III PK 69/07

uzasadnienie decyzji organu prowadzącego jest jasne, szczegółowe i niebudzą- ce wątpliwości. Dlatego Sąd uznał, że odwołanie powoda ze stanowiska dyrektora pozwanego było prawidłowe. Sąd doszedł także do przekonania, że pozwany prawi- dłowo, zgodnie z art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadcze- niach pieniężnych w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. Nr 60, poz. 636 ze zm.), pomniejszył podstawę zasiłku chorobowego powoda o składnik wynagrodze- nia w postaci dodatku funkcyjnego. Dlatego roszczenie o zasądzenie kwoty 807,78 zł tytułem wyrównania zasiłku chorobowego za wrzesień 2004 r. uznał za niemające podstawy prawnej i podlegające oddaleniu. Również niezasadne było, zdaniem Sądu, roszczenie powoda o zasądzenie kwoty 8.707,44 zł tytułem ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy za 2003 r., skoro w czasie gdy w pozwanym Zespole prze- prowadzany był remont, tj. w 2003 r., powód nie dysponował poleceniem lub zgodą organu prowadzącego szkołę na niewykorzystanie urlopu wypoczynko- 5 wego w czasie ferii szkolnych i nie zwracał się do wójta o zgodę na wykorzy- stanie urlopu w późniejszym terminie. Nie spełnił zatem wymogów art. 64 ust. 1 i art. 66 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela. Dlatego też brak jest przesłanek do zasądze- nia na jego rzecz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. W ocenie Sądu również bezzasadne okazało się roszczenie powoda o odszkodowanie za rozwiązanie umowy o pracę. Zdaniem Sądu pierwszej instancji negocjacje stron, a przede wszystkim wola przejścia powoda na emeryturę z dniem 1 października 2004 r. świadczą o tym, że zgodnym zamiarem stron było rozwiązanie stosunku pracy na mocy art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela bez zachowania okresu wypowiedzenia i wypłata jedynie odprawy w wysokości 6-miesięcznego wyna- grodzenia zasadniczego. Wyrokiem z dnia 23 maja 2007 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Siedlcach oddalił apelację powoda i obciążył go obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na rzecz pozwanego. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne i zapatrywania prawne Sądu pierwszej instancji. Po pierwsze, Sąd Okręgowy stwierdził, że wskazane okoliczności w postaci częstych nieobec- ności powoda w pracy powodujących niemożność bieżącego podejmowania decyzji dotyczących pracy szkoły w zakresie dydaktyczno-wychowawczym, organi- zacyjnym i administracyjno - gospodarczym mogą być uznane za szczególnie uza- sadniony przypadek uzasadniający odwołanie powoda z funkcji dyrektora. Sąd Okręgowy powołał się w tym względzie na poczynione w sprawie ustalenia potwier- dzające konieczność zastępowania dyrektora w zarządzaniu szkołą, organizowa- nia zastępstw w nauczaniu przedmiotów wykładanych przez powoda oraz nie- pełną realizację z tego powodu programu nauczania geografii (zeznania świadków i informacja dla Wojewódzkiego Kuratora Oświaty) oraz na okoliczność, że nieobecność powoda w pracy w kolejnych latach wynosiła: w 2003 r. - 107 dni oraz w 2004 r. 54 dni i w kontekście powyższych okoliczności była wystarczają- cym powodem do odwołania go z funkcji dyrektora Szkoły. Po drugie, Sąd Okrę- gowy uznał, że odwołanie powoda z funkcji dyrektora z dniem 31 sierpnia 2004 r. wywołało skutek w postaci zaprzestania wypłaty dodatku funkcyjnego i tym samym wyłączenia go z podstawy zasiłku chorobowego od 1 września 2004 r. Po trzecie, z treści pisemnych oświadczeń powoda oraz zastępcy dyrektora Szkoły wynikało, że sposób i termin rozwiązania stosunku pracy został wspólnie uzgodniony, a to wskazuje na rozwiązanie stosunku pracy w trybie porozumienia. W tym stanie rze- 6 czy uznać należało, że Sąd pierwszej instancji dokonał właściwej oceny