II PK 196/09

Wygrał powód
SN3 lutego 2010·sentence
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyDyskryminacjaInne
Podsumowanie AI

Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pozwanej szkoły i utrzymał w mocy wyrok przywracający powódkę do pracy. Sprawa dotyczyła mianowanej nauczycielki akademickiej, z którą rozwiązano stosunek pracy z powodu osiągnięcia wieku emerytalnego. SN uznał, że do stosunku pracy mianowanego nauczyciela akademickiego stosuje się – na podstawie art. 5 k.p. oraz art. 136 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym – przepisy Kodeksu pracy, w tym art. 45 i 47 k.p., także w zakresie roszczeń po wadliwym wypowiedzeniu. Podkreślono, że Prawo o szkolnictwie wyższym nie reguluje w pełni skutków niezgodnego z prawem wypowiedzenia stosunku pracy mianowanego nauczyciela akademickiego. SN stwierdził również, że samo osiągnięcie wieku emerytalnego nie stanowi „innej ważnej przyczyny” rozwiązania stosunku pracy w rozumieniu art. 125 tej ustawy, a wypowiedzenie wyłącznie z tej przyczyny ma charakter dyskryminacji ze względu na wiek. W konsekwencji powódka zachowała prawo do przywrócenia do pracy oraz wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy.

Kluczowe kwestie prawne:
  • ·czy do mianowanego nauczyciela akademickiego stosuje się art. 45 i 47 k.p. przy wadliwym wypowiedzeniu
  • ·czy osiągnięcie wieku emerytalnego może być 'inną ważną przyczyną' rozwiązania stosunku pracy z art. 125 Prawa o szkolnictwie wyższym
  • ·czy wypowiedzenie z powodu wieku emerytalnego stanowi dyskryminację ze względu na wiek
  • ·zakres subsydiarnego stosowania Kodeksu pracy do stosunku pracy na podstawie mianowania
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.
Wyrok z dnia 3 lutego 2010 r. II PK 196/09 1. Do stosunku pracy mianowanego nauczyciela akademickiego z mocy art. 5 k.p. oraz art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnic- twie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) mają zastosowanie art. 45 i 47 k.p. 2. Osiągnięcie przez mianowanego nauczyciela akademickiego (ad- iunkta) wieku emerytalnego nie stanowi innej ważnej przyczyny rozwiązania stosunku pracy w rozumieniu art. 125 Prawa o szkolnictwie wyższym. Przewodniczący SSN Bogusław Cudowski, Sędziowie SN: Jolanta Strusińska- Żukowska, Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2010 r. sprawy z powództwa Organizacji Zakładowej NSZZ Solidarność Region M. w Szkole [...] w W. na rzecz Haliny P. przeciwko Szkole [...] w W. o przywrócenie do pracy, na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 19 marca 2009 r. [...] I. o d d a l i ł skargę kasacyjną, II. zasądził od Szkoły [...] w W. na rzecz Organizacji Zakładowej NSZZ „Soli- darność” Region M. w Szkole [...] w W. kwotę 345 (trzysta czterdzieści pięć) zł tytu- łem kosztów postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 4 lipca 2008 r. Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w War- szawie przywrócił Halinę P. do pracy w Szkole [...] w W. na poprzednich warunkach pracy i płacy i zasądził na od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 4.098 zł tytu- łem wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy pod warunkiem, że w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku zgłosi ona gotowość niezwłocznego podję- cia pracy. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia. 2 Powódka była zatrudniona w pozwanej Szkole od 15 listopada 1972 r., na podstawie mianowania, w tym od 15 sierpnia 2004 r. na czas nieokreślony na stano- wisku starszego wykładowcy w Katedrze G. W dniu 28 lutego 2007 r. rektor strony pozwanej rozwiązał łączący strony stosunek pracy z zachowaniem 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia z końcem semestru letniego, tj. z dniem 16 czerwca 2007 r., zgodnie z art. 123 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkol- nictwie wyższym. Jako podstawę wypowiedzenia stosunku pracy wskazano § 8 za- rządzenia Nr 44 rektora Szkoły [...] z dnia 1 grudnia 2006 r. w sprawie trybu postę- powania w sprawach dotyczących stosunku pracy nauczycieli akademickich w S., a mianowicie osiągnięcie przez powódkę wieku emerytalnego. Zarządzenie to oraz zarządzenie je zmieniające Nr 45 z dnia 13 grudnia 2006 r. utraciły moc na podsta- wie zarządzenia Nr 30 z dnia 27 lipca 2007 r., które weszło w życie „z końcem roku akademickiego 2006/2007", tj. z dniem 30 września 2007 r. Powódka jest członkiem związku zawodowego od 1980 r. Jej wynagrodzenie przed ustaniem stosunku pracy, liczone jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy, wynosiło 4.098 zł. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd pierwszej instancji stanął na stanowi- sku, że skoro Prawo o szkolnictwie wyższym nie przewiduje szczególnego unormo- wania w zakresie roszczeń przysługujących pracownikowi w razie wypowiedzenia lub rozwiązania stosunku pracy przez pracodawcę z naruszeniem przepisów, to należy stosować przepisy Kodeksu pracy, w tym jego art. 45. Nie znajduje natomiast zasto- sowania art. 38 k.p., gdyż tryb zakończenia stosunku pracy mianowanego nauczy- ciela akademickiego uregulowany jest w art. 124 i art. 125 ustawy - Prawo o szkol- nictwie wyższym. Przewidziane w tym ostatnim przepisie wymaganie zgody właści- wego organu na rozwiązanie z takim nauczycielem stosunku pracy zastępuje ko- nieczność konsultacji z organizacją związkową. Z kolei art. 124 tej ustawy zawiera wyczerpujący katalog przyczyn wypowiedzenia stosunku pracy, którego poszerzenie aktem wewnątrzorganizacyjnym szkoły wyższej jest niedopuszczalne. W myśl art. 125 ustawy stosunek pracy z mianowanym nauczycielem akademickim może być rozwiązany również z innych ważnych przyczyn, po uzyskaniu zgody organu kole- gialnego wskazanego w statucie uczelni. W ocenie Sądu Rejonowego, strona po- zwana wypowiedziała powódce stosunek pracy z mianowania z przyczyny nieprze- widzianej w przepisach ustawy, gdyż nie jest „inną ważną przyczyną" osiągnięcie przez powódkę wieku emerytalnego. Sam fakt osiągnięcia wieku emerytalnego, bez istnienia dodatkowych okoliczności, na które strona pozwana się nie powołuje, nie 3 może stanowić przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie stosunku pracy nauczy- ciela akademickiego, który to zawód powódka mogła wykonywać mimo osiągnięcia wieku emerytalnego. Wyrokiem z dnia 19 marca 2009 r. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił apela- cję pozwanej Szkoły od powyższego wyroku, podzielając poczynione ustalenia i ocenę prawną dokonaną przez Sąd pierwszej instancji. Sąd Okręgowy wskazał nadto, że stosunki pracy nauczycieli akademickich należą do szczególnych i uregulowanych osobnymi aktami zwanymi pragmatykami służbowymi, w tym przypadku ustawą z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym. Przepis art. 76 k.p. stanowi, że stosunek pracy nawiązuje się na podstawie mianowania w przypadkach określonych w odrębnych przepisach. Natomiast art. 5 k.p. wskazuje, że jeżeli stosunek pracy określonej kategorii pracowników regulują przepisy szczególne, przepisy Kodeksu pracy stosuje się w zakresie nieuregulowa- nym tymi przepisami. Niezależnie od wynikającej z art. 5 k.p. relacji między przepi- sami Kodeksu pracy a ustawą szczególną, Prawo o szkolnictwie wyższym odsyła do Kodeksu pracy w art. 136 ust. 1, zgodnie z którym w sprawach dotyczących stosunku pracy pracowników uczelni, nieuregulowanych w ustawie, stosuje się przepisy tego Kodeksu, a więc także jego art. 45 i 47. Zatem stanowisko strony pozwanej, iż Ko- deks pracy reguluje jedynie kwestie związane ze stosunkiem pracy powstałym na podstawie umowy o pracę i nie ma możliwości