I PKN 240/00

Wyrok z dnia 7 lutego 2001 r. I PKN 240/00 1. Brak obowiązku wykonywania pracy przez odwołanego pracownika w okresie wypowiedzenia (art. 71 KP) nie jest przeszkodą do udzielenia mu w tym czasie urlopu wypoczynkowego. 2. Pracownik nie ma obowiązku złożenia wniosku o przesunięcie terminu rozpoczęcia urlopu wypoczynkowego, jeżeli pracodawca wie o usprawiedliwio- nej przyczynie uniemożliwiającej wykorzystanie udzielonego urlopu. Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Katarzyna Gonera, Walerian Sanetra. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2001 r. sprawy z powództwa Józefy S. przeciwko B. Teatrowi Dramatycznemu w K. o ekwiwalent pieniężny za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie z dnia 10 grudnia 1999 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Kasację od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecz- nych w Koszalinie z dnia 10 grudnia 1999 r. [...] wniósł B. Teatr Dramatyczny [...] w K. Zaskarżonym wyrokiem oddalono jego apelację od wyroku Sądu pierwszej instan- cji zasądzającego od pozwanego na rzecz powódki Józefy S. kwotę 7012, 59 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 kwietnia 1999 r. do dnia zapłaty, nadając rygor natychmiastowej wykonalności do wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia po- wódki w kwocie 3986,40 zł. Sądy obu instancji powołały się na przepisy art. 165 KP i § 5 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzie- lania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. Nr 2, poz. 14), uznając, iż powódka 2 nie mogła rozpocząć urlopu w ustalonym terminie z przyczyny usprawiedliwionej czasową niezdolnością do pracy wywołaną chorobą, a pozwany – mimo ciążącego na nim obowiązku - nie uzgodnił z powódką przesunięcia terminu urlopu. W kasacji strona pozwana zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialne- go przez niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 8 i 165 KP i § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r. poprzez błędne przyjęcie stanu faktycznego i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie. Podniesiono, że powódka została odwołana ze stanowiska i w okresie biegu wypo- wiedzenia nie miała obowiązku wykonywania pracy. W odpowiedzi na kasację powódka wniosła o jej odrzucenie lub oddalenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja jest nieuzasadniona. Bezzasadny jest zarzut naruszenia przepisów art. 8 i 165 KP i § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycz- nia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. Nr 2, poz. 14). Celem urlopu wypoczynkowego jest wypoczynek i regeneracja sił, a pracow- nik, u którego stwierdzono czasową niezdolność do pracy zaistniałą wskutek choro- by, nie jest w stanie wykorzystać tego okresu zgodnie z jego przeznaczeniem. Udzielenie zatem pracownikowi urlopu w okresie jego niezdolności do pracy jest nie- zgodne z regulacją prawną dotyczącą urlopów wypoczynkowych i nie rodzi skutków prawnych. W niniejszej sprawie, mimo iż powódka była czasowo niezdolna do pracy (co zostało odpowiednio udokumentowane), pozwany nie przesunął jej urlopu wypo- czynkowego na późniejszy termin, do czego był obowiązany na podstawie przepisów art. 165 pkt 1 KP i § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 stycznia 1997 r . Sądy obu instancji słusznie zatem oparły swoje rozstrzygnięcia na przepisach art. 165 KP i § 5 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 1997 r. Zgodnie bowiem z art. 165 pkt 1 KP czasowa niezdolność do pracy wskutek choroby jest jedną z przyczyn usprawiedliwiających nieobecność pracownika w pracy, uniemożliwiającą mu rozpo- częcie urlopu wypoczynkowego. W przypadku zaistnienia powyższej sytuacji praco- dawca obowiązany jest przesunąć pracownikowi urlop na termin późniejszy. Powyż- 3 szy przepis dotyczy zatem sytuacji, w której urlop wypoczynkowy jeszcze się nie roz- począł, a