II UZ 15/11

Postanowienie z dnia 17 czerwca 2011 r. II UZ 15/11 Sprawa, w której przedmiotem sporu jest wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych, w której nie ma obowiązku uisz- czenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, Dz.U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.). W konsekwencji, koszty wynikające z uiszczenia opłaty skarbowej od pełno- mocnictwa w takiej sprawie, nie stanowią kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw lub celowej obrony (art. 98 § 1 i 3 k.p.c.). Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Józef Iwulski, Romualda Spyt (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2011 r. sprawy z wniosku S.-T. Spółki z o.o. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Spo- łecznych-Oddziałowi w W. z udziałem Jana B. o ubezpieczenie społeczne, na skutek zażalenia organu rentowego na postanowienie zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 30 listopada 2010 r. […] 1. z m i e n i ł zaskarżone postanowienie i zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału we Wrocławiu na rzecz Jana B. kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. 2. oddalił wniosek organu rentowego o zasądzenie zwrotu kosztów postępo- wania zażaleniowego. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 30 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 2010 r. oraz poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w W. z 2 dnia 22 czerwca 2009 r. w ten sposób, że ustalił, iż podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe Jana B. z tytułu zatrudnienia w „S.-T." Spółce z o.o. z siedzibą przy ul. A. w W. w styczniu 2009 r. wynosiła 1.126,00 zł oraz zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w W. - na rzecz wnioskodawcy - „S.T." Spółki z o.o. - kwotę 137 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 120 zł zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Pełnomocnik organu rentowego wniósł zażalenie na postanowienie o zasądzeniu kosztów procesu powiększonych o opłatę skarbową od pełnomocnictwa w postępowaniu apelacyjnym na rzecz wnioskodawcy w kwocie 17 zł. Zarzucił naruszenie przepisów art. 98 k.p.c., przez zasądzenie od pozwanego organu rentowego kosztów procesu w kwocie 137 zł będącej sumą zasądzonych kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym w kwocie 120 zł oraz opłaty skarbowej w wysokości 17 zł za pełnomocnictwo procesowe, przy jednoczesnym pominięciu przez Sąd treści art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), na podstawie którego organ rentowy zwolniony jest od ponoszenia opłat skarbowych. W uzasadnieniu zażalenia stwierdzono, że „w ocenie organu rentowego Sąd Apelacyjny uznając, że do kosztów procesu zaliczane są wszelkie koszty ponoszone przez podmioty postępowania, w tym także opłata skarbowa od pełnomocnictwa procesowego, bezpodstawnie jednak obciążył organ rentowy jako stronę przegrywającą proces kwotą 17 zł stanowiącą wyżej wskazaną opłatę skarbową, gdyż pominął treść art. 114 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym w zakresie prowadzonej działalności określonej w ustawie Zakład nie ponosi opłat skarbowych i sądowych. Ustawodawca w przepisie tym wprost uregulował tę kwestię, która nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych.” Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest uzasadnione, ale z innych przyczyn niż wskazywane przez skarżącego. Stosownie do treści art. 98 § 1 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obo- wiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). W myśl § 3 tego artykułu, do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata (także radcę 3 prawnego) zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Nie powinno budzić wątpli- wości, że ciążący na stronie reprezentowanej przez adwokata (radcę prawnego) ob- owiązek zapłaty opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa należy do kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw lub celowej obrony. Uiszczenie tej opłaty - w sytuacji, w której strona nie korzysta z odpowiedniego zwolnienia w tym zakresie - stanowi dopełnienie wymagania przewidzianego w obowiązujących przepi- sach prawa i jest zarazem warunkiem formalnoprawnej zgodności sporządzenia do- kumentu pełnomocnictwa z prawem. Tym samym uiszczenie opłaty skarbowej od dokumentu stwierdzającego ustanowienie pełnomocnika jest poniesieniem wydatku, który z obiektywnego punktu widzenia jest konieczny do realizacji praw strony w po- stępowaniu sądowym. Skoro ustawodawca w art. 98 § 3 k.p.c. zaliczył wynagrodze- nie jednego adwokata do kosztów niezbędnych, to nie inaczej - aczkolwiek na pod- stawie art. 98 § 1 k.p.c. - należy zakwalifikować koszt poniesionej przez stronę opłaty skarbowej ściśle związanej z udzieleniem temu adwokatowi pełnomocnictwa proce- sowego (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2003 r., III CZP 2/03, OSNC 2003 nr 12, poz. 161). Skarżący całkowicie błędnie wywodzi, że jego ustawowe zwolnienie od opłaty skarbowej oznacza, że nie ma on obowiązku zwrotu kosztów procesu w takiej części, w jakiej pokrywają one tę opłatę, do której zobowiązana byłaby strona przeciwna. Tak więc opłata skarbowa od pełnomocnictwa udzielonego przez stronę przeciwną (odwołującego się), byłaby wydatkiem pełnomocnika tej strony i wchodziłaby w skład kosztów procesu, gdyby obowiązek jej uiszczenia wynikał z przepisów obowiązują- cego prawa. Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.), nie podlega opłacie skarbowej złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa albo jego odpisu, wypisu lub kopii w sprawie z ubezpieczenia społecznego. Nie ulega wątpliwości, że niniejsza sprawa, w której przedmiotem sporu jest wysokość podstawy wymiaru skła- dek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych, w której nie ma obowiązku uiszczania opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W konsekwencji przyjąć należy, że koszty uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, które z mocy ustawy nie podlega tej opłacie, nie stanowią kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw lub celowej 4 obrony i nie ma podstaw do zasądzenia równowartości tej opłaty od strony przegry- wającej proces. Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na mocy art. 398116 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. zmienił zaskarżone postanowienie w sposób wynikający z sentencji. Biorąc zaś pod uwagę, że zmiana zaskarżonego postanowienia nie jest wynikiem podzielenia zarzutów skarżącego, które okazały się oczywiście bezzasad- ne, lecz na skutek dostrzeżenia uchybienia niewytkniętego w zażaleniu, Sąd Najwyż- szy doszedł do przekonania, że wniosek o zasądzenie od strony przeciwnej kosztów postępowania zażaleniowego nie może zostać uwzględniony (art. 109 § 2 k.p.c.). ========================================