I PKN 446/00

Wyrok z dnia 31 maja 2001 r. I PKN 446/00 Zasada przejścia z dniem 1 stycznia 1999 r. pracowników dotychczaso- wych państwowych jednostek organizacyjnych do nowych pracodawców (art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) nie ma za- stosowania do pracowników, z którymi przed tą datą wadliwie rozwiązano sto- sunek pracy. Przewodniczący SSN Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera, Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2001 r. sprawy z powództwa Grażyny K. przeciwko Urzędowi Marszałkowskiemu Województwa L. w L. o przywró- cenie do pracy, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 14 marca 2000 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym rozpatrywaną kasacją wyrokiem z dnia 14 marca 2000 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie oddalił apelację pozwa- nego od wyroku Sądu Rejonowego Sądu Pracy w Zamościu z dnia 26 listopada 1999 r. przywracającego powódkę do pracy w Wojewódzkim Urzędzie Pracy w L. Filii w Z. na dotychczasowe stanowisko i zasądzającego 2.269 zł tytułem wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, Podstawa wyroku z uwzględnieniem ustaleń Sądu pierwszej instancji, które zostały podzielone przez Sąd Okręgowy, przedstawia się jak następuje: W związku z likwidacją województwa z. z dniem 1 stycznia 1999 r. przestał funkcjonować Wojewódzki Urząd Pracy w Z., w którym powódka pracowała na sta- nowisku starszego inspektora w Wydziale Kontroli Legalności Zatrudnienia. Na mocy 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 30 grudnia 1998 r. w spra- wie dostosowania organizacji i obszaru działania wojewódzkich i rejonowych urzę- dów pracy do organizacji administracji publicznej (Dz.U. Nr 166, poz. 1247) w jego miejsce powołano Filię w Z. WUP w L. Zarządzeniem Nr 1 z 8 stycznia 1999 r. Pre- zes Krajowego Urzędu Pracy na podstawie § 1 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 21 marca 1995 r. w sprawie organizacji, szczegółowych za- sad i zakresu działania Krajowego Urzędu Pracy oraz wojewódzkich i rejonowych urzędów pracy (Dz.U. Nr 38, poz. 187), a także powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 30 grudnia 1998 r., wprowadził harmono- gram działań związanych z dostosowaniem służb zatrudnienia do reformy admini- stracji publicznej. Sąd Pracy ustalił, że wypowiedzenie powódce stosunku pracy było nieuza- sadnione. Po pierwsze, w kwietniu 1999 r. nie były przeprowadzane zmiany organi- zacyjne ani też nie były dokonywane zmiany planów finansowych. Otrzymany zaś przez Filię w Z. w maju 1999 r. plan finansowy zapewniał środki finansowe odpo- wiednie do zakresu dotychczasowego zatrudnienia. Po drugie, pracodawca nie kie- rował się uchwytnymi kryteriami wyboru pracowników do zwolnienia. Po trzecie, je- żeli według pracodawcy istniała konieczność zwiększenia obsady etatowej w powia- towych urzędach pracy, to powinno to znaleźć swój wyraz w opracowanych planach finansowych dla powiatowych urzędów pracy. Tymczasem korekta planu finansowe- go była dokonywana jedynie wówczas, gdy następowało przejście pracownika. Nie była stosowana, gdy pracownik nie wyrażał zgody na przejście i odchodził wskutek wypowiedzenia. Po czwarte, strona pozwana przedstawiła nierzetelne dane dotyczą- ce limitu zatrudnienia dla Filii i etatowej struktury organizacyjnej (sprzeczne z planem finansowym). Na złożonym przez stronę dokumencie przedstawiającym strukturę organizacyjną ilość etatów nie odpowiada ilości wynikającej z planu finansowego, a ponadto żaden z dokumentów nie wyjaśnia, kiedy i w jakim celu i przez kogo ta struktura została opracowana. W konsekwencji tych ustaleń Sąd Pracy orzekł na podstawie art. 45 § 1 KP oraz art. 47 KP. