Sprawa dotyczyła odwołania od decyzji ZUS w przedmiocie wysokości renty. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację wniesioną przez pełnomocnika z urzędu, uznając, że nie spełniała ona wymogów formalnych, ponieważ nie zawierała zwięzłego przedstawienia zarzutów ani ich uzasadnienia, a opierała się głównie na twierdzeniu o pogorszeniu stanu zdrowia ubezpieczonego po wydaniu wyroku sądu pierwszej instancji. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie. Wskazał, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiotem kontroli sądowej jest stan sprawy istniejący w dacie decyzji organu rentowego, a nowe okoliczności ujawnione dopiero po wyroku nie mogą stanowić podstawy apelacji od tego wyroku. Takie twierdzenia powinny być traktowane jako nowe żądanie świadczenia, nierozpoznane dotąd przez ZUS, które może wymagać przekazania do organu rentowego na podstawie art. 47710 § 2 k.p.c. W konsekwencji utrzymano w mocy odrzucenie apelacji i odmowę przyznania kosztów pomocy prawnej z urzędu.
Kluczowe kwestie prawne:
·czy apelacja w sprawie z ubezpieczeń społecznych może opierać się wyłącznie na nowych faktach ujawnionych po wydaniu wyroku
·zakres kontroli sądu w sprawach o rentę wobec stanu faktycznego istniejącego w dacie decyzji ZUS
·skutki formalne braku zarzutów i uzasadnienia w apelacji sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika
·kwalifikacja nowych twierdzeń o pogorszeniu stanu zdrowia jako nowego żądania świadczenia nierozpoznanego przez organ rentowy
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.
Postanowienie z dnia 21 lutego 2007 r.
III UZ 1/07
Nowe twierdzenia ubezpieczonego o pogorszeniu się stanu jego zdrowia
po wydaniu wyroku, które zostały zgłoszone w toku postępowania apelacyj-
nego, należy traktować jako nowe okoliczności sprawy i nierozpoznane dotych-
czas przez organ rentowy żądanie przyznania świadczenia z ubezpieczenia
społecznego (art. 47710
§ 2 k.p.c.).
Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka
(sprawozdawca), Herbert Szurgacz.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lutego
2007 r. sprawy z odwołania Aleksandra J. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecz-
nych-Oddziału w L. o wysokość renty, na skutek zażalenia ubezpieczonego na po-