stosowania jego unormowań do sto- sunku pracy powstałego na mocy mianowania jest bezzasadne. Brak możliwości sto- sowania w tym zakresie przepisów Kodeksu pracy pozbawiłby mianowanego nau- czyciela akademickiego dochodzenia ochrony swych praw na drodze sądowej, co byłoby zaprzeczeniem zawartej w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP zasady gwarantującej prawo do sądu. W ocenie Sądu drugiej instancji, wyliczenie w art. 124 Prawa o szkolnictwie wyższym przesłanek uzasadniających rozwiązanie stosunku pracy z mianowanym nauczycielem akademickim jest wyczerpujące, dlatego niezrozumiałe jest twierdze- nie strony pozwanej, jakoby „inne ważny przyczyny" rozwiązania stosunku pracy z art. 125 ustawy powinny zostać uregulowane w jej art. 124. Przyczyny, o których sta- nowi art. 125 Prawa o szkolnictwie wyższym nie obejmują osiągnięcia wieku emery- talnego, gdyż taka przyczyna wypowiedzenia ma charakter dyskryminacji ze względu na wiek (art. 183a k.p.), a zawód nauczyciela akademickiego jest zawodem, który po- wódka mogła wykonywać mimo osiągnięcia wieku emerytalnego. Nabywane z wie- 4 kiem doświadczenie i wiedza pracownika naukowego są atrybutami pozwalającymi uznać takiego pracownika za cennego. Dlatego należy umożliwić mu dalsze przeka- zywanie studentom posiadanej wiedzy, a nie dążyć do rozwiązania stosunku pracy. Natomiast w razie stwierdzenia trwałej utraty zdolności do pracy, Prawo o szkolnic- twie wyższym zezwala w art. 126 pkt 1 na rozwiązanie z takim nauczycielem stosun- ku pracy bez wypowiedzenia. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pozwana Szkoła zarzuciła naru- szenie prawa materialnego, a to: 1) art. 5 k.p., poprzez błędną wykładnię i zastoso- wanie przez przyjęcie, że pozwala on na stosowanie do stosunków pracy nauczycieli akademickich, nawiązanych na podstawie mianowania, przepisów Kodeksu pracy dotyczących wyłącznie umowy o pracę, w tym poprzez przyjęcie, że norma tego przepisu pozwala na stosowanie przepisów art. 45 i art. 47 k.p. do stosunku pracy nauczyciela akademickiego, nawiązanego na podstawie mianowania, mimo iż Prawo o szkolnictwie wyższym zawiera przepisy dotyczące rozwiązania tego stosunku; 2) art. 45 i art. 47 k.p., poprzez przyjęcie, że mają one zastosowanie do stosunku pracy nawiązanego na podstawie mianowania; 3) art. 76 k.p., poprzez jego błędną wykład- nię polegającą na przyjęciu, że do stosunku pracy nauczyciela akademickiego mają zastosowanie przepisy Kodeksu pracy dotyczące umowy o pracę, mimo iż ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym nie zawiera normy pozwalającej na stosowanie wprost lub odpowiednie takich przepisów, a norma zawarta w art. 136 ust. 1 tej ustawy odsyła w sposób ogólny - w sprawach nieuregulowanych w tym Prawie a do- tyczącym stosunku pracy z mianowania - do przepisów Kodeksu pracy, co oznacza, że tylko normy tego Kodeksu dotyczące ogólnie formułowanego stosunku pracy mają zastosowanie do stosunku z mianowania; 4) art. 125 Prawa o szkolnictwie wyższym, poprzez uznanie, że osiągnięcie wieku emerytalnego przez nauczyciela akademic- kiego zatrudnionego na podstawie mianowania na stanowisku adiunkta, wobec braku przepisów dotyczących wygaśnięcia stosunku pracy takiego nauczyciela, nie stanowi innej ważnej przyczyny wypowiedzenia stosunku pracy; 5) art. 128 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy nie dotyczy on stosunku pracy nawiązanego przez nauczyciela akademickiego w drodze mianowa- nia; 6) art. 136 § 1 (prawidłowo ust. 1) Prawa o szkolnictwie wyższym, poprzez błędną wykładnię i zastosowanie przez przyjęcie, że przepis ten pozwala na stoso- wanie do stosunku pracy nauczycieli akademickich nawiązanych na podstawie mia- nowania przepisów Kodeksu pracy dotyczących wyłącznie umowy o pracę. 