Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pracownicy domagającej się zadośćuczynienia, odszkodowania i zapłaty z tytułu mobbingu. Uznał, że choć część działań dyrektor Ośrodka była bezprawna i naruszała prawa pracownicze (m.in. obniżenie wynagrodzenia chorobowego, odmowa dodatku wyrównawczego, manipulowanie dokumentacją urlopową), to nie wykazano wszystkich przesłanek mobbingu z art. 94^3 § 2 k.p. W szczególności brak było dowodów, że działania te miały na celu poniżenie, ośmieszenie, izolowanie lub wyeliminowanie pracownicy z zespołu, ani że spowodowały rozstrój zdrowia w rozumieniu przepisu. SN podkreślił, że w sprawach o mobbing nie wystarcza samo stwierdzenie bezprawności zachowań pracodawcy; konieczne jest wykazanie ich celu i skutków. W konsekwencji utrzymano w mocy wcześniejsze orzeczenia oddalające roszczenia w przeważającej części, a powódka uzyskała jedynie częściowe odszkodowanie zasądzone wcześniej przez sąd pierwszej instancji.
Kluczowe kwestie prawne:
·Czy bezprawne działania pracodawcy wystarczają do uznania mobbingu, czy konieczne jest także wykazanie celu nękania i jego skutków
·Rozkład ciężaru dowodu w sprawach o mobbing po stronie pracownika
·Znaczenie uporczywości i długotrwałości zachowań pracodawcy dla kwalifikacji z art. 94^3 k.p.
·Czy naruszenia praw pracowniczych związane z wynagrodzeniem i dokumentacją urlopową mogą same w sobie stanowić mobbing
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.
uzasadnienie wyroku z dnia 8 grudnia 2005 r., I PK 103/05 (OSNP 2006 nr 21-22,
poz. 321). Wszystkie przesłanki mobbingu muszą być spełnione łącznie, a więc dzia-
łania pracodawcy muszą być jednocześnie uporczywe i długotrwałe oraz polegać na
nękaniu lub zastraszaniu pracownika. W świetle ustaleń przyjętych w podstawie fak-
tycznej zaskarżonego wyroku, Sąd Okręgowy trafnie uznał, że ustawowe przesłanki
mobbingu określone w art. 943
§ 2 k.p. nie zostały spełnione. Co prawda działania
dyrektora Ośrodka, skierowane przeciwko pracowniczym prawom powódki, miały cha-
rakter powtarzalny, a część z nich została zakwalifikowana jako przestępstwo umyślne
popełnione na szkodę powódki z zamiarem bezpośrednim, kierunkowym, to jednak, nie
negując bezprawności zachowań dyrektora Ośrodka, należy przypomnieć, że z defini-
cji mobbingu określonej w art. 943
§ 2 k.p. wynika konieczność wykazania nie tylko
bezprawności działania, ale jego celu (poniżenie, ośmieszanie, izolowanie pracownika) i
ewentualnych skutków działań pracodawcy (rozstrój zdrowia). Tak więc, bezpodstawne
7
przyjęcie przez zwierzchnika powódki, że przedłożyła zaświadczenie lekarskie z opóźnie-
niem, a w konsekwencji obniżenie wynagrodzenia chorobowego, odmowa wypłacania do-
datku wyrównawczego w związku z odsunięciem od pracy nocnej ze względu na stan
ciąży oraz sfałszowanie dokumentacji związanej z urlopem wypoczynkowym powódki,
samo przez się nie może być kwalifikowane jako mobbing, skoro, żadne z tych działań nie
może zostać zakwalifikowane jako podjęte w celu wywołania skutków określonych w
przepisie art. 943
§ 2 k.p. Mogły być one subiektywnie odebrane przez pracownika
jako mające charakter nękania oraz długotrwałe (trwające od stycznia 2004 r. do stycznia
2005 r., aczkolwiek warto też zauważyć, że w tym okresie powódka przebywała na
zwolnieniach lekarskich i w związku z tym nie świadczyła pracy), jednak w żadnym
stopniu nie mogły wpłynąć na samoocenę przydatności zawodowej powódki, ponieważ
kompetencje pracownicze Edyty M. nigdy nie były przedmiotem oceny jej przełożonej, a
przynajmniej brak jest jakichkolwiek śladów dokonywania tej oceny w materiale dowo-
dowym. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że bezprawne czynności przedstawi-
ciela pracodawcy miały na celu poniżenie lub ośmieszanie powódki, bądź też zmierzały
do izolowania jej lub wyeliminowania z zespołu współpracowników. Z zeznań przesłucha-
nych w sprawie świadków wynika, że dyrektor Ośrodka niechętnie reagowała na przy-
padki korzystania przez pracowników ze zwolnień lekarskich, czy też absencje spowodo-
wane innymi przyczynami, jednak zachowania te dotyczyły wszystkich pracowników, a nie
wyłącznie powódki. W postępowaniu, którego przedmiotem jest ustalenie ewentual-
nego stosowania mobbingu przez pracodawcę oraz przyznanie stosownych świadczeń z
tego tytułu, nie jest wystarczające stwierdzenie bezprawności działań podjętych wobec
pracownika, lecz konieczne jest wykazanie celu tych działań oraz ich ewentualnych
skutków (art. 943
§ 2 k.p.). W świetle zebranych dowodów, działaniom dyrektora Ośrodka
Urszuli H. w części stanowiącym przestępstwa przeciwko prawom pracowniczym, takich
skutków przypisać nie można.
Z tych względów, podzielając stanowisko Sądu Okręgowego, należało orzec
jak w sentencji po myśli art. 39814
k.p.c. O kosztach orzeczono na podstawie art. 108
k.p.c.
========================================