II UKN 98/00

Wyrok z dnia 30 listopada 2000 r. II UKN 98/00 Odszkodowanie na podstawie ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o świad- czeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostającej w związku ze służbą wojskową (Dz.U. Nr 53, poz. 342 ze zm.) przy- sługuje, gdy uszczerbek na zdrowiu żołnierza został spowodowany zdarzeniem nagłym, wywołanym przyczyną zewnętrzną, pozostającą w związku z pełnie- niem czynnej służby wojskowej. Przewodniczący SSN Maria Tyszel, Sędziowie SN: Beata Gudowska (spra- wozdawca), Andrzej Wasilewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2000 r. sprawy z wniosku Jarosława D. przeciwko Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w Ł. o jednorazowe odszkodowanie w związku ze służbą wojskową, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 18 listopada 1999 r. [...] o d d a l i ł kasację, zasądził od Jarosława D. na rzecz Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. kwotę 100 złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Jarosław D., który odbywał zasadniczą służbę wojskową od dnia 6 maja 1995 r. do dnia 5 maja 1996 r., wystąpił do Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. o jednorazowe odszkodowanie na postawie ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o świad- czeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostają- cych w związku ze służbą wojskową (Dz.U. Nr 53, poz. 342 ze zm.). Podstawą fak- tyczną roszczenia uczynił doznanie odmy opłucnowej wskutek urazu w trakcie zajęć z wychowania fizycznego w dniu 27 lutego 1996 r. Jego wniosek nie został uwzględ- niony w decyzji wojskowego organu rentowego, a odwołanie, po ponownym rozpo- znaniu sprawy, zostało oddalone przez Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń 2 Społecznych w Łodzi wyrokiem z dnia 23 czerwca 1999 r. Sąd przyjął, że wniosko- dawca uległ wypadkowi w czasie służby wojskowej (stojąc na rękach przy drabince stracił równowagę i upadł na tylną część kręgosłupa), natomiast nie przyjął związku przyczynowego między doznanym urazem a schorzeniem w postaci odmy opłucno- wej rozpoznanej w dniu 13 maja 1996 r. Brak takiego związku wynikał przede wszystkim z opinii biegłych dwu specjalistów pulmonologów i neurologa, uznających odmę opłucnową za schorzenie samoistne, powstałe spontanicznie. Zdarzenie pod- czas zajęć gimnastycznych nie mogło więc - jak przyjął Sąd - stanowić przyczyny odmy ze względu na niewystąpienie, zawsze wywoływanego przez odmę, nagłego, ostrego bólu. W apelacji wnioskodawca, powołując się na skorzystanie z pomocy lekarskiej po ataku bólu z dusznościami i omdleniem podczas biegu w dniu 18 kwietnia 1996 r. (badanie ambulatoryjne w Szpitalu w Ł.) oraz rozpoznanie następnego dnia przez lekarza z jego Jednostki Wojskowej zapalenia mięśnia międzyżebrowego, sugerował, że mogły to być objawy narastającej powoli odmy brzeżnej dającej objawy neuralgii międzyżebrowej. Powołał się przy tym na opinię lekarza neurologa Katarzyny D.-K., która twierdziła, że tej diagnozy nie da się wykluczyć wobec braku pochodzących z tego czasu wyników badań rentgenologicznych. Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, zasięgając opinii biegłych właściwych specjalności, które prawidłowo ocenił, toteż wyrokiem z dnia 19 listopada 1999 r. apelację oddalił. Kasacja ubezpieczonego oparta została na podstawie naruszenia prawa ma- terialnego przez błędną wykładnię art. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o świad- czeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostają- cych w związku ze służbą wojskową “przez przyjęcie, że nie istnieje związek przy- czynowy między zdarzeniem z dnia 27 lutego 1996 r. a samoistną odmą opłucnową”. Skarżący powołał się także na drugą podstawę kasacyjną, wskazując na naruszenie przepisu art. 233 § 1 KPC przez ”zupełnie dowolne ocenienie opinii biegłych lekarzy, którzy nie stwierdzili jednoznacznie braku związku przyczynowego między zdarze- niem z dnia 27 lutego 1996 r. a zachorowaniem na odmę”. W odpowiedzi na kasację Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego wniósł o jej oddalenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 3 Na gruncie legalnej definicji wypadku pozostającego w związku ze służbą woj- skową, zawartej w art. