnicy z dnia 4 lipca 1995 r., a w konsekwencji i zaskarżonego postanowienia. Postanowienie Sądu Apelacyjnego powód zaskarżył kasacją zarzucając naru- szenie przepisów postępowania: art. 177 § 1 pkt 1 KPC, art. 210 § 2 KPC, art. 221 KPC, art. 231 KPC, art. 361 KPC w związku z art. 328 § 2 KPC, art. 366 KPC, art. 382 KPC oraz naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub nie- właściwe zastosowanie: art. 2 i art. 3 KP w związku z art. 460 KPC. Podnosząc powyższe zarzuty powód wniósł o uchylenie zaskarżonego posta- nowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 26 czerwca 2000 r. i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Świdnicy do merytorycznego rozpoznania. 3 Sąd Najwyższy zważył co następuje: Jako podstawy kasacji powołano zarzuty naruszenia wielu przepisów, w więk- szości nie związanych z przedmiotem zaskarżonego orzeczenia. Nie mają związku z tym orzeczeniem przepisy art. 2 i 3 KP zawierające definicję pracownika i pracodaw- cy oraz. art. 460 KPC regulujący w § 1 zdolność sądową i procesową w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, a w § 2 ustanowienie kuratora z urzędu. Bez związku z zaskarżonym orzeczeniem pozostają też przepisy: art. 177 § 1 pkt 1 KPC, dotyczący zawieszenia postępowania, art. 210 § 2 KPC, w którym za- warty jest obowiązek stron złożenia oświadczenia co do twierdzeń strony przeciwnej dotyczących okoliczności faktycznych, art. 221 KPC, z którego wynika obowiązek pozwanego wdania się w spór mimo podnoszenia przezeń zarzutów formalnych, art. 231 KPC zawierający definicję domniemań faktycznych, art. 361 KPC, w myśl które- go do postanowień stosuje się przepis o wyrokach (jeżeli kodeks nie stanowi ina- czej), art. 328 § 2 KPC odnoszący się do wymagań, jakie winno spełniać uzasadnie- nie wyroku i art. 382 KPC, odnoszący się do podstaw rozstrzygnięcia w postępowa- niu apelacyjnym. Jedynie zarzut naruszenia art. 366 KPC nawiązywał do podstawy zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zgodnie z tym przepisem wyrok prawomocny ma po- wagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Z kolei w myśl art. 199 § 1 pkt 2 KPC, sąd odrzuca pozew, jeżeli o to samo roszczenie pomię- dzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została prawomocnie osądzona. Ten ostatni przepis nie został objęty podstawami kasacji, jednakże podniesienie za- rzutu naruszenia art. 366 KPC uzasadnia rozważenie przez Sąd Najwyższy zasad- ności przyjęcia istnienia powagi rzeczy osądzonej co do części żądań pozwu w roz- poznawanej sprawie, jako przesłanki zaskarżonego orzeczenia w przedmiocie odrzu- cenia pozwu. Prawidłowo przyjął Sąd Apelacyjny, że między tymi samymi stronami została prawomocnie osądzona sprawa o wynagrodzenie za okres od 1 sierpnia 1991 r. do 4 lipca 1995 r. Powód zarówno w tej sprawie, jak i w sprawach poprzednich wywodził swe żądania z umowy o pracę zawartej 1 stycznia 1991 r. Decydujące w tym zakre- sie jest żądanie i jego podstawa, a nie wyjaśnienie przez Sąd, jakie więzy rzeczywi- ście łączyły powoda ze stroną pozwaną ani pogląd sądów co do podstawy zatrudnie- 4 nia powoda. Polemika ze stanowiskiem Sądów orzekających w poprzednich spra- wach, odnoszącym się do podstawy zatrudnienia powoda, jest w tej sprawie bez- przedmiotowa. Na stronie czwartej kasacji [...] sam powód podaje, że w poprzedniej sprawie [...] roz- szerzył pozew „o kolejne elementy, w tym o zapłatę przez Urząd Gminy i Miasta wy- nagrodzenia - powołując się w tym zakresie na konkretne umowy o pracę”. Rozstrzy- gnięcie o tych żądaniach (zapłaty wynagrodzenia za okres od 1 sierpnia 1991 r. do 6 maja 1992 r.) w owej sprawie stanowiło podstawę częściowego odrzucenia pozwu (z powodu powagi rzeczy osądzonej) przez Sąd Rejonowy w Świdnicy zawartego w wyroku z dnia 4 lipca 1995 r. [...]. Postanowienie to nie zostało zaskarżone. Tym sa- mym wyrokiem powództwo o wynagrodzenie przeciwko Urzędowi Gminy i Miasta w J.Ś. zostało oddalone w pozostałym zakresie, czyli za okres od 7 maja 1992 r. do 4 lipca 1995 r. Przepis art. 366 KPC nie został błędnie zinterpretowany przez Sąd Apelacyjny. Przymiot powagi rzeczy osądzonej został przezeń przydany wyrokom rozstrzygającym o tych samych żądaniach powoda skierowanych przeciwko temu samemu pozwanemu. W kasacji nie zakwestionowano skutecznie zastosowania tego przepisu. Zawarta w kasacji polemika ze słusznością rozstrzygnięć w osądzonych sprawach jest bezprzedmiotowa, podobnie jak powoływanie się na inne wyroki zapa- dłe wobec innej strony pozwanej. Kasacja jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała zatem od- daleniu (art. 39312 KPC). ========================================