II PZ 12/07

Postanowienie z dnia 6 kwietnia 2007 r. II PZ 12/07 Oznaczenie w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia podlega w uza- sadnionych przypadkach sprawdzeniu przez sąd na podstawie art. 25 § 1 k.p.c. w związku z art. 368 § 2 k.p.c., przy zastosowaniu reguł określonych w art. 19- 24 k.p.c. Przewodniczący SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca), Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk, Jerzy Kwaśniewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 kwietnia 2007 r. sprawy z powództwa Wiesława R. przeciwko Zespołowi Szkół Ogólnokształ- cących Gimnazjum i Liceum Akademickie w T. o przywrócenie do pracy, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu z dnia 29 grudnia 2006 r. [...] u c h y l i ł zaskarżone postanowienie. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 28 września 2006 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu oddalił powództwo Wiesława R. przeciwko Zespołowi Szkół Ogólnokształcących „Gimnazjum i Liceum Akademickie" w T. o przywrócenie do pracy. W toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji nie została wskazana przez powoda wartość przedmiotu sporu. W apelacji od powyższego wyroku powód zaskarżył go w całości, wnosząc o jego zmianę poprzez przywrócenie do pracy, ewentualnie zasądzenie odszkodowa- nia z tytułu rozwiązania stosunku pracy z naruszeniem przepisów prawa. Wykonując wezwanie Sądu w zakresie usunięcia braków apelacji pełnomocnik powoda podał, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 7.196,40 zł. Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2006 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych w Toruniu odrzucił apelację uznając, że wezwanie do usunięcia 2 braków apelacji przez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia wykonane zostało w sposób nieprawidłowy. Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia wyni- ka, że miesięczne wynagrodzenie powoda stanowiło kwotę 2.470,90 zł. W przypadku roszczeń alternatywnych wartość przedmiotu sporu winna być wskazana według żą- dania większego, a dwunastokrotność miesięcznego wynagrodzenia powoda prze- wyższa kwotę wskazaną przez jego pełnomocnika jako wartość przedmiotu zaskar- żenia. Wskazana kwota stanowi najprawdopodobniej 3-miesięczne wynagrodzenie powoda, a tym samym wartość przedmiotu zaskarżenia została określona niezgodnie z art. 231 k.p.c. Oznacza to, że pełnomocnik powoda nie uzupełnił w terminie braku apelacji, co prowadzi do jej odrzucenia z mocy art. 370 k.p.c. w związku z art. 373 k.p.c. W zażaleniu na powyższe postanowienie powód zarzucił naruszenie art. 370 k.p.c. w związku z art. 373 k.p.c. poprzez uznanie, że niepoprawne oznaczenie war- tości przedmiotu zaskarżenia uzasadnia odrzucenie apelacji, podczas gdy uchybie- nie to nie wpływa na właściwość rzeczową sądu ani dopuszczalność tego środka odwoławczego. W ocenie skarżącego jest to uchybienie tego rodzaju, że nie unie- możliwia nadania apelacji prawidłowego biegu i nie powinno powodować jej odrzu- cenia. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przepis art. 368 k.p.c. określa niezbędne elementy konstrukcyjne apelacji, sta- nowiąc w § 2, że w sprawach o prawa majątkowe należy oznaczyć wartość przed- miotu zaskarżenia, którą określa się przy odpowiednim zastosowaniu reguł określo- nych w art. 19-24 i 25 § 1 k.p.c. Brak apelacji polegający na niewskazaniu wartości przedmiotu zaskarżenia podlega usunięciu w trybie określonym w art. 130 § 1 k.p.c., a jego nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie powoduje odrzucenie apelacji przez sąd drugiej instancji na podstawie art. 373 