pracownik może udokumentować czasową niezdolność do pracy zaistniałą wskutek choroby, stanowiącą przeszkodę w rozpoczęciu wykorzystywania przez niego urlopu. Ponadto należy dodać, iż dla zaistnienia po stronie pracodawcy obo- wiązku przesunięcia terminu rozpoczęcia przez pracownika urlopu wystarczające jest już samo powzięcie przez niego wiadomości o istnieniu usprawiedliwionej nieobec- ności pracownika w pracy. Pracownik natomiast ze swej strony nie jest zobowiązany do występowania w tej sprawie z wnioskiem do pracodawcy. Nadto zgodnie z § 5 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 1997 r., w okolicznościach uzasadniających prze- sunięcie urlopu na inny termin niż określony w planie urlopów pracodawca jest obo- wiązany udzielić pracownikowi niewykorzystanego urlopu w terminie z nim uzgodnio- nym. Nie ma również znaczenia, czy do przesunięcia terminu rozpoczęcia urlopu doszło na podstawie przyczyn fakultatywnych wynikających z treści art. 164 KP, czy też obligatoryjnych wynikających z treści art. 165 KP – jak w niniejszej sprawie. Ure- gulowania te stanowią uszczegółowienie pracowniczego prawa do wypoczynku wy- rażonego w art. 14 KP, którego jednym z podstawowych elementów jest coroczny płatny urlop wypoczynkowy. Gwarancję tego prawa zawiera Konstytucja w art. 66. Chybiony jest również kasacyjny zarzut naruszenia art. 8 KP. Słusznie bowiem zauważył Sąd drugiej instancji, iż dopiero zaistnienie sytuacji nietypowych, w których zastosowane prawo tworzy stan niezgodny z oczekiwaniami społecznymi i pow- szechnym poczuciem sprawiedliwości, usprawiedliwia odesłanie do klauzul general- nych. W niniejszej sprawie natomiast nie mamy do czynienia z taką sytuacją. Sam fakt, że powódka w okresie wypowiedzenia nie była obowiązana do pracy (art. 71 KP) i nabywała prawo do wynagrodzenia (art. 70 § 2 KP) nie jest przeszkodą do udzielenia jej urlopu w tym czasie. Kwestia ta była już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który w wyroku z dnia 13 kwietnia 1999 r., I PKN 1/99 (OSNAPiUS 2000 nr 12, poz.458), uznał, iż „Pracownik zwolniony z obowiązku wykonywania pracy w okresie wypowiedzenia stosunku pracy wskutek odwołania ze stanowiska (art. 71 KP) mógł być zobowiązany przez pracodawcę do wykorzystania bieżącego urlopu wypoczynkowego (art. 170 KP w brzmieniu obowiązującym przed dniem 2 czerwca 1996 r.)”. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd Najwyższy wskazał, iż brak obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia nie jest równoznacz- ny z zerwaniem więzów łączących pracownika z pracodawcą i ustaniem wszelkich jego obowiązków wynikających ze stosunku pracy, pracodawca może bowiem w tym 4 czasie żądać od pracownika wypełnienia konkretnych powinności. Z tych względów, Sąd Najwyższy uznał, że ustawowe zwolnienie pracownika od obowiązku świadcze- nia pracy nie oznacza absolutnej swobody pracownika i nie może być utożsamiane z okresem wypoczynku lub też z czasem wolnym od pracy w rozumieniu np. art. 14 KP, w który ingerencja pracodawcy nie jest - co do zasady - dopuszczalna. Zatem korzystanie przez pracownika ze zwolnienia od świadczenia pracy nie sprzeciwia się udzieleniu mu w tym czasie urlopu wypoczynkowego, gdyż czas ten nie został prze- znaczony na jakiś określony cel, z którym sprzeczne byłoby korzystanie z urlopu wy- poczynkowego. O nadużyciu prawa przez pracownika mogłaby świadczyć jego nie- uzasadniona odmowa przyjęcia propozycji wykorzystania urlopu w okresie niewyko- nywania pracy na podstawie art. 71 KP. Należałoby wówczas ocenić, czy nie stanowi to nadużycia wynikającego z § 5 rozporządzenia z dnia 8 stycznia 1997 r. prawa pra- cownika do wyrażenia zgody na ustalenie nowego terminu urlopu, który nie został wykorzystany zgodnie z planem z powodu choroby pracownika. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił kasację na podstawie art. 39312 KPC. ========================================