sposobu rozwiązania stosunku pracy z powodem. Wszakże w piśmie z dnia 20 września 2004 r. powód wyraził wolę negocjowania swojego odejścia z pracy, a w piśmie z dnia 30 września 2004 r. wyraził zgodę na rozwiązanie stosunku pracy z dniem 30 września 2004 r. w oparciu o art. 20 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nau- czyciela pod warunkiem wywiązania się przez pracodawcę z zobowiązań wynikają- cych z tego artykułu i bez angażowania Oddziału ZNP i Rady Powiatu. Jednocze- śnie powód prosił o przeniesienie go z dniem 1 października 2004 r. na emeryturę. W odpowiedzi na to pismo pracodawca w tym samym dniu wyraził zgodę na roz- wiązanie stosunku pracy w oparciu o art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela, zgod- nie z pismem powoda z dnia 30 września 2004 r. i zobowiązał się do wypłaty sze- ściomiesięcznej odprawy. Z powyższych oświadczeń stron wynikało, że powód chciał negocjować swoje odejście z pracy a pracodawca na to się zgodził. Ustalo- no wspólnie zarówno termin rozwiązania stosunku pracy jak i warunki jego roz- wiązania, czyli wypłatę sześciomiesięcznej odprawy. Żadna ze stron nie wspomi- nała ani o zachowaniu pełnego okresu wypowiedzenia, ani o jego skróceniu, a zatem nie była to okoliczność podlegająca negocjacjom. Ponadto, okres wypo- wiedzenia miałby zastosowanie w przypadku wypowiedzenia stosunku pracy, a więc jednostronnego oświadczenia pracodawcy. Sytuacja taka nie miała miejsca w niniejszej sprawie ponieważ obie strony stosunku pracy negocjowały sposób, ter- min i warunki rozwiązania umowy o pracę. Błędny jest zatem pogląd apelującego, że stosunek pracy został rozwiąza- ny w trybie wypowiedzenia ze skróceniem okresu wypowiedzenia. Samo powołanie się przez pracodawcę w piśmie z dnia 30 września 2004 r. na art. 20 ustawy Karta Nauczyciela i użycie określenia - rozwiązuję z Panem stosunek pracy - nie zmienia charakteru prawnego rozwiązania stosunku pracy, gdyż decydują o tym okoliczno- ści faktyczne, jakie miały miejsce przy rozwiązywaniu stosunku pracy. W tym sa- mym piśmie użyto także określenia „zgodnie z pismem z dnia 30 września 2004 r. i wyrażoną w nim zgodą”, co wskazuje na uzgodnienie rozwiązania stosunku pracy. Sąd Okręgowy uznał, że prawidłowe było również przyjęcie przez Sąd pierw- szej instancji braku uprawnień powoda do dodatkowego urlopu, gdyż wbrew obo- wiązującym w tym zakresie przepisom prawa powód nie dysponował ani uprzed- nią, ani późniejszą zgodą organu prowadzącego szkołę na wykorzystanie urlopu poza okresem ferii szkolnych. Nie było także obiektywnej potrzeby angażowania się 7 powoda w przeprowadzany w Szkole remont, gdyż remont ten przeprowadzał Urząd Gminy jako inwestor. Wykonawca nie miał obowiązku uzgadniania z powo- dem kwestii dotyczących remontu Szkoły. Sam fakt przebywania powoda w Szkole w czasie remontu w związku z zamieszkiwaniem przez powoda w mieszkaniu na terenie Szkoły nie daje podstaw do udzielenia urlopu poza okresem ferii szkolnych. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł powód zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 38 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o syste- mie oświaty, poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, iż w niniejszej sprawie za- chodzi „przypadek szczególnie uzasadniony” dający podstawę do odwołania powoda z funkcji dyrektora Zespołu Szkolnego w C. w czasie roku szkolnego bez wypowie- dzenia; art. 41 ust.2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, iż powodowi nie przysługuje wyrównanie zasiłku chorobowego za wrzesień 2004 r.; art. 20 ust.1, 3 i 5 oraz art. 66 ust.1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, iż wobec rozwiązania z powodem jako nauczycielem umowy o pracę za porozumieniem stron nie należy się mu