5 Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez oddalenie powództwa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że brak jest możliwości zasto- sowania do mianowanego nauczyciela akademickiego przepisów Kodeksu pracy od- noszących się jedynie do stosunku pracy nawiązanego na podstawie umowy o pracę, a w konsekwencji - przywrócenia do pracy takiego nauczyciela na podstawie art. 45 k.p. oraz „zasądzenia na jego rzecz odszkodowania na podstawie art. 47 k.p.”. Nadto, w kontekście art. 127 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym, nie można nie uznać, że upływ określonego jednolicie dla kobiet i mężczyzn wieku powoduje, iż jest to ważna przyczyna rozwiązania stosunku pracy nawiązanego na podstawie mianowania z nauczycielem akademickim zatrudnionym na stanowisku adiunkta, o której stanowi art. 125 tego Prawa. Skarżący wywiódł, że zasadą stosunku pracy z mianowania jest jego stabilność, ale nie dożywotnia, a żadna z istniejących pragma- tyk służbowych, poza Prawem o szkolnictwie wyższym, i to tylko co do nauczycieli zajmujących stanowiska inne niż profesora zwyczajnego i profesora nadzwyczajne- go, nie przewiduje trwania bez granic czasowych takiego stosunku prawnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów. W myśl art. 1 k.p. określa on prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, zgodnie z art. 2 tego Ko- deksu, pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powoła- nia, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę, a stosownie do jego art. 76 stosunek pracy nawiązuje się na podstawie mianowania w przypadkach określo- nych w odrębnych przepisach. Pracownikiem w rozumieniu art. 2 i 76 k.p. jest zatem osoba, która w wyniku dokonania aktu mianowania nawiązuje stosunek pracy, nie jest nim natomiast osoba mianowana na stanowisko, co do której akt mianowania powoduje powstanie stosunku służbowego o charakterze administracyjnoprawnym. Zatem tylko do osoby posiadającej status pracownika mianowanego znajduje zasto- sowanie zasada subsydiarnego stosowania przepisów Kodeksu pracy zawarta w jego art. 5, zgodnie z którym jeżeli stosunek pracy określonej kategorii pracowników regulują przepisy szczególne, przepisy Kodeksu pracy stosuje się w zakresie nieure- gulowanym tymi przepisami. 6 W związku z brzmieniem art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) nie budzi wątpliwości i skarżący tego nie kwestionuje, że zatrudniony na podstawie mianowania nauczyciel akademicki jest pracownikiem, którego stosunek pracy zasadniczo podlega przepi- som tej ustawy, a pomocniczo, w zakresie w niej nieuregulowanym, znajdują do niego zastosowanie przepisy Kodeksu pracy (art. 5 k.p. i art. 136 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym). Strona pozwana prezentuje natomiast stanowisko, że przepi- sy Prawa o szkolnictwie wyższym regulują kwestie związane z rozwiązaniem stosun- ku pracy mianowanego nauczyciela akademickiego, a tym samym niemożliwe jest zastosowanie do tego stosunku art. 45 i 47 k.p. ani poprzez art. 128 tego Prawa, który odnosi się wyłącznie do nauczyciela akademickiego zatrudnionego na podsta- wie umowy o pracę, ani poprzez jego art. 136 ust. 1, który odsyła do przepisów Ko- deksu pracy jedynie w zakresie „ogólnie formułowanego stosunku pracy”, a nie prze- pisów dotyczących wyłącznie umowy o pracę, do których należą art. 45 i 47 k.p. Po- gląd ten jest błędny. Twierdzenie skarżącego, że Prawo o szkolnictwie wyższym zawiera szczegól- ne regulacje odnoszące się do rozwiązania stosunku pracy mianowanego nauczy- ciela akademickiego jest słuszne, ale oznacza to tylko tyle, że po pierwsze - w odnie- sieniu do takiego pracownika rozwiązanie stosunku pracy może nastąpić wyłącznie z przyczyn określonych w pragmatyce służbowej, co ogranicza do tych tylko przypad- ków możliwość jego wypowiedzenia (art. 124 i 