I UZ 24/10

Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2009 r., Sąd Apelacyjny, Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odrzucił skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od wyroku tego Sądu z dnia 21 lipca 2009 r. W skardze kasacyjnej skarżący ostatecznie oznaczył wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 2.354.423,90 zł. Wartość ta, wynika, zdaniem ZUS z faktu, że zakwestionował sposób obliczenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie 2 społeczne (przez wliczenie wartości bonów finansowanych z funduszu świadczeń socjalnych) w odniesieniu do wszystkich 510 pracowników C., w tym zainteresowanych występujących w niniejszej sprawie. Na wezwanie Sądu skarżący wskazał, że w odniesieniu do występujących w sprawie zainteresowanych […] wartości zaległości składkowe wynosiły odpowiednio 46,86 zł, 1.021,82 zł, 93,31 zł i 280,99 zł. Wobec tego Sąd Apelacyjny zaskarżonym postanowieniem odrzucił skargę kasacyjną podnosząc, że łączna wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie nie przekracza 10.000 zł, a sprawa nie ma charakteru sprawy o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia. Zażalenie od tego orzeczenia wywiódł pełnomocnik ZUS wskazując, że rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie będzie miało znaczenie bezpośrednie dla innego toczącego się postępowania – postępowania, w którym zaskarżona została jedna decyzja ZUS odnosząca się do płatnika. Zdaniem skarżącego także w niniejszej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia powinna stanowić kwotę wszystkich obciążeń, nałożonych na płatnika. Ponadto wskazano w zażaleniu, że sprawa w istocie nie jest sprawą o zapłatę a o ustalenie podstawy wymiaru składek. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje uzasadnionych podstaw. Regulacja procesowa wartości przedmiotu zaskarżenia stanowi pochodną wartości przedmiotu sporu. Zgodnie z art. 19 k.p.c. wartość przedmiotu sporu stanowi dochodzona w tym postępowaniu kwota pieniężna. Wartość przedmiotu zaskarżenia w postępowaniu apelacyjnym i odpowiednio kasacyjnym (art. 368 § 2 k.p.c.) nie może być wyższa niż wartość przedmiotu sporu. Wartość ta pozostaje ściśle związana z konkretnym postępowaniem sądowym jako wypadkowa wartości dochodzonego roszczenia. Tymczasem skarżący pragnąłby wywieść, że wartość dochodzoną w niniejszym postępowaniu należy oceniać wedle kryterium z innego postępowania. Działanie takie nie ma żadnej racji bytu. Wobec braku formalnego, procesowego, związku między tymi postępowaniami Sąd Najwyższy nie dostrzega możliwości przenoszenia do niniejszego postępowania tej, wyższej wartości. 3 Nie poddaje się ocenie Sądu Najwyższego w ramach niniejszego postępowania zażaleniowego celowość i zasadność podziału postępowań, dotyczących zagadnień zaległości składkowych płatnika. Nie ma także podstaw do kontroli w chwili obecnej kolejności rozpoznawania spraw (sprawy z udziałem płatnika w relacji do spraw z udziałem poszczególnych pracowników jako zainteresowanych). Wpływ rozstrzygnięcia merytorycznego, zapadłego w niniejszej sprawie na inne postępowania nie może bowiem zmienić podstawowej zasady procesowej, wiążącej wartość przedmiotu sporu (zaskarżenia) z wartością roszczenia dochodzonego w tym właśnie postępowaniu a nie w innych postępowaniach. Sąd Najwyższy w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę pragnie wskazać, że podobne zagadnienie rozpatrywane było przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 6 października 2009 r., sygn. II UZ 33/09, niepubl. i ocenione w identyczny – jak tu - sposób. Ewentualny podział materii, rozstrzyganej decyzjami, na kilka postępowań powoduje odpowiednie dostosowanie wartości przedmiotu sporu i zaskarżenia w każdym z nich. Te z kolei, „indywidualne” wartości decydują m. in. o niedopuszczalności wniesienia skargi kasacyjnej, jeśli nie spełniają kryterium z art. 3982 § 1 k.p.c. Jednocześnie Sąd Najwyższy dostrzega trafnie podniesiony w uzasadnieniu zażalenia problem ustalenia wartości przedmiotu sporu w niniejszym postępowaniu jako postępowaniu o ustalenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. Z pewnością nie jest to bowiem, jak zauważa pełnomocnik skarżącego, sprawa o świadczenie. Z drugiej jednak strony nie można zanegować majątkowego charakteru sprawy a zatem odstąpić od ustalenia wartości przedmiotu sporu. W sprawach majątkowych, w których nie dochodzi się konkretnego roszczenia norma art. 19 § 2 k.p.c. odsyła do kolejnych regulacji, które pozwolić mają na ustalenie wartości przedmiotu sporu (a odpowiednio stosowana – wartości przedmiotu zaskarżenia). Nie ma jednak wśród przepisów art. 20 – 24 k.p.c. takiego, który odpowiadałby sprawie o ustalenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. W związku z tym zdaniem Sądu Najwyższego należy ustalić tę wartość jako różnicę między podstawą wymiaru składek ustaloną przez ZUS w niniejszym postępowaniu z uwzględnieniem wartości bonów a podstawą 4 wymiaru składek, która wartości bonów nie uwzględnia. Nie można natomiast, jak to uczynił Sąd Apelacyjny, ustalać wartości przedmiotu zaskarżenia jako różnicy wartości składek opłaconych i należnych. Prowadziłoby to bowiem do ustalenia wartości przedmiotu sporu z pominięciem rzeczywistej treści sporu (spór o ustalenie a nie o zapłatę składek). Jak wynika ze złożonego przez ZUS do akt sprawy zestawienia (załącznik do pisma procesowego z dnia 25 listopada 2009 r.) wartość różnicy między pierwotną a na nowo ustaloną wysokością podstawy wymiaru składek (w istocie wartością bonów) nie osiągała wartości wymaganej art. 3982 § 1 zd. 2 k.p.c. Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.