odszkodowanie z art. 20 ust.5 Karty Nauczyciela z powodu skróce- nia okresu wypowiedzenia umowy, „a poza tym powodowi nie przysługuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za rok szkolny 2002/2003 z uwagi na brak zgody organu prowadzącego na niewykorzystanie tego urlopu w cza- sie letnich ferii”. Wskazując na przytoczone podstawy skarżący domagał się uchylenia zaskar- żonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgo- wemu - Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Siedlcach oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Żaden z zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej nie okazał się zasadny. Po pierwsze, brak podstaw do twierdzenia, że naruszony został art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. Wbrew bowiem wywodom skarżącego wskazany w po- wołanym przepisie „przypadek szczególnie uzasadniony” nie może być utożsamiany wyłącznie z sytuacjami dającymi podstawę do rozwiązania stosunku pracy bez wy- powiedzenia z winy pracownika. Okoliczność, że powołany przepis przewiduje moż- 8 liwość pozbawienia nauczyciela funkcji kierowniczej bez wypowiedzenia nie oznacza, że przyczyny odwołania z funkcji winny być tożsame z przyczynami pozwalającymi na rozwiązanie stosunku pracy w tym trybie. Nie wynika to wszak z treści całego po- wołanego przepisu, skoro wśród okoliczności uzasadniających odwołanie z funkcji kierowniczej bez wypowiedzenia art. 38 przewiduje w ust.1 pkt 1 lit. b ustalenie nega- tywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 34a ust. 2. Ten ostatni przepis stanowi natomiast, że organ prowadzący szkołę lub placówkę sprawuje nadzór nad jej działalnością w zakresie spraw finansowych i ad- ministracyjnych, z uwzględnieniem odrębnych przepisów. W zakresie wymienionym w ust. 1 nadzorowi podlega w szczególności: 1) prawidłowość dysponowania przy- znanymi szkole lub placówce środkami budżetowymi oraz pozyskanymi przez szkołę lub placówkę środkami pochodzącymi z innych źródeł, a także gospodarowania mie- niem; 2) przestrzeganie obowiązujących przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników i uczniów; 3) przestrzeganie przepisów dotyczących or- ganizacji pracy szkoły i placówki. Niewątpliwie w art.38 ust.1 pkt 1 lit. b wskazano zatem takie przyczyny odwołania, które muszą być zawinione przez dyrektora szkoły. Z kolei w pkt 2 powołany przepis również przewiduje możliwość odwołania z funkcji kierowniczej bez wypowiedzenia w czasie roku szkolnego ale w „przypadkach szczególnie uzasadnionych” po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty. Zestawienie treści tych dwóch przepisów uzasadnia wniosek, że zamiarem ustawodawcy było przyznanie właściwemu organowi uprawnienia do odwołania dy- rektora szkoły z pełnionej funkcji także w innych przypadkach niż zawinione działania lub zaniechania tegoż dyrektora, jeśli okaże się to konieczne ze względu na prawi- dłowe funkcjonowanie kierowanej przez taką osobę placówki oświatowej. Zasadność tego wniosku potwierdza przewidziana w cytowanym przepisie konieczność uzyska- nia opinii właściwego kuratora oświaty. Taka regulacja bowiem zapewnia wpływ nie- zależnego od władz gminnych organu na decyzję w tym przedmiocie i tym samym kontrolę prawidłowego stosowania przepisu odwołującego się do sytuacji wyjątko- wych, a także zabezpiecza przed pochopnym korzystaniem z tego rozwiązania. Zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w orzecz- nictwie Sądu Najwyższego, przyjmuje się, że uchwała zarządu gminy o odwołaniu dyrektora szkoły podstawowej w oparciu o art. 38 pkt 2 ustawy o systemie oświaty powinna zawierać odpowiednie uzasadnienie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 1997 r., III RN 3/97, OSNAPiUS 1997 nr 19, poz. 369 oraz wyrok Sądu 9 Najwyższego