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach odszko- dowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz.U. Nr 53, poz. 342 ze zm.), zdarzenie, które zaszło podczas lub w związku ze służbą wojskową, może być kwalifikowane jako wypadek tylko wówczas, gdy spełnia przesłanki wymienione w tym przepisie. W razie wypadku po- zostającego w związku ze służbą wojskową odszkodowanie przysługuje więc wów- czas, gdy żołnierz dozna uszczerbku na zdrowiu, który nie miał charakteru samoist- nego, lecz nastąpił wskutek wypadku. Przyczyną schorzenia nie mogą więc być we- wnętrzne predyspozycje organizmu, lecz zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną ze- wnętrzną, pozostającą w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej. W rozpoz- nawanej sprawie spór sprowadzał się do zweryfikowania możliwości ustalenia związku przyczynowego pomiędzy prawostronną odmą a wykonywaniem obowiąz- ków służbowych albo poleceniem przełożonych. Kwalifikacja schorzenia wnioskodawcy jako wypadku przy pracy wymagała udowodnienia, że przyczyna zewnętrzna tego zdarzenia pozostawała w nie budzą- cym wątpliwości związku ze służbą wojskową. Skarżący twierdził, że rozpoznana u niego odma opłucnowa wywołana została taką właśnie przyczyną i na tej podstawie domagał się odszkodowania. W konfrontacji z wiedzą i doświadczeniem lekarskim biegłych sądowych to jego twierdzenie okazało się bezpodstawne. Biegli stwierdzili, że odmy (poza odmą urazową powstającą wskutek ran uszkadzających klatkę pier- siową lub płuco), w zasadzie nie wywołują zewnętrzne przyczyny, zwłaszcza zwięk- szony wysiłek fizyczny, lecz w przeważającej liczbie przypadków, objaw ten (zapad- nięcie się płuca jako następstwo przedostania się powietrza pomiędzy blaszki opłuc- nej ściennej i trzewnej) jest wynikiem rozwoju samoistnych schorzeń lub wad wro- dzonych płuc. Tego stwierdzenia, wypływającego z wiedzy i doświadczenia me- dycznego, nie zdołał obalić skarżący swą niefachową oceną przyczyn uszkodzenia zdrowia. Należy podkreślić, że Sąd drugiej instancji poddał opinie biegłych sądowych wnikliwej i szczegółowej analizie. Ocena ich nie została skutecznie podważona. Bie- gli nie różnili się w ocenie co do zasady, gdyż wydali podobne medyczne diagnozy o wewnątrzustrojowym chorobowym podłożu schorzenia wnioskodawcy. Pewna roz- bieżność ocen odnosiła się tylko do trudności ustalenia czasu powstania odmy spo- wodowanej brakiem badań rentgenologicznych. Opinia biegłego prof. dr hab. med. 4 Andrzeja S. w sposób oczywisty wykluczyła związek odmy z urazem kręgosłupa dlatego, że przyjął za niemożliwe wykonywanie po urazie wywołującym odmę (miał nim być uderzenie kręgosłupa w dniu 27 lutego 1996 r.) jakichkolwiek ćwiczeń wysił- kowych (bieg w dniu 18 kwietnia 1996 r.). Biegły zwrócił uwagę, że z odmą wiąże się nagły, dojmujący ból, którego skarżący nie zgłaszał. Tego samego zdania była biegła specjalistka chorób płuc lek. Urszula T., która dodatkowo podała, że odma opłucno- wa pierwotna, występuje samoistnie, najczęściej u młodych mężczyzn o astenicznej budowie ciała, palaczy tytoniu, przy czym stwierdziła że wnioskodawca wykazuje powyższe cechy. Z pozytywnego przebiegu drenażu ssącego w dniu 16 maja 1996 r. wywnioskowała, że do odmy musiało dojść nie wcześniej niż 14 dni przed zabiegiem. W jednej tylko opinii, biegłej neurolog lek. Katarzyny D.-K., również uznającej odmę za schorzenie samoistne, zawarte zostało powoływane w kasacji stwierdzenie o niemożliwości ustalenia daty wystąpienia odmy samoistnej ani na podstawie wy- wiadu, ani dokumentacji leczenia. Biegła wywodziła z tego możliwość powolnego narastania odmy brzeżnej, dającej objawy neurologiczne, do której dniu 15 maja 1996 r., przy przyjęciu do szpitala, organizm już się zaadaptował. Rozbieżności w opiniach dostrzegł i wytłumaczył Sąd pierwszej instancji, oceniając, że samoistnej odmy wnioskodawcy nie można łączyć z żadnymi zdarzeniami z okresu służby woj- skowej. Stanowisko to zasadnie podzielił Sąd drugiej instancji i nie popełnił błędu w stosowaniu art. 233 § 1 KPC, zwłaszcza, gdy się zważy, że biegła Katarzyna D.-K. łączyła brak stanowczości swych stwierdzeń z epizodem z dnia 18 kwietnia 1996 r., a nie urazem doznanym w dniu 27 lutego 1996 r., wskazywanym przez skarżącego jako przyczyna odmy. Nie można pomijać, że odma - jeżeli jest następstwem urazu - musi powstawać nagle. Dlatego prawidłowa była ocena dowodów dokonana po uzu- pełniającym przesłuchaniu biegłych, którzy potwierdzili swoje kategoryczne przeko- nanie o samoistnym podłożu schorzenia. Podstawa kasacji, oparta na naruszeniu prawa materialnego, została uzasad- niona stwierdzeniem błędnego przyjęcia, że nie istnieje związek przyczynowy między zdarzeniem z dnia 27 lutego 1996 r. a odmą, a więc przy ograniczeniu zarzutów do kwestii faktów. Skoro jednak - co wynika z powyższych rozważań - nie zostało wyka- zane, by jakiekolwiek zdarzenie, w którym uczestniczył skarżący, stało się przyczyną uszkadzającą jego zdrowie, to nie może być mowy naruszeniu przepisu art. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową. 5 Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy kasację oddalił (art. 39312 KPC). ========================================