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c. Z treści art. 130 § 1 k.p.c. wynika, że ma on zastosowanie w przypadku, gdy pismo proceso- we jest dotknięte brakiem uniemożliwiającym nadanie mu prawidłowego biegu. Istotne jest zatem w pierwszym rzędzie rozważenie kwestii, czy wezwanie do uzu- pełnienia apelacji przez określenie wartości przedmiotu zaskarżenia było niezbędne do nadania jej biegu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że 3 określenie wartości przedmiotu sporu i wartości przedmiotu zaskarżenia spełnia kilka funkcji. Przede wszystkim służy ono stwierdzeniu właściwości rzeczowej sądu, wyso- kości opłat sądowych oraz dopuszczalności skargi kasacyjnej, ale także ma na celu ustabilizowanie przedmiotu sporu i zakresu zaskarżenia dla eliminacji możliwości dowolnego ich określania w poszczególnych stadiach postępowania dla potrzeb do- puszczalności zaskarżenia skargą kasacyjną lub zażaleniem do Sądu Najwyższego oraz ponoszenia kosztów procesu (ich rozliczenia między stronami). Te ostatnie funkcje są spełniane także przez oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia w apelacji i dotyczą również spraw z zakresu prawa pracy. Dlatego też w art. 368 § 2 k.p.c. w sposób jednoznaczny wprowadzono obowiązek oznaczenia w apelacji war- tości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o prawa majątkowe, wypełnienie którego winno być egzekwowane na odpowiednim etapie postępowania. Powoduje to, że oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia należy do niezbędnych elementów tego środka odwoławczego (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 29 lipca 2003 r., III PZP 10/03, OSNP 2004 nr 3, poz. 43 i z dnia 7 lipca 2005 r., II UZP 7/05, OSNP 2005 nr 24, poz. 396 oraz postanowienie z dnia 30 stycznia 2003 r., I PK 268/02, Monitor Prawa Pracy-wkł. 2004 nr 9, poz. 10). W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się również, że możliwe jest specyficzne oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia w apelacji, tak aby nie budziła ona żadnych wątpliwości. Odnosi się to do sytuacji, gdy żądanie dotyczyło zasądzenia konkretnej kwoty pieniężnej (przyzna- nia świadczenia w określonej kwocie pieniężnej). W takim przypadku apelacja za- skarżająca w całości wyrok sądu pierwszej instancji orzekający o całości żądania, w której nie oznaczono wartości przedmiotu zaskarżenia, nie jest dotknięta brakiem uniemożliwiającym nadanie jej prawidłowego biegu w rozumieniu art. 130 § 1 k.p.c. (por. postanowienie z dnia 15 września 2000 r., I PZ 58/00, OSNAPiUS 2002 nr 9, poz. 214). W konsekwencji można przyjąć, że niewskazanie w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia uniemożliwia nadanie jej prawidłowego biegu wówczas, gdy przedmiotem sprawy nie jest oznaczona kwota pieniężna (art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c. w związku z art. 19 § 1 k.p.c.). W niniejszej sprawie przedmiotem wyrokowania Sądu pierwszej instancji było żądanie przywrócenia powoda do pracy. Roszczenie to ma charakter majątkowy a jego wartość podlega obliczeniu według reguł określonych w art. 231 k.p.c. w związku z art. 19 § 2 k.p.c. Oznacza to, że w sprawie o roszczenie pracownika dotyczące rozwiązania stosunku pracy wartość przedmiotu sporu stanowi, przy umowie na czas 4 nieokreślony - suma wynagrodzenia za pracę za okres jednego roku, a nie kwota pieniężna podana w myśl art. 19 § 1 k.p.c. Takie same zasady znajdują odpowiednie zastosowanie przy oznaczeniu w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia stosownie do art. 368 § 2 k.p.c. Skoro zatem niewskazanie przez powoda wartości przedmiotu zaskarżenia w apelacji uniemożliwiało nadanie jej prawidłowego biegu, przeto skar- żący prawidłowo został wezwany do uzupełnienia braku w tym zakresie i jako war- tość przedmiotu zaskarżenia wskazał kwotę 7.196,40 zł. W konsekwencji wartość tę oznaczył, tyle że nieprawidłowo, czego zażalenie nie kwestionuje. Pozostaje zatem do rozważenia kwestia, czy nieprawidłowe oznaczenie warto- ści przedmiotu zaskarżenia uzasadniało uznanie przez Sąd drugiej instancji, że nie doszło do uzupełnienia braku apelacji w rozumieniu art. 370 i art. 373 k.p.c. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawie o przywrócenie do pracy w sposób niezgodny z art. 231 k.p.c. w związku z art. 368 § 2 k.p.c. i art. 39821 k.p.c. jest niewykonaniem wezwania sądu w tym przedmiocie w rozumieniu art. 3986 § 2 k.p.c. i może stanowić podstawę od- rzucenia skargi kasacyjnej (por. postanowienia z dnia 11 czerwca 2002 r., I PZ 50/02, niepublikowane oraz z dnia 23 lutego 2004 r., I PZ 125/03, OSNP 2005 nr 1, poz.8). Stanowisko to związane jest ściśle z kwestią dopuszczalności skargi kasacyj- nej w sprawach o prawa majątkowe w zależności od wartości przedmiotu zaskarże- nia (art. 3982 § 1 k.p.c.) i z obowiązkiem sądu drugiej instancji dokonania kontroli do- puszczalności tej skargi (art. 3986 § 1 k.p.c.). W takim przypadku niewłaściwe wyko- nanie obowiązku nałożonego przez sąd drugiej instancji, to jest wykonanie go w taki sposób, że skarga jest niedopuszczalna ze względu na treść art. 3982 § 1 k.p.c., powoduje możliwość uznania, że wskazana przez pełnomocnika będącego adwoka- tem lub radcą prawnym wartość przedmiotu zaskarżenia nie podlega już sprawdze- niu i korekcie na podstawie art. 25 § 1 k.p.c. w związku z art. 368 § 2 k.p.c. i art. 39821 k.p.c., a skutki wadliwego jej oznaczenia obciążają stronę. Inaczej mówiąc ta- kie nieprawidłowe wykonanie wezwania sądu uzasadnia przyjęcie, że strona nie uzupełniła braków skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 3986 § 2 k.p.c. Określenie w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia nie wpływa na dopusz- czalność tego środka odwoławczego, lecz - jak wyżej wskazano - ma na celu ustabi- lizowanie przedmiotu sporu i zakresu zaskarżenia. Z tego względu oznaczona w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia podlega w uzasadnionych przypadkach kontroli i sprawdzeniu przez sąd na podstawie stosowanego odpowiednio art. 25 § 1 5 k.p.c. Przepis ten daje sądowi możliwość sprawdzenia z urzędu podanej przez skar- żącego wartości przedmiotu zaskarżenia, jeżeli istnieje wątpliwość co do właściwego jej określenia, przy czym sprawdzenie to polega na sprawdzeniu danych stanowią- cych podstawę określenia wartości przedmiotu sporu i sposobu obliczenia stosownie do reguł określonych w art. 19 - 24 k.p.c. Z przepisu art. 25 § 1 k.p.c. nie wynika przy tym dowolność sądu w tym zakresie, lecz w istocie jego obowiązek podjęcia odpo- wiednich działań w każdym przypadku, w którym pojawi się wątpliwość co do prawi- dłowego określenia podanej przez skarżącego wartości przedmiotu zaskarżenia. Po- winno to nastąpić w szczególności w sytuacji, kiedy - jak w niniejszej sprawie - w po- stępowaniu pierwszoinstacyjnym nie doszło do oznaczenia wartości przedmiotu sporu, a Sąd drugiej instancji wartość tę określił zgodnie z art. 231 k.p.c. na sumę wynagrodzenia powoda za pracę w kwocie 2.470,90 zł miesięcznie za okres jednego roku i odpowiada ona wartości przedmiotu sporu, czyli kwocie właściwej dla chwili wniesienia pozwu. Z podanych wyżej przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 zdanie pierwsze w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie. ========================================