z dnia 9 grudnia 2003 r., I PK 103/03, OSNP 2004 nr 21, poz. 371), jako że zakres swobody organu gminy przy odwołaniu nauczyciela ze stanowiska dyrektora szkoły jest ograniczony przepisami prawa oświatowego, a sfera uznania tego organu jest co prawda znaczna, ale niepełna, bo musi on uwzględniać między innymi ograniczenia wyraźnie ustanowione w art. 38 ustawy o systemie oświaty. Przepis ten - jako stwarzający gwarancje dla stabilności stosunku zatrudnienia nau- czycieli - musi być zarówno przez organy decydujące, jak i przez organy nadzoru- jące, a także sprawujące kontrolę legalności decyzji podejmowanych w tym zakresie (także przez sąd pracy), traktowany ze szczególną uwagą. Jeśli bowiem ustawo- dawca stwarza dla pewnych wyraźnie określonych grup pracowników (w tym przy- padku nauczycieli) szczególne i dosyć rygorystyczne gwarancje, to rzeczą organów kontroli prawnej jest dołożenie wszelkich starań, by gwarancje te stały się rzeczywi- ście funkcjonujące w praktyce. W wyroku z dnia 19 lutego 1997 r., III RN 3/97, Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 38 pkt 2 ustawy o systemie oświaty przewiduje możli- wość odwołania nauczyciela „w przypadkach szczególnie uzasadnionych”, co ozna- cza, że zarówno ocena, jak i uznanie organu, który powierzył nauczycielowi stanowi- sko kierownicze, a następnie odwołuje go z tego stanowiska, nie mogą mieć cha- rakteru dowolnego lub arbitralnego, lecz powinny być dokładnie i szczegółowo wy- wiedzione oraz uargumentowane w uzasadnieniu podjętej decyzji (uchwały), zaś ów wywód i argumentacja powinny podlegać wnikliwej kontroli zarówno organów nad- zoru, jak i sądu. W rozpatrywanej sprawie jako podstawę odwołania wskazano częstą nie- obecność Jana B. w pracy spowodowaną niezdolnością do pracy z powodu choroby, która to nieobecność wpływała niekorzystnie na prawidłowe funkcjono- wanie szkoły w zakresie dydaktyczno - wychowawczym, organizacyjnym i admini- stracyjno - gospodarczym. Z wiążących Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyj- nym ustaleń wynika, że absencja chorobowa powoda rzeczywiście była znaczna i - co ważniejsze - wpływała negatywnie na funkcjonowanie szkoły, a przed dokona- niem odwołania Wójt Gminy w C. zasięgnął opinii Kuratora Oświaty w W. przed- stawiając mu wskazane wyżej okoliczności skłaniające go do podjęcia takiej decy- zji i uzyskał pozytywną opinię tegoż Kuratora. W tym stanie rzeczy uznać należy, że odwołanie powoda z funkcji dyrektora nie naruszało art. 38 ust.1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty. 10 Konsekwencją powyższej konkluzji jest bezzasadność także drugiego z za- rzutów dotyczącego naruszenia art. 41 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macie- rzyństwa, poprzez przyjęcie, iż powodowi nie przysługuje wyrównanie zasiłku cho- robowego za wrzesień 2004 r. Skoro odwołanie powoda z funkcji dyrektora było pra- widłowe to zasadne było również wyłączenie dodatku funkcyjnego - już nienależnego - z podstawy wymiaru zasiłku chorobowego. Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 20 ust. 1, 3 i 5 Karty Nauczyciela. Powołany przepis w ust. 3 stanowi, iż rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn okre- ślonych w ust. 1 następuje z końcem roku szkolnego po uprzednim trzymiesięcznym wypowiedzeniu, z zastrzeżeniem ust. 4, zaś w ust. 5, iż okres wypowiedzenia może być skrócony do 1 miesiąca, z tym, że w takim wypadku nauczycielowi przysługuje odszkodowanie za pozostałą część okresu wypowiedzenia w wysokości wynagro- dzenia liczonego jak za okres urlopu wypoczynkowego. Okres, za który przysługuje odszkodowanie, wlicza się nauczycielowi pozostającemu w tym okresie bez pracy do okresu zatrudnienia. Odwołując się do treści cytowanych przepisów powód twierdził, że skoro