I PKN 474/98

uzasadnienie (art. 3933 KPC). To zaś oznacza, iż Sąd Najwyższy nie może pominąć tego, w jaki sposób w kasacji uzasadniony został zarzut naruszenia art. 39317 KPC i jakie przyjęto w niej założenia ogólne przy jego formułowaniu. Istotniejsze jest jed- nakże to, iż z uwagi na zakres związania sądu drugiej instancji wskazaniami Sądu Najwyższego (art. 39317 KPC) Sąd Apelacyjny miał możliwość samodzielnego zinter- pretowania § 8 umowy o pracę. Z uwagi na treść tego przepisu mógł się on ograni- czyć do przyjęcia tego rozumowania (sugestii), które znalazło się w tym zakresie w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego. Innymi słowy, miał on podstawy do uzna- nia, iż rozstrzygające jest to, co wynika z bezpośredniego rozumienia zwrotu zawar- tego w § 8 umowy o pracę nawiązanej przez powoda („zmiany lub uzupełnienia ni- niejszej umowy wymagają dla swej skuteczności formy pisemnej”). Zarzut kasacji naruszenia art. 65 § 2, art. 73 § 1 i art. 76 KC (w związku z art. 300 KP) jest chybiony, gdyż nie uwzględnia on tego - zgodnie z tym, co przyjął jako element stanu faktycznego Sąd Apelacyjny - iż strony w umowie o pracę zastrzegły, że zmiany lub jej uzupełnienia mogą następować tylko w formie pisemnej oraz prze- widziały wyraźnie skutki naruszenia tego wymagania, a mianowicie, iż „zmiany te lub uzupełnienia” nie są „skuteczne”, co w istocie oznacza, że należy je traktować jako nieobowiązujące (nieważne). Nie wiadomo więc, na jakiej podstawie w kasacji utrzy- muje się, że wolą stron (ich zgodnym zamiarem) było, by postanowienie § 8 umowy o pracę pojmować inaczej aniżeli wynika to z jego bezpośredniego brzmienia. Pisze się przy tym w niej, że powód wyraził zgodę na obniżenie mu wynagrodzenia od 1 stycz- nia 1993 r. do kwoty 3.400 zł w drodze porozumienia stron oraz na to, że w okresie od września do grudnia 1992 r. jego praca świadczona na rzecz Spółki „zawężana będzie jedynie do obowiązków wynikających z umowy zlecenia przy braku jakiego- kolwiek świadczenia pracy z jego strony zgodnie z zakresem obowiązków wynikają- cych z umowy o pracę”. Jest to jednakże zbyt mało, by tylko na tej podstawie wnios- kować o zamiarze, który przyświecał stronom przy wprowadzaniu do umowy o pracę § 8 i to wbrew wyraźnemu jego brzmieniu. Należy przy tym mieć na uwadze to, iż 8 dyrektywy z art. 65 § 2 KC nie można pojmować w sposób skrajny, prowadzący do totalnego kwestionowania ustaleń bezpośrednio wyrażonych w tekście zawartej umowy, czy wręcz negowania ich znaczenia, w tym także wtedy, gdy służą one ochronie interesów pracownika i to na podstawie zachowań, które nie odnoszą się do chwili zawierania umowy oraz przy pominięciu tego, jaki zamiar przyświecał stronom w momencie jej zawierania, i czy zamiar ten był zgodny, czy też może być przypisany tylko jednej z nich. Zasadniczo zamiar stron znajduje wyraz w treści zawieranej umowy (w jej brzmieniu), a dyrektywa z art. 65 § 2 KC, jako wskazówka z zakresu tłumaczenia oświadczeń woli, powinna być stosowana tylko wtedy, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości; o wątpliwościach zaś trudno mówić jeżeli dane postanowienie umowy o pracę - choć może zostać nawet przez nie zapomniane - jest jednoznacz- ne. Ponadto nie można pomijać, że przepis art. 65 § 2 KP nakazuje brać pod uwagę nie tylko zgodny zamiar stron, lecz także cel umowy (umowy o pracę). To zaś prowa- dzi do wniosku, iż nie można negliżować tego, że celem umowy o pracę jest głównie ochrona interesów pracownika (wynikająca z jej funkcji gwarancyjnej), a niewątpliwie z tak pojmowanym celem tej umowy jest zgodne postanowienie, które w dodatkowy sposób chroni interesy pracownika wprowadzając - pod sankcją braku skuteczności - wymaganie, by ewentualne jej zmiany (uzupełnienia) - w założeniu na niekorzyść pracownika - następowały w formie pisemnej. Ponadto w myśl art. 76 zdanie drugie KC przyjęcie, iż forma pisemna zastrzeżona została wyłącznie dla celów dowodo- wych, obwarowane jest dwoma wymaganiami, a mianowicie, że strony nie określiły skutków niezachowania tej formy (w § 8 umowy skutki te zostały zaś określone przez stwierdzenie, że jeżeli zmiana lub uzupełnienie umowy nie nastąpi na piśmie, to nie są one „skuteczne”, czyli nie wywołują zamierzonego skutku) oraz, iż istnieją wątpli- wości co do tego, jakie następstwa strony wiążą z niezachowaniem formy pisemnej, co oznacza, iż ustawodawca zakłada, że także wtedy, gdy strony nie określiły tych następstw w treści umowy, to wcale to nie musi oznaczać (w przypadku gdy ich wola jest w tym względzie niewątpliwa), że forma czynności zastrzeżona została jedynie dla celów dowodowych. Prowadzi to w ogólności do wniosku, że zarzut naruszenia art. 65 § 2 KC, oraz art. 73 § 1 KC i art. 76 KC, jest bezpodstawny gdyż oparty jest na uproszczonym i opacznym pojmowaniu reguły z art. 65 § 2 KC, a także art. 76 KC. Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji. 9 ========================================