II UZ 39/07

Postanowienie z dnia 14 stycznia 2008 r. II UZ 39/07 Ustanowienie w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych pełnomoc- nika z urzędu nie jest równoznaczne z całkowitym zwolnieniem ubezpieczo- nego od kosztów sądowych. Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie: SN Romualda Spyt (spra- wozdawca), SA Jolanta Pietrzak. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 stycznia 2008 r. sprawy z wniosku Kazimierza S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecz- nych-Oddziałowi w G.W. o rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową, na skutek zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 5 lipca 2007 r. [...] o d d a l i ł zażalenie. U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 lipca 2007 r. Sąd Apelacyjny w Pozna- niu odrzucił skargę kasacyjną ubezpieczonego Kazimierza S. (reprezentowanego przez pełnomocnika z urzędu) od wyroku tego Sądu z dnia 20 marca 2007 r. [...]. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że przedmiotowa skarga nie została opła- cona opłatą podstawową określoną w przepisie art. 36 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.), stąd podlegała odrzuceniu na mocy art. 1302 § 3 k.p.c. oraz art. 3986 § 2 k.p.c. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik ubezpieczonego wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia wyraził pogląd, że ubezpieczony zwol- niony został od kosztów sądowych, o czym świadczy fakt ustanowienia pełnomoc- nika z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. Stanowisko to uzasadnił powołując się na przepis art. 117 k.p.c. i stwierdzając, że pełnomocnik z urzędu może być ustano- wiony jedynie dla strony zwolnionej w całości lub części z kosztów sądowych, wspie- 2 rając je poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w postanowieniu z dnia 4 listopada 1986 r, IV PZ 89/86 (LEX nr 8788). Jednocześnie wywiódł, że wniosek o ustanowie- nie adwokata (art. 117 § 1 k.p.c.) zawiera w sobie implicite żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. W wypadku zatem zgłoszenia jedynie żądania o ustanowienie adwokata Sąd powinien rozpoznać wniosek przede wszystkim w płaszczyźnie zwol- nienia od kosztów sądowych, odwołując się do stanowiska wyrażonego przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 12 listopada 1969 r., II CZ 118/69 (LEX nr 6613). Stwierdził, że w niniejszej sprawie wątpliwości może budzić jedynie zakres udzielo- nego stronie zwolnienia, co jednakże nie może być podstawą do odrzucenia skargi kasacyjnej. Jego zdaniem zwolnienie w niniejszej sprawie dotyczyło opłaty od skargi kasacyjnej, bowiem ustanowienie pełnomocnika z urzędu dotyczyło właśnie tego środka zaskarżenia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie nie jest uzasadnione. Skarżący przedstawiając swój pogląd, iż wnio- sek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu zawiera w sobie implicite wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, błędnie przyjmuje, że podstawę do wystąpienia z wnioskiem o pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie stanowił art. 117 § 1 k.p.c., w myśl którego strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub czę- ści ma prawo zgłosić, na piśmie lub ustnie do protokołu, wniosek o ustanowienie dla niej adwokata lub radcy prawnego. Na tle właśnie tego przepisu Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 12 listopada 1969 r., II CZ 118/69 (LEX nr 6613), wyraził po- gląd przywołany przez skarżącego. Stanowisko to uwzględnia treść powyższego przepisu, z którego wynika, że ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie jest możliwe bez uprzedniego, chociażby częściowego zwolnienia strony od kosztów sądowych. Tymczasem ubezpieczony korzysta z ustawowego, częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W takiej sytuacji uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu uregulowane jest w przepisie art. 117 § 6 k.p.c., zgodnie z którym strona korzystająca z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych może zgłosić w trybie określonym w § 1 - 5 wniosek o ustanowienie dla niej adwokata lub radcy prawnego, jeżeli na podstawie oświadczenia, zawartego we wniosku, obejmującego szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i 3 źródłach utrzymania, wykaże, że nie może, bez uszczerbku utrzymania swojego i rodziny, ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. W takiej sytuacji ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie jest uzależnione od uprzedniego sądowego zwolnienia strony od ponoszenia kosztów sądowych. Stąd też nawet ta strona, która przykładowo nie została zwolniona przez sąd od opłaty od skargi kasa- cyjnej, wynikającej z przepisu art. 36 ustawy, może się ubiegać o ustanowienie ad- wokata lub radcy prawnego w postępowaniu kasacyjnym, z racji ustawowego zwol- nienia od kosztów. Nie ma więc podstaw, aby przyjmować, iż wniosek o ustanowie- nie pełnomocnika z urzędu zawiera w sobie implicite żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, jeśli ustanowienie tego pełnomocnika nie jest uzależnione od uprzedniego zwolnienia od kosztów. Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na mocy art. 38914 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji postanowienia. ========================================