Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną ubezpieczonego, który jako poseł domagał się wcześniejszej emerytury na podstawie art. 29 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Spór dotyczył tego, czy okres sprawowania mandatu posła, traktowany na gruncie ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora jako okres zatrudnienia i wynagrodzenie ze stosunku pracy, spełnia warunek „pozostawania w stosunku pracy” przez co najmniej 6 miesięcy w ostatnich 24 miesiącach podlegania ubezpieczeniu. SN uznał, że nie. Podkreślił, że art. 29 ustawy emerytalnej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób rzeczywiście pozostających w stosunku pracy, a nie osób, którym przepisy szczególne jedynie przyznają analogiczne uprawnienia w zakresie stażu czy wynagrodzenia. Ostatnim tytułem ubezpieczenia wnioskodawcy było sprawowanie mandatu posła, a nie stosunek pracy, więc nie spełnił on przesłanek do wcześniejszej emerytury. W konsekwencji utrzymano odmowę przyznania świadczenia za sporny okres.
Kluczowe kwestie prawne:
·czy poseł pobierający uposażenie jest pracownikiem w rozumieniu art. 29 ustawy emerytalnej
·czy okres sprawowania mandatu posła może być uznany za pozostawanie w stosunku pracy dla potrzeb wcześniejszej emerytury
·wykładnia wyjątkowego charakteru art. 29 ustawy o emeryturach i rentach z FUS
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.
uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2008 r., I UK 108/08,
OSNP 2010 nr 9-10, poz. 121).
W chwili obecnej należy przyjąć, że nowe brzmienie art. 29 ustawy uwzględnia
zasadniczy cel tego przepisu, jakim jest uprzywilejowanie wyłącznie pracowników -
osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z tytułu pozostawania
w stosunku pracy. Związanie prawa do wcześniejszej emerytury z podleganiem jedy-
nie ubezpieczeniu pracowniczemu wynika też jednoznacznie z przepisu art. 29 ust. 3
ustawy. Zgodnie z nim spełnienia warunków, o których mowa w ust. 2, nie wymaga
się od ubezpieczonych, którzy przez cały wymagany do nabycia prawa okres, podle-
gali ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym z ty-
tułu pozostawania w stosunku pracy.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że ustawa nie zawiera jednolitej
definicji „pracownika”. Jest jednak niewątpliwe, że zgodnie z art. 4 pkt 13 jest to
osoba podlegająca ubezpieczeniom społecznym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1
ustawy systemowej. Ustawa systemowa stanowi w art. 8, że za pracownika uważa
6
się osobę pozostającą w stosunku pracy. Należy również zauważyć, że zgodnie z
art. 6 tej ustawy obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym podlegają pracownicy
(ust.1 pkt 1) oraz - między innymi - wymienieni oddzielnie posłowie i senatorowie po-
bierający uposażenie. Wynika więc z tego jednoznacznie, że spełnieniem warunku
bycia pracownikiem, tak w rozumieniu ustawy systemowej jak i emerytalnej, jest po-
zostawanie w stosunku pracy i podleganie z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym.
W tym stanie rzeczy decydujące znaczenie ma definicja pracownika zawarta w art. 2
k.p. Zgodnie z nim pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o
pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę.
Ścisłe definiowanie pracownika, w rozumieniu art. 29 ust. 2 ustawy, zostało już
wcześniej przyjęte w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W powoływanym już wyroku I
UK 108/08 stwierdzono, że warunek określony w art. 29 ust. 2 pkt 1 ustawy spełnia
ten ubezpieczony, którego ostatnim tytułem ubezpieczenia przed zgłoszeniem wnio-
sku o emeryturę było pozostawanie w stosunku pracy. Także w wyroku z dnia 10
lipca 2007 r., II UK 271/06 (OSNP 2008 nr 17-18, poz. 263) przyjęto, że adwokat nie
ma prawa do wcześniejszej emerytury z art. 29 ustawy. Stanowisko takie zostało też
wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 2008 r., I UK 377/07 (LEX
nr 494100). Stwierdzono w nim, że wynikający z art. 29 ustawy w związku z jej art.
46 ust. 1 przywilej umożliwiający skorzystanie z uprawnień emerytalnych w niższym
wieku ma charakter wyjątkowej regulacji szczególnej, przez co nie poddaje się wy-
kładni rozszerzającej na inne niż pracownicy kategorie ubezpieczonych.
Orzeczenia te nie dotyczyły wprawdzie uprawnień parlamentarzystów jednak
przyjęta w nich interpretacja wyznacza kierunek linii orzeczniczej i znajduje zastoso-
wanie także do tej grupy ubezpieczonych. Należy więc stwierdzić, że poseł otrzymu-
jący uposażenie nie może być traktowany jako pracownik w rozumieniu art. 29
ustawy emerytalnej. Tym samym nie spełnia on obu warunków określonych w art. 29
ust. 2 tej ustawy. Należało więc uznać, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, gdyż
nie zostały naruszone - wskazane w skardze - przepisy prawa materialnego. Reasu-
mując należy więc przyjąć, że w obecnym staniem prawnym poseł nie może nabyć
prawa do wcześniejszej emerytury jeżeli jego ostatnim tytułem ubezpieczenia nie
było ubezpieczenie pracownicze, zgodnie z warunkami wynikającymi z art. 29 ust. 2
pkt 1 i 2 ustawy emerytalnej.
Z powyższych względów, na podstawie art. 39814
k.p.c. orzeczono jak w sen-
tencji wyroku.
7
========================================