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie uznając apelację strony pozwanej za bezzasadną stwierdził, że Sąd Rejonowy przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe i wydał prawidłowe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu zaskarżonego kasacją wyroku podniesiono w szczególności, że wynikające z reformy administracyjnej zmiany w zakresie dostosowania stanu za- 3 trudnienia do potrzeb wynikających w związku z reformą administracji publicznej po- zwany przeprowadzał bardzo chaotycznie i w sposób budzący wiele zastrzeżeń. Na- leży się liczyć z koniecznością dokonywania przesunięć kadrowych i rzeczą zrozu- miałą jest, iż kierownictwo zakładu pracy musi mieć w tym zakresie swobodę decyzji, bez której realizacja niezbędnych przesunięć kadrowych mogłaby okazać się nie- możliwa lub utrudniona. Nie może to jednak prowadzić do całkowitej dowolności za- kładu pracy. Regulamin Organizacyjny Wojewódzkiego Urzędu Pracy opracowany i za- twierdzony w dniu 29 stycznia 1999 r. określał strukturę i zakres działania komórek organizacyjnych WUP w L. W skład WUP w L. wchodziły komórki organizacyjne oraz Filie w B.P., C. i Z. W Filii w Z. wielkość etatów wynosiła 47. Z planów organizacyj- nych pozwanego w żaden sposób nie wynika do jakiej liczby etatów miało nastąpić ograniczenie zatrudnienia. Wskazana przez pozwanego liczba 26 etatów, do której miało nastąpić ograniczenie zatrudnienia, nie znajduje oparcia w jakimkolwiek doku- mencie. Ustalenie przez pozwanego listy pracowników przewidzianych do przenie- sienia do Powiatowych Urzędów Pracy lub do zwolnienia było dowolne, zaś ustalenie kryteriów nastąpiło już po sporządzeniu tej listy, co nie miało wpływu na podjęte wcześniej decyzje. W zakresie zmian w strukturach organizacyjnych i właściwości urzędów pracy wprowadzonych od 1 stycznia 2000 r. Sąd Okręgowy stwierdził, że nie powodują one dezaktualizacji wyroku Sądu pierwszej instancji wobec Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Lublinie, gdyż - podobnie jak w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 1 października 1997 r. I PKN 296/97 (OSNAPiUS 1998 r. nr 14, poz. 422) - sytuacje przejścia z mocy prawa zakładu pracy na innego pracodawcę (art. 231 § 1 i § 2 KP) nie obejmują pracowników, którzy w momencie przejścia zakładu pracy nie pozostawali w stosun- ku pracy wobec wcześniejszego rozwiązania umów. Jeżeli zatem stosunek pracy z powódką został rozwiązany przed 1 stycznia 2000 r., to zmiany, jakie dokonały się po tej dacie, nie mogą wywierać ujemnych skutków dla powódki oraz ograniczać sku- teczności jej roszczeń wobec Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L. Powyższa ocena została zakwestionowana w kasacji pozwanego Urzędu Marszałkowskiego Województwa L. w L. Kasacja, nie zawierając podstawy proceso- wej (art. 3931 pkt 2 KPC), nie zaprzecza, że zachodzą ustalone w zaskarżonym wy- roku okoliczności faktyczne, w szczególności dotyczące nieuzasadnionego wypowie- dzenia umowy o pracę z powódką. Natomiast podstawę kasacji stanowi zarzut błęd- 4 nej wykładni i niewłaściwego zastosowania wskazanych przepisów prawa material- nego - art. 19 ust. 2 i ust. 5 w związku z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), także w związku z art. 6 pkt 8 i art. 60 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 45 § 2 KP przez przyjęcie - jak to ujęto w kasacji - że pracownik będący w 1999 r. pracownikiem wojewódzkiego urzędu pracy i wykonujący zadania, które z dniem 1 stycznia 2000 r. stały się zadaniami samorządu powiatowego, może być przywrócony po tej dacie do pracy w wojewódzkim urzędzie pracy wchodzącym w skład urzędu marszałkowskie- go. Wskazując na tę podstawę strona pozwana wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania względnie o zmianę wyro- ku w części dotyczącej wskazania pracodawcy, zobowiązanego do przywrócenia powódki do pracy, poprzez wskazanie właściwego powiatowego urzędu pracy. W uzasadnieniu kasacji podniesiono, że z dniem 1 stycznia 2000 r. w związku z reformą administracji, nastąpił podział zadań, a w ślad za tym podział pracowników i majątku, dotychczasowych wojewódzkich urzędów pracy (WUP-ów) pomiędzy trzy podmioty: wojewodów, urzędy marszałkowskie i powiatowe urzędy pracy. Nowy podział zadań został określony w znowelizowanej ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 ze zm.). Zadania z zakresu kontroli legalności zatrudnienia zostały uloko- wane w powiatowych urzędach pracy - art. 6 pkt 8 i art. 60 ustawy w brzmieniu na- danym tym