125) lub rozwiązania bez wypowie- dzenia (art. 126) oraz w konsekwencji po drugie - wypowiedzenie stosunku pracy mianowanemu nauczycielowi akademickiemu jest dopuszczalne w znacznie węż- szym zakresie niż w odniesieniu do pracowników umownych. O ile bowiem podstawą zastosowania tego pierwszego mogą być wyłącznie przyczyny określone w art. 124 oraz „inne ważne przyczyny” z art. 125 Prawa o szkolnictwie wyższym, to w przypad- ku tego drugiego wymagane jest jedynie, aby było ono uzasadnione (art. 45 § 1 k.p.). Przepisy ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym nie zawierają natomiast żadnej własnej regulacji odnoszącej się do zakresu roszczeń przysługujących mianowane- mu nauczycielowi akademickiemu w przypadku wypowiedzenia mu stosunku pracy w sytuacji braku określonej ustawowo przyczyny lub niezachowania procedury wypo- wiedzenia. Brak jest w niej również normy zawierającej treść obowiązującego przed 1 września 2006 r. przepisu art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkol- nictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.), wprost odsyłającego do odpowied- 7 niego stosowania przepisów Kodeksu pracy w zakresie roszczeń mianowanego nau- czyciela akademickiego z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania przez uczelnię stosunku pracy za wypowiedzeniem. Nie oznacza to jednak, jak zdaje się sugerować skarżący, że takie roszczenia nie przysługują mianowanemu nauczycielowi akade- mickiemu. Nie budzi bowiem wątpliwości, że skoro w przepisach Prawa o szkolnic- twie wyższym brak jest uregulowania kwestii związanych z zakresem roszczeń przy- sługujących mianowanemu nauczycielowi akademickiemu w przypadku wadliwego wypowiedzenia mu stosunku pracy, to - nawet przy założeniu, iż przepisy tej prag- matyki służbowej nie zawierają odesłania do stosowania w tym zakresie przepisów Kodeksu pracy - art. 45 i 47 k.p. znajdują zastosowanie bezpośrednio poprzez art. 5 k.p. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że przepisy te dotyczą wy- łącznie stosunku pracy nawiązanego na podstawie umowy o pracę. Takie ich rozu- mienie naruszałoby w pierwszym rzędzie art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którymi każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, a ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolno- ści lub praw. Ponadto, zgodnie z zakresem podmiotowym (pracownik i pracodawca) i przedmiotowym (prawa i obowiązki) Kodeksu pracy wynikającym z jego art. 1, znaj- dują one zastosowanie do wszystkich stosunków pracy niezależnie od podstawy ich nawiązania, o ile przepisy będące w stosunku do nich lex specialis nie regulują tej kwestii inaczej. Rację ma skarżący, że art. 128 Prawa o szkolnictwie wyższym, stosownie do którego rozwiązanie lub wygaśnięcie umowy o pracę z nauczycielem akademickim następuje na zasadach określonych w Kodeksie pracy, odnosi się wyłącznie do nau- czyciela akademickiego zatrudnionego na podstawie umowy o pracę. Unormowanie to oznacza jednak tylko tyle, że w przypadku takiego nauczyciela akademickiego nie znajdują zastosowanie przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym odnoszące się do rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy nawiązanego z nauczycielem akade- mickim na podstawie mianowania (art. 123-127), ale wprost znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu pracy (art. 30 i następne) z wynikającym z art. 128 Prawa o szkol- nictwie wyższym zastrzeżeniem, że rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem następuje z końcem semestru. Przepis ten nie odnosi się natomiast w ogóle do kwe- stii roszczeń ze stosunku pracy nauczyciela akademickiego i już tylko z tego względu nie mógł być i nie był stosowany przez Sąd drugiej instancji. 