pozwany rozwiązał z nim stosunek pracy na podstawie art. 20 Karty Nau- czyciela to winien wypłacić mu nie tylko odprawę przewidzianą w ust. 2 ale także od- szkodowanie za okres wypowiedzenia. Stanowisko powoda na akceptację nie zasłu- guje. Nie można przecież zapominać o tym, że w rozpatrywanej sprawie to powód nie godząc się na proponowane przez pozwanego warunki dalszego zatrudnienia wystąpił z inicjatywą rozwiązania stosunku pracy i przejścia na emeryturę z dniem 1 października 2004 r. Negocjacje w tym względzie toczyły się między stronami we wrześniu 2004 r. a ostateczne stanowisko powoda zostało przedstawione w dniu 30 września 2004 r. Niewątpliwie zatem sytuacja, jaka w rozpatrywanej sprawie zaist- niała, różni się od sytuacji przewidzianej w treści powołanych przez powoda przepi- sów. Powoływane uregulowanie dotyczy przypadku kiedy rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem następuje z inicjatywy pracodawcy i w terminie wybranym przez tegoż pracodawcę. W takiej sytuacji oczywiste jest, że to tenże pracodawca winien ponosić finansowe konsekwencje swego wyboru w tym względzie. Tymcza- sem w rozpatrywanej sprawie termin rozwiązania stosunku pracy został wybrany przez powoda i zaakceptowany przez pracodawcę. W takim przypadku obciążanie go dodatkowo obowiązkiem wypłaty odszkodowania za skrócenie okresu wypowie- dzenia nie znajduje uzasadnienia. W tym miejscu wypada przypomnieć, że ustawo- 11 dawca przewidział rozróżnienie tego typu sytuacji na gruncie uregulowań kodekso- wych dotyczących ogółu pracowników, przewidując prawo do odszkodowania w razie skrócenia okresu wypowiedzenia z inicjatywy pracodawcy w art. 361 k.p. i nie przewi- dując takiego prawa w przypadku umownego ustalenia wcześniejszej daty rozwiąza- nia stosunku pracy w art.36 § 6 k.p. Wreszcie chybiony jest także zarzut naruszenia art. 66 ust.1 i 2 Karty Nauczy- ciela. Powołany przepis stanowi, że w razie niewykorzystania urlopu wypoczynkowe- go w całości lub części w okresie ferii szkolnych z powodu niezdolności do pracy wywołanej chorobą lub odosobnieniem w związku z chorobą zakaźną, urlopu macie- rzyńskiego, odbywania ćwiczeń wojskowych albo krótkotrwałego przeszkolenia woj- skowego - nauczycielowi przysługuje urlop w ciągu roku szkolnego, w wymiarze uzu- pełniającym do 8 tygodni. Urlop uzupełniający w ciągu roku szkolnego przysługuje również dyrektorowi i wicedyrektorowi szkoły, którzy na polecenie lub za zgodą orga- nu prowadzącego szkołę nie wykorzystali urlopu w czasie ferii szkolnych z powodu wykonywania zadań zleconych przez ten organ lub prowadzenia w szkole inwestycji albo kapitalnych remontów. W razie niewykorzystania przysługującego urlopu wypo- czynkowego z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy, powołania do zasadniczej służby wojskowej albo do odbywania zastępczo obowiązku tej służby, do okresowej służby wojskowej lub do odbywania długotrwałego przeszkolenia wojsko- wego - nauczycielowi przysługuje ekwiwalent pieniężny za okres niewykorzystanego urlopu, nie więcej jednak niż za 8 tygodni w odniesieniu do nauczycieli, o których mowa w art. 64 ust. 1, a nie więcej niż za 35 dni roboczych w odniesieniu do nauczy- cieli, o których mowa w art. 64 ust. 3. Wyraźnie zatem uprawnienie do skorzystania z urlopu uzupełniającego zostało powiązane z uprzednim poleceniem lub zgodą orga- nu prowadzącego szkolę na niewykorzystanie urlopu w okresie ferii szkolnych. Z wiążących ustaleń faktycznych wynika, że powód takim poleceniem lub zgodą nie dysponował, a skoro tak to nie mógł nabyć prawa do urlopu uzupełniającego i tym samym do ekwiwalentu pieniężnego za taki urlop. Z przytoczonych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na mocy art. 39814 k.p.c. ========================================