II PZ 6/10

UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny postanowieniem z 30 listopada 2009 r., na skutek wniosku pełnomocnika J. J. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznał adwokatowi J. P. od Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego kwotę 146,40 zł za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia – postanowień Sądu Apelacyjnego z dnia 23 kwietnia 2009 r. oraz z dnia 14 maja 2009 r. 2 Uwzględniając wniosek pełnomocnika, Sąd Apelacyjny wskazał jako podstawę prawną postanowienia § 13 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348 ze zm., dalej jako rozporządzenie), zgodnie z którym stawki minimalne w postępowaniu sprawie stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wynoszą za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi wynoszą 50% stawki minimalnej, a jeżeli ten sam adwokat nie prowadził sprawy przed sądem, od którego prawomocnego orzeczenia skarga ma być wniesiona – 75% stawki minimalnej, w oby wypadkach nie miej niż 120 zł. Pełnomocnik J. J. zaskarżył powyższe postanowienie zażaleniem, zarzucając naruszenie § 13 ust. 5 w związku z § 12 ust. 1 pkt 2 w związku z § 6 rozporządzenia, poprzez błędne przyjęcie stawki minimalnej oraz niewłaściwą ocenę nakłady pracy i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu lub orzeczenie do co istoty i zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie pełnomocnikowi powoda kwoty 1.647 zł za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Zdaniem pełnomocnika J. J. Sąd Apelacyjny błędnie pominął § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, który powinien znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie, jako że orzeczenia Sądu Apelacyjnego, których dotyczyła opinia o braku podstaw do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem zapadły w sprawie o odszkodowanie. Na mocy § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w takich sprawach stawka minimalna wynosi 75% stawki obliczonej na podstawie § 6 rozporządzenia. Sąd Apelacyjny zasądził zaś na rzecz pełnomocnika J. J. stawkę na podstawie przepisu, który nie znajdował zastosowania w sprawie. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw. Opinia pełnomocnika J. J. dotyczyła braku podstaw do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem dwóch postanowień Sądu Apelacyjnego 3 oddalających wnioski o ustanowienie pełnomocnika z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych celem wniesienia przedmiotowej skargi. Sąd Najwyższy w obecnym składzie stwierdza, że przepis § 13 ust. 5 w związku z § 6 rozporządzenia znajduje zastosowanie, gdy opinia o braku podstaw do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia dotyczy orzeczenia merytorycznego. Tylko wówczas można mówić o istnieniu wartości przedmiotu sporu, od której zgodnie z § 4 ust. 1 zależy wysokość stawki minimalnej. Przepis § 13 ust. 5 w związku z § 6 rozporządzenia nie stanowi natomiast podstawy prawnej dla zasądzenia opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego w przypadku sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia o charakterze formalnym, rozstrzygającego kwestię wpadkową w danej sprawie. Sprawa, jaka miałaby być zainicjowana wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, nie posiada swojej „wartości przedmiotu sporu”. Akceptacja stanowiska pełnomocnika J. J., że wartością przedmiotu takiej sprawy jest wartość przedmiotu sporu w sprawie zakończonej orzeczeniem merytorycznym, którego nie dotyczy ewentualna skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, pociągałaby za sobą niewspółmierne wydatki związane z opłatą za czynności adwokata (na znaczenie takiej okoliczności przy wykładni przepisów rozporządzenia zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w postanowieniu z 17 grudnia 2009 r. (sygn. akt IV CZ 81/09, niepubl.) stwierdzając, że za wartość przedmiotu zaskarżenia zażaleniem postanowienia o kosztach procesu trzeba uznać wysokość kosztów, których dotyczy zażalenie, tj. kosztów, których zasądzenie bądź niezasądzenie skarżący kwestionuje w zażaleniu, a nie wartość roszczenia, jakiego skarżący dochodził w postępowaniu głównym). Przepisy rozporządzenia nie normują wysokości stawek minimalnych w sprawach dotyczących skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń dotyczących kwestii wpadkowych, nie związanych z rozpoznawaniem istoty sprawy. Dostatecznych podstaw dla ustalenia wysokości stawki nie stanowi również § 5 rozporządzenia, zgodnie z którym wysokość stawek minimalnych w sprawach 4 nieokreślonych w rozporządzeniu ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju, ponieważ przepisy rozporządzenia nie normują zdaniem Sądu Najwyższego w obecnym składzie wysokości stawki minimalnej w sprawach, które byłyby zbliżone do sprawy niniejszej (skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów i ustanowienie pełnomocnika z urzędu celem wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem innego orzeczenia). W tych okolicznościach Sąd Apelacyjny prawidłowo wskazał § 13 ust. 5 rozporządzenia jako podstawę prawną dla zasądzenia opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego w niniejszej sprawie. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.