8 Zagadnienie to reguluje natomiast art. 136 Prawa o szkolnictwie wyższym, w myśl którego w sprawach dotyczących stosunku pracy pracowników uczelni, nieure- gulowanych w ustawie, stosuje się przepisy Kodeksu pracy (ust. 1), a spory o rosz- czenia ze stosunku pracy pracownika uczelni rozpatrują sądy pracy (ust. 2). To dość ogólne odesłanie odnosi się zatem do wszystkich pracowników uczelni, w tym na- uczycieli akademickich zatrudnionych na podstawie mianowania i w tym ostatnim zakresie stanowi potwierdzenie określonej w art. 5 k.p. zasady pomocniczego stoso- wania Kodeksu pracy do stosunków pracy mianowanych nauczycieli akademickich w kwestiach nieuregulowanym w Prawie o szkolnictwie wyższym. Wynikający z art. 136 tego Prawa zakres spraw dotyczących stosunku pracy takich nauczycieli obejmuje również roszczenia przysługujące mianowanemu nauczycielowi akademickiemu w przypadku niezgodnego z prawem wypowiedzenia lub rozwiązania stosunku pracy, którego to zagadnienia Prawo o szkolnictwie wyższym nie reguluje, odsyłając jedynie w sprawach sporów o roszczenia ze stosunku pracy takiego pracownika na drogę przed sądami pracy. Ten rodzaj „spraw dotyczących stosunku pracy”, o jakich sta- nowi art. 136 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym wynika po pierwsze - z określo- nego w art. 1 k.p. zakresu zobowiązaniowej więzi łączącej pracownika i pracodawcę niezależnie od podstawy nawiązania łączącego ich stosunku pracy, po drugie - z systematyki Kodeksu pracy, w którym rozważane kwestie ujęte zostały w tym samym Dziale drugim zatytułowanym „Stosunek pracy” obejmującym zarówno unormowania odnoszące się do stosunku pracy nawiązanego nie tylko na podstawie umowy o pracę, ale także powołania, wyboru, mianowania i spółdzielczej umowy o pracę, jak i zagadnienia związane z uprawnieniami pracownika w razie wypowiedzenia tego sto- sunku lub jego rozwiązania bez wypowiedzenia, po trzecie - z zawartego w Dziale jedenastym Kodeksu pracy zatytułowanym „Rozpatrywanie sporów o roszczenia ze stosunku pracy” art. 242 § 1, zgodnie z którym pracownik może dochodzić swych roszczeń ze stosunku pracy na drodze sądowej, po czwarte - z art. 476 § 1 pkt 1 k.p.c., w myśl którego przez sprawy z zakresu prawa pracy rozumie się między in- nymi sprawy o roszczenia ze stosunku pracy oraz po piąte - z art. 136 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym, który wszystkie spory o roszczenia ze stosunku pracy pra- cownika uczelni (w tym mianowanego nauczyciela akademickiego) poddaje kognicji sądów pracy. Nie budzi wątpliwości, że chodzi o sprawy, w których materialnoprawną podstawą roszczenia jest stosunek pracy niezależnie od podstawy jego nawiązania (umowa, powołanie, wybór, mianowanie, spółdzielcza umowa o pracę - art. 2 k.p., 9 por. uchwałę pełnego składu Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyż- szego z dnia 21 listopada 1975 r., V PZP 5/75, OSNCP 1976 nr 6, poz. 120), w tym związane z niezgodnym z prawem jego wypowiedzeniem lub rozwiązaniem - jako sprawy dotyczące stosunku pracy w rozumieniu art. 136 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym. Zbieżne stanowisko Sąd Najwyższy zajął również w wyrokach: z dnia 4 grudnia 2008 r., II PK 155/08 (Monitor Prawa Pracy 2009 nr 9, s. 476), w którym wy- rażono pogląd, iż regulacja ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym nie jest zupełna, co powoduje, że z mocy jej art. 136 ust. 1 oraz art. 5 k.p. w sprawach w Prawie tym nieuregulowanych mają zastosowanie przepisy Kodeksu pracy, w tym art. 45 § 1 k.p.; z dnia 20 marca 2009 r., II PK 219/08 (LEX nr 523525), w którym stwierdzono, iż status prawny nauczycieli akademickich reguluje nie tylko Prawo o szkolnictwie wyższym, ale także - w sprawach nieuregulowanych w tej pragmatyce - Kodeks pracy, w tym jego art. 45; z dnia 25 czerwca 2009 r., I PK 228/08 (niepublikowany), w którym uznano, że