I PZ 17/07

Postanowienie z dnia 4 października 2007 r. I PZ 17/07 Zakład Ubezpieczeń Społecznych występujący w sprawach z zakresu prawa pracy w roli pracodawcy nie jest zwolniony od ponoszenia opłat sądo- wych na podstawie art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o syste- mie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.). Przewodniczący SSN Zbigniew Korzeniowski, Sędziowie SN: Zbigniew Hajn, Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 paździer- nika 2007 r. sprawy z powództwa Sławomira N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w Ł. z siedzibą w Z.W. o przywrócenie do pracy na po- przednich warunkach, na skutek zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Sieradzu z dnia 17 maja 2007 r. [...] o d d a l i ł zażalenie. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 15 marca 2007 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Zduńskiej Woli uznał za bezskuteczne wypowiedzenie warunków pracy i płacy dokonane Sławomi- rowi N. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w Ł. z siedzibą w Z.W. Postanowieniem z dnia 17 maja 2007 r., Sąd Okręgowy w Sieradzu, działając na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c. (błędnie wskazano art. 1302 § 2 k.p.c.), odrzucił apelację strony pozwanej od powyższego wyroku z tej przyczyny, że nie została opłacona opłatą podstawową w kwocie 30 zł pomimo jej wniesienia przez radcę prawnego. Sąd drugiej instancji podniósł, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako państwowa jednostka organizacyjna posiadająca osobowość prawną (art. 66 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), nie korzysta z udzielonego Skarbowi 2 Państwa ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 94 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Zwolnienie takie nie wynika również z art. 114 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym w zakresie prowa- dzonej działalności określonej w ustawie Zakład nie ponosi opłat skarbowych i sądo- wych. Zakres tej działalności został określony w art. 68 - 71 ustawy, a przykładowo wymieniona realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych wskazuje, że doty- czy on zadań z dziedziny ubezpieczeń i zabezpieczenia społecznego. Niniejsza sprawa jest sprawą z zakresu prawa pracy w rozumieniu art. 476 § 1 pkt 1 k.p.c. i nie wiąże się z tak rozumianą działalnością. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona pozwana wniosła o „jego zmianę w całości i przyjęcie apelacji do rozpoznania, przy ewentualnym uzupełnieniu przez pozwanego opłaty podstawowej w kwocie 30 zł”. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że kierując się treścią art. 114 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych skarżący uznał, iż w zakresie prowadzonej działalności określonej w ustawie nie ponosi opłat sądowych. Zakres działania Zakładu Ubezpieczeń Społecz- nych został przykładowo wymieniony w art. 68 - 71 ustawy systemowej, a jej art. 71 stanowi ponadto, że Zakład wykonuje również zadania powierzone na podstawie in- nych ustaw. Strona pozwana mogła zatem zasadnie uznać, że zadania nałożone na nią jako pracodawcę - poprzez Kodeks pracy - są w razie sporu sądowego wolne od opłat sądowych. Aby wyjaśnić wątpliwości co do podstaw wnoszenia opłaty podsta- wowej, Sąd Okręgowy mógł zastosować art. 467 § 1 - 3 oraz art. 468 k.p. i przepro- wadzić w sprawie postępowanie wyjaśniające. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że chociaż zaskarżone postanowienie zostało wydane przez Sąd Okręgowy, orzekający w sprawie jako sąd drugiej instancji, skar- żący skierował zażalenie do Sądu Apelacyjnego. Tymczasem do rozpoznania zaża- lenia na odrzucające apelację postanowienie sądu okręgowego orzekającego jako sąd drugiej instancji właściwy jest wyłącznie Sąd Najwyższy. Stosownie do art. 3941 § 1 i 2 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na: 1) postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające skargę kasacyjną oraz skargę o stwierdzenie niezgod- ności z prawem prawomocnego orzeczenia oraz 2) w sprawach, w których przysłu- guje skarga kasacyjna, na postanowienie sądu drugiej instancji kończące postępo- 3 wanie w sprawie, z wyjątkiem postanowień, od których przysługuje skarga kasacyjna, a wymienionych w art. 3981 § 1 k.p.c. oraz postanowień wydanych w wyniku rozpo- znania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji. Z uwagi na obowiązy- wanie systemu dwuinstancyjnego sądami drugiej instancji są sądy okręgowe w spra- wach, w których rozpatrują środki odwoławcze od orzeczeń sądów rejonowych oraz sądy apelacyjne w sprawach, w których rozpoznają środki odwoławcze od orzeczeń sądów okręgowych działających jako sądy pierwszej instancji. W konsekwencji w sprawie, w której do orzekania w pierwszej instancji właściwy jest sąd rejonowy, nie przysługuje środek odwoławczy (również od orzeczeń wydanych w takiej sprawie przez sąd okręgowy jako sąd drugiej instancji) do sądu apelacyjnego, który byłby w takim przypadku sądem trzeciej instancji. W myśl art. 114 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubez- pieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), w zakre- sie prowadzonej działalności określonej w ustawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ponosi opłat skarbowych i sądowych. Oznacza to, że zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych dotyczy nie jakiejkolwiek działalności Zakładu, lecz działalności okre- ślonej w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Zagadnienie to reguluje w pierwszym rzędzie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych wykonuje zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych określone ustawą. Uszczegółowienie tych zadań, z których niewątpliwie wynika zakres prowa- dzonej przez Zakład działalności w rozumieniu art. 114 ust. 4 ustawy, zawierają przepisy art. 68-71. Nie ograniczają się one - jak wywodzi skarżący - do przykłado- wego wskazania nałożonych na Zakład zadań, lecz łącznie określają pełny zakres prowadzonej działalności określonej w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Skarżący reprezentuje pogląd, że art. 71 odnosi się do zadań nałożonych na Zakład - jako pracodawcę - przez przepisy Kodeksu pracy. Z poglądem tym nie można się zgodzić. Przepis art. 71 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych sta- nowi, że Zakład wykonuje również zadania powierzone na podstawie innych ustaw (ust. 1) oraz może wykonywać inne zlecone zadania z dziedziny ubezpieczeń lub zabezpieczenia społecznego (ust. 2), przy czym zadania określone zarówno w ust. 1 jak i ust. 2 Zakład wykonuje odpłatnie, na zasadach określonych w przepisach lub w umowach albo w porozumieniach zawartych z jednostką zlecającą (ust. 3). Przepisy Kodeksu pracy nie powierzają Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych do wykonania żadnych zadań wynikających z posiadania przez niego przymiotu pracodawcy, w tym 4 związanych z uczestniczeniem w sporach z zakresu prawa pracy. Odnoszą się one do Zakładu w takim samym zakresie jak do każdego innego pracodawcy. Konse- kwencją tego jest wynikający z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosz- tach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.) obowiązek uiszczenia stosownej opłaty od apelacji. Uchybienie temu obowiązkowi przez adwo- kata lub radcę prawnego powoduje odrzucenie apelacji z mocy art. 1302 § 3 k.p.c. bez wzywania do uzupełnienia jej braku w tym zakresie. Powoływanie się przez skarżącego na możliwość podjęcia przez Sąd Okrę- gowy czynności wyjaśniających na podstawie art. 467 § 1 - 3 oraz art. 468 k.p.c. (w zażaleniu błędnie wskazano k.p.) jest nieporozumieniem, gdyż przepisy te odnoszą się wyłącznie do postępowania przed sądem pierwszej instancji, a ponadto nie znaj- dują zastosowania przy badaniu spełnienia wymogów formalnych środka odwo- ławczego. Z powyższych względów zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. ========================================