I UK 343/06

uzasadnienie argumentacji skargi odwołuje się do tezy wyroku Sądu Najwyższego z 23 maja 2002 r. (w sprawie IV CKN 1073/00), iż „unormowana w art. 365 § 1 k.p.c. moc wiążąca prawomocnego wyroku dotyczy związania treścią sentencji, a nie uzasadnienia, zawierającego prezentację przeprowadzonych dowodów i ocenę ich wiarygodności”. Skarżąca twierdzi w związku z tym, że sprawa ubezpieczonej niezasadnie nie została rozpoznana merytorycznie, gdyż Sąd Apelacyjny przyjął, że według art. 365 § 1 k.p.c., zachodzi związanie ustaleniami poczynionymi przez Sąd Okręgowy w wyroku oddalającym odwołanie od decyzji odmawiającej emerytury (w sprawie U …/03), wynikającymi z uzasadnienia tego wyroku , a nie z jego sentencji. Zarzut ten nie jest zasadny już tylko w samej treści, ponieważ Sąd Apelacyjny nie stwierdził, że jest związany ustaleniami tego wyroku. Tutaj nie można nie zauważyć, że nie zostało sporządzone uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego z dnia 23 grudnia 2003 r. Sąd Apelacyjny stwierdził jedynie, że w obecnej sprawie znaczenie ma skutek procesowy tego wyroku, choć rzeczywiście bliżej tego skutku nie wyjaśnił, mimo odwołania się do art. 365 § 1 k.p.c. Argumentacja jaką Sąd Apelacyjny podjął jest niepełna i niekonsekwentna. Wszak nawet przy braku uzasadnienia wyroku nie jest wykluczone ustalenie powagi rzeczy osądzonej na podstawie akt sprawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 29 marca 2006 r. II PK 163/05 OSNP 2007/5-6/71). Prawomocne osądzenie sprawy stanowi negatywną przesłankę procesową dla rozpoznania ponownie takiej samej sprawy (art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.). Gdyby więc Sąd Apelacyjny stwierdził, że uprzednia sprawa miała taką sama podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia to powinien rozstrzygnąć proceduralnie a nie merytorycznie (art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. w związku z art. 365 § 1 i 366 k.p.c.). Uprzednie osądzenie takiej samej sprawy winno być też brane pod rozwagę z urzędu wobec nieważności kolejnego postępowania (art. 379 pkt 3 k.p.c.). Sąd Apelacyjny nie stwierdził jednak nieważności postępowania skoro nie odrzucił odwołania (nie umorzył postępowania). Wobec określonego zarzutu skargi dla obecnej sprawy znaczenie ma więc merytoryczny charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia. Skarga też nie twierdzi, że sprawa została już uprzednio prawomocnie osądzona, gdyż wówczas w ogóle niemożliwe byłoby merytoryczne 5 rozstrzyganie obecnej sprawy. Przeciwnie, wskazuje, że obecna sprawa wymaga kolejnych ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnej. Z taką argumentacją nie można się nie zgodzić, a to wobec braku pełnych ustaleń co do podstawy faktycznej wyroku Sądu Okręgowego z 23 grudnia 2003 r. i pewnego stwierdzenia o uprzednim osądzeniu takiej samej sprawy. Należy mieć tu na uwadze, że kwestia rzeczy osądzonej na gruncie spraw z ubezpieczenia społecznego ma swą specyfikę. Mogą być sytuacje, w których stan faktyczny i podstawa prawna nie ulegają zmianie, jednak częste są sytuacje gdy stan faktyczny –od którego najczęściej zależy prawo do świadczeń- zmienia się lub ubezpieczony ponownie podejmuje się go wykazać, bowiem ciężar udowadniania faktów również w pełni obowiązuje w postępowaniu o świadczenia z ubezpieczenia społecznego (art. 6 k.c.). Wielość możliwych ponownych spraw z ubezpieczenia społecznego, w których nie zachodzi uprzednie osądzenie sprawy potwierdza orzecznictwo (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 grudnia 2005 r., II UK 61/05 OSNP 2006/23-24/371 i wskazane w nim dalsze orzeczenia) Skarga nie była więc w ogóle bez racji, że w obecnej sprawie odmówiono uznania dalszego okresu uzupełniającego do emerytury z tytułu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców tylko z bardzo lakonicznym odwołaniem się do uprzedniego orzeczenia. Wskazując na prawomocny wyrok nie stwierdzono jednak ujemnej przesłanki procesowej dla obecnej sprawy, przeciwnie sprawę oceniono merytorycznie, gdyż odmówiono wnioskodawczyni zaliczenia spornego okresu do emerytury. Jednakże naruszenie przepisów postępowania, -a tu istnieje kolejna ułomność skargi wynikająca z braku ich wskazania (art. 39813 § 1 k.p.c. w związku z art. 3983 § 1 k.p.c.), choćby art. 382 k.p.c.-, ma znaczenie jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem Sąd Apelacyjny zaaprobował ustalenia stanu faktycznego Sądu Okręgowego, które co do okresów ubezpieczenia (składkowych, nieskładkowych i uznawanych uzupełniających) nie były sporne. Przy wymaganym do emerytury na podstawie art. 29 ustawy emerytalnej okresie 30 lat, wnioskodawczyni ma 27 lat, 7 miesięcy i 28 dni okresów ubezpieczenia. Dalszy sporny okres uzupełniający od 1 maja 1967 r. do 9 maja 1969 r., czyli 2 lata i 9 dni, nie dawałby łącznie 30 lat. Zaskarżony wyrok odpowiada zatem prawu. 6 Ustalanie okresów ubezpieczenia jest ustalaniem faktów, a te ustala się w sprawie tylko wtedy, gdy mają znaczenia dla jej rozstrzygnięcia. Inaczej mówiąc w sprawie o emeryturę nie ustala się samych okresów ubezpieczenia, jeżeli nie wystarczają do ustalenia prawa do świadczenia. Ustalony stan faktyczny stanowi podstawę do podjęcia określonego rozstrzygnięcia w danej sprawie. Dla innej sprawy z kolei może mieć dwojakie znaczenie. Stanowi podstawę do oceny, czy o to samo i przy tej samej podstawie prawej sprawa była już rozstrzygnięta (art. 366 k.p.c) lub jest informacją o dowodach oraz ich treści, mogących mieć znaczenia do samodzielnych ustaleń w kolejnej sprawie sądowej. Z tych motywów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na mocy 39814 k.p.c.