przepisom ustawą z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U. Nr 106, poz. 668). W toku postępowania prowadzonego przed Sądem drugiej instancji, nastąpiła zmiana po stronie pracodawcy, do którego należałoby skierować orzeczenie o przywróceniu powódki do pracy, albowiem „do- tychczasowe miejsce pracy” powódki, o którym mowa w wyroku Sądu pierwszej in- stancji, znalazło się we właściwym terytorialnie powiatowym urzędzie pracy. Według kasacji zaskarżony wyrok opiera się na całkowicie bezpodstawnym założeniu, że WUP z 1999 roku i WUP z 2000 roku - to te same podmioty, gdy tym- czasem wojewódzki urząd pracy w 2000 roku to zupełnie nowy i odmienny ustrojowo podmiot, który z urzędu dotychczasowego przejął nazwę, zadania i odpowiadającą tym zadaniom grupę pracowników i część mienia. Okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie dla sprawy, albowiem w pozwanym Urzędzie nie ma już stanowiska pracy 5 powódki. Tym samym uwzględnienie żądania powódki przywrócenia do pracy stało się niemożliwe i niecelowe w rozumieniu art. 45 § 2 KP. W kasacji wyrażono pogląd, że sytuacja powódki, mimo wygranego procesu, wskutek błędnie zastosowanych przez Sąd Okręgowy w Lublinie przepisów ustawy o zatrudnieniu i bezrobociu w istocie swojej uległa znacznemu pogorszeniu w stosunku do pracowników byłego WUP-u, którzy w sporze sądowym nie pozostawali. Nie ulega wątpliwości, że zaskarżony wyrok jest - wbrew pozorom - niekorzystny dla po- wódki, albowiem jako pracownik Urzędu Marszałkowskiego - bez zadań i swoistego stanowiska, będzie w sposób oczywisty objęta dyspozycją art. 58 ust. 1 „Przepisów wprowadzających” i jej stosunek pracy wygaśnie z dniem 30 czerwca 2000 r. Nato- miast przywrócenie powódki do pracy w powiatowym urzędzie pracy byłoby dla niej korzystniejsze, albowiem zgodnie z art. 55 ust. 1 „Przepisów wprowadzających” pra- cownicy tych urzędów nie podlegają regulacji art. 58 ust. 1, ich stosunki pracy są chronione przed nieuzasadnionym rozwiązaniem na ogólnych zasadach. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja pozwanego starała się wykazać, że pozwany Urząd Marszałkowski Województwa L. nie ma materialnej legitymacji, gdyż po strukturalnych zmianach w administracji spraw zatrudnienia, powódka powinna być zatrudniona w powiatowym urzędzie pracy, który zapewniłby jej ustabilizowaną sytuację na stanowisku analo- gicznym co do zakresu zadań z tym, jakie zajmowała przed wypowiedzeniem umowy o pracę w 1999 r. w Wojewódzkim Urzędzie Pracy w L. Filii w Z. Zasadnicze - jak się wydaje - założenie, na którym opiera się przedstawione w kasacji stanowisko, polega na tym, że nie należy akceptować takiego stosowania prawa, ażeby pracownicy - jak powódka - którzy w trakcie wdrażania reformy admini- stracji pracy pozostawali w sporze sądowym z dotychczasowym pracodawcą, po wy- granym procesie nie uzyskiwali takiej samej sytuacji zatrudnienia, jak inni pracowni- cy, którzy uzyskali zmianę pracodawcy z mocy wskazanych w kasacji przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Sąd Najwyższy stwierdził, że przedstawione zagadnienie, skądinąd interesu- jące, nie jest odpowiednie do zakresu rozpatrywanej sprawy w granicach wynikają- cych z kasacji (por. art. 39311 KPC). 6 W zakresie podstawy faktycznej nie można tracić z pola widzenia tego, że Wojewódzki Urząd Pracy w L. wypowiedział powódce umowę o pracę i że na skutek tego wypowiedzenia umowa o pracę uległa rozwiązaniu. Tak więc w rozpatrywanej sprawie powódka dochodziła przywrócenia do pracy u pracodawcy, który niezasad- nie doprowadził do rozwiązania umowy o pracę. W toku postępowania sądowego powódka nie pozostawała w stosunku pracy i z tego, jak się wydaje, względu nie skierowała żądania w stosunku do powiatowego urzędu pracy, który - jak to wywie- dziono w kasacji - od 1 stycznia 2000 r. wykonuje zadania odpowiednie dla poprzed- niego zatrudnienia powódki. W każdym razie powódka nie odwoływała się od orze- czenia Sądu Pracy, a w postępowaniu kasacyjnym nie przedstawiła stanowiska apro- bującego sugestię kasacji pozwanego, jakoby jej wnioski odpowiadały interesom po- wódki. Jeżeli