zarówno naruszenie trybu wypowiedzenia określonego w art. 125 Prawa o szkolnictwie wyższym, jak i wypowiedzenie z przyczyny, która nie jest „inną ważną przyczyną” w rozumieniu tego przepisu, umożliwia dochodzenie roszczeń określonych w art. 45 § 1 k.p., a w każdym przypadku ważność innej przyczyny wy- powiedzenia podlega ocenie organów rozstrzygających spory ze stosunku pracy pracowników uczelni wyższych. Nieusprawiedliwiony jest zarzut obrazy art. 125 Prawa o szkolnictwie wyż- szym, którą skarżący upatruje w przyjęciu, że osiągnięcie wieku emerytalnego przez mianowanego nauczyciela akademickiego zatrudnionego na stanowisku adiunkta nie stanowi innej ważnej przyczyny wypowiedzenia w rozumieniu tego przepisu z uwagi na brak uregulowań dotyczących wygaśnięcia stosunku pracy takiego pracownika. Tak sformułowany zarzut jest zupełnie nieadekwatny do dokonanej przez Sąd drugiej instancji oceny, że inne ważne przyczyny, o których stanowi art. 125 Prawa o szkol- nictwie wyższym nie obejmują osiągnięcia przez mianowanego nauczyciela akade- mickiego wieku emerytalnego, gdyż taka przyczyna wypowiedzenia ma charakter dyskryminacji ze względu na wiek (art. 183a k.p.). Stanowisko to zostało wyprowa- dzone z uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2009 r., II PZP 13/08 (OSNP 2009 nr 19-20, poz. 248), w której stwierdzono, że osiągnię- cie wieku emerytalnego i nabycie prawa do emerytury nie może stanowić wyłącznej przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę (art. 45 § 1 k.p.) i nale- żałoby je dodatkowo uzupełnić odwołaniem się do wyrażonego w uzasadnieniu tej 10 uchwały trafnego poglądu, że w polskim prawie obowiązuje ogólna zasada, iż roz- wiązanie stosunku pracy przez pracodawcę tylko ze względu na osiągnięcie przez pracownika wieku emerytalnego stanowi dyskryminację ze względu na wiek, zakaza- ną przez art. 183a § 1 k.p. Słusznie skarżący podnosi, że przepisy niektórych prag- matyk służbowych wyjątkowo upoważniają wprost pracodawców do wypowiedzenia stosunku pracy w razie osiągnięcia przez pracownika wieku emerytalnego. Potwier- dza to jednak tylko zasadę, zgodnie z którą osiągnięcie wieku emerytalnego nie sta- nowi samo przez się przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie pracownikowi stosun- ku pracy, gdyż w przeciwnym wypadku uregulowania te byłyby zbędne. Prawo o szkolnictwie wyższym unormowania takiego nie zawiera, przewiduje natomiast - o czym wyżej była mowa - dopuszczalność wypowiedzenia stosunku pracy z miano- wania w znacznie węższym zakresie niż przepisy Kodeksu pracy. Skoro więc wypo- wiedzenie dokonane wyłącznie z powodu osiągnięcia przez pracownika wieku eme- rytalnego jest nie tylko nieuzasadnione, ale również bezprawne w rozumieniu art. 45 § 1 k.p. jako naruszające przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, do których nie- wątpliwie należą normy zakazujące dyskryminacji w zatrudnieniu (art. 113 , art. 183a § 1 k.p.), to już tylko z tego względu taka przyczyna wypowiedzenia nie może zostać zakwalifikowana do „innych ważnych przyczyn” rozwiązania stosunku pracy z mia- nowanym nauczycielem akademickim, o których stanowi art. 125 Prawa o szkolnic- twie wyższym. Zagadnienie to uchyla się jednak spod głębszych rozważań wobec braku sformułowania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia tego przepisu w kon- tekście zastosowania przez Sąd drugiej instancji uregulowań normujących zakaz nie- równego traktowania w zatrudnieniu (art. 113 k.p., art. 183a i nast. w związku z art. 5 k.p. oraz art. 136 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym). Z powyższych względów skarga kasacyjna podlega oddaleniu z mocy art. 39814 k.p.c. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto o stosowany odpo- wiednio art. 108 § 1 k.p.c. ========================================