Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie pozwanego na rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego dotyczące kosztów postępowania apelacyjnego w sprawie o należność z tytułu podróży służbowych. Sąd Okręgowy oddalił apelację powoda, ale w sentencji wadliwie obciążył go kosztami „w zakresie poniesionym”, bez jasnego wskazania podstawy rozstrzygnięcia. Pozwany zarzucił naruszenie przepisów o kosztach procesu, w tym art. 98 i 109 k.p.c., oraz brak należytego uzasadnienia. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za zasadne. Wskazał, że strona przegrywająca sprawę powinna co do zasady zwrócić przeciwnikowi koszty procesu, a do niezbędnych kosztów strony reprezentowanej przez adwokata należy także wynagrodzenie pełnomocnika. SN stwierdził również, że uzasadnienie Sądu Okręgowego było niewystarczające i naruszało art. 328 § 2 k.p.c. W konsekwencji uchylił zaskarżone postanowienie w zakresie kosztów i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego.
Kluczowe kwestie prawne:
·zasady rozstrzygania o kosztach procesu po przegraniu apelacji
·zwrot kosztów zastępstwa procesowego reprezentowanej przez adwokata strony wygrywającej
·wymogi uzasadnienia orzeczenia o kosztach (art. 328 § 2 k.p.c.)
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy VI Wydział Pracy wyrokiem z 28 stycznia 2011 r. oddalił
apelację powoda. W punkcie drugim tego orzeczenia, sąd „kosztami postępowania
apelacyjnego obciążył powoda w zakresie poniesionym”. Uzasadniając
postanowienie o kosztach, sąd stwierdził, że „o kosztach orzeczono na podstawie
art. 98 § 1 k.p.c., tj. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu”.
2
Zażalenie na postanowienie o kosztach postępowania apelacyjnego złożył
pozwany, zarzucając naruszenie: 1) art. 98 § 1 k.p.c. przez przyjęcie, że powód nie
jest zobowiązany zwrócić pozwanemu kosztów niezbędnych do celowej obrony w
postępowaniu apelacyjnym, mimo że powód przegrał sprawę w całości, 2) art. 98 §
3 k.p.c., przez przyjęcie, że powód nie jest zobowiązany zwrócić pozwanemu
kosztów wynagrodzenia adwokata, mimo że pozwany był reprezentowany w
postępowaniu apelacyjnym przez adwokata, 3) art. 109 § 1 k.p.c. przez przyjęcie,
że powód nie jest zobowiązany zwrócić pozwanemu kosztów niezbędnych do
celowej obrony w postępowaniu apelacyjnym, mimo że pozwany przed
zamknięciem rozprawy poprzedzającej wydanie orzeczenia zgłosił wniosek o
przyznanie kosztów według norm przepisanych, 4) art. 328 § 2 k.p.c. w związku z
art. 361 k.p.c. przez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia
podstawy faktycznej rozstrzygnięcia oraz wyjaśnienia podstawy prawnej
postanowienia z przytoczeniem przepisów prawa.
Wniesiono o: 1) zmianę zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od
powoda na rzecz pozwanego 450 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego,
2) zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania w tym
kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie o: 1)
uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania, 2) zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów
postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie jest zasadne. Art. 98 § 1 k.p.c. ustanawia dwie podstawowe
zasady rozstrzygania o kosztach: zasadę odpowiedzialności za wynik procesu oraz
zasadę zwrotu kosztów niezbędnych i celowych. W niniejszej sprawie powód,
którego apelację oddalono, jest stroną przegrywającą (postanowienie SN z16
lutego 2011 r., II CZ 203/10, LEX nr 738399). Sam fakt, że sprawę przegrał rodzi
obowiązek zwrotu kosztów przeciwnikowi (postanowienie SN z 10 listopada 2011 r.,
III PZ 5/10, LEX nr 686071). Pozwany natomiast, reprezentowany przez
profesjonalnego pełnomocnika, prawidłowo złożył wniosek o zwrot kosztów
3
procesu. Z kolei, art. 98 § 3 k.p.c. stanowi wyraźnie, że do niezbędnych kosztów
procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak
nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego
adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego
stawiennictwa strony.
Sąd Okręgowy naruszył więc wskazane w zażaleniu przepisy postępowania
dotyczące zwrotu kosztów procesu. Co więcej, w kontekście art. 98 k.p.c.
niezrozumiałe jest sformułowanie z sentencji orzeczenia Sądu Okręgowego z 28
stycznia 2011 r. „kosztami postępowania apelacyjnego obciążył powoda w zakresie
poniesionym”. Uwzględniając natomiast fragment uzasadnienia, w który Sąd
Okręgowy stwierdził, że o kosztach orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., zasadny
jest również zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c.
Z przedstawionych powodów orzeczono jak w sentencji (art. 3941
§ 1 i 3 w
związku z art. 39815
§ 1 k.p.c.).