zaś chodzi o ocenę prawną zaskarżonego wyroku, to - oprócz uwzględ- nienia niezakwestionowanej jego podstawy faktycznej - Sąd Najwyższy nie mógł rozważać przedmiotowego zagadnienia w oderwaniu od podstawy kasacji, której granice określone zostały podniesionymi w niej zarzutami (por. art. 39311 KPC); w szczególności kasacja nie dopuszcza możliwości rozważenia zastosowania art. 231 § 1 KP, gdyż zajętego w tym zakresie stanowiska w wyroku nie kwestionuje. Rozważając zatem sprawę w granicach zarzutów kasacji należy stwierdzić, że zaskarżony wyrok nie narusza żadnego ze wskazanych w kasacji przepisów prawa materialnego. Nie jest bowiem tak, że w oparciu o art. 19 ust. 2 i ust. 5 w związku z art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (w związku ze wskazanymi przepisami ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu) można skonkretyzować zobo- wiązanie właściwego powiatowego urzędu pracy do przywrócenia powódki do pracy i zapłacenia wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy (art. 45 § 1 i art. 47 KP), skoro podstawę tych roszczeń stanowi nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę przez innego pracodawcę. Zaskarżony wyrok został wydany po rozpoznaniu sprawy z udziałem po stro- nie pozwanej Urzędu Marszałkowskiego Województwa L., co odpowiadało wynikają- cemu z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2000 r. przekształceniu dotychczasowych wojewódzkich urzędów pracy w wojewódzkie urzędy pracy wchodzące w skład urzędu marszałkowskiego (art. 19 ust. 2 powołanej ustawy). W tym kontekście utwo- rzony z dniem 1 stycznia 2000 r. wojewódzki urząd pracy (w składzie Urzędu Mar- 7 szałkowskiego Województwa L. w L.) stał się następcą prawnym byłego Wojewódz- kiego Urzędu Pracy w L. Przejęciu na tej podstawie zobowiązania pozwany nie może skutecznie przeciwstawić sugerowanego w kasacji zobowiązania powiatowego urzędu pracy. Nie jest bowiem przekonujące konstruowanie takiej podstawy według zawartej w art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. regulacji stanowiącej, że pracownicy dotychczasowych państwowych jednostek organizacyjnych stają się z dniem 1 stycznia 1999 r. pracownikami odpowiednio wojewódzkich, samorządowych lub powiatowych jednostek organizacyjnych. Regulacja ta obejmuje pracowników, a więc osoby będące w stosunku pracy. W odniesieniu do reformy urzędów pracy zastosowanie art. 19 ust. 5 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną może stanowić podstawę do zastosowania art. 55 ust. 1 tej ustawy do pracowników dotychczaso- wych urzędów pracy z konsekwencjami w tym przepisie określonymi - z dniem 1 stycznia 2000 r. Tymczasem w stanie faktycznym sprawy - jak to wyżej wyjaśniono - nie budzi wątpliwości że 1 stycznia 2000 r. powódka nie będąc pracownikiem, do- chodziła w postępowaniu sądowym przywrócenia do pracy i wynagrodzenia od Wo- jewódzkiego Urzędu Pracy w L. Filia w Z. Nie jest więc zasadne proponowane w ka- sacji zastosowanie wskazanych przepisów, ażeby powódkę dochodzącą przywróce- nia do pracy traktować od dnia 1 stycznia 2000 r. jak pracownika, którego ustawa z tym dniem - z mocy prawa - ustanowiła pracownikiem innego zakładu pracy. Wreszcie nie jest zasadny pogląd kasacji jakoby nowy rozkład kompetencji pomiędzy urzędami pracy i związane z tym trudności w zapewnieniu powódce wyko- nywania pracy na takim samym stanowisku jak poprzednio oznaczały w konsekwen- cji, że uwzględnienie żądania przywrócenia do pracy stało się niemożliwe lub niece- lowe (art. 45 § 2 KP). W kwestii tej strony mogą ewentualnie ukształtować stosunek pracy odpowiednio do zakresu zadań strony pozwanej, z czego powódka zapewne zdaje sobie sprawę skoro dochodziła przywrócenia do pracy. Zgodzić się zatem, na- leży z oceną zaskarżonego wyroku, iż zmiany wynikające po 1 stycznia 2000 r. nie powinny ograniczyć wynikających z art. 45 § 1 KP roszczeń powódki z tytułu bezza- sadnego (w 1999 r.) wypowiedzenia umowy o pracę. Z powyższych przyczyn uznając, że kasacja nie ma usprawiedliwionej pod- stawy, Sąd Najwyższy orzekł stosownie do art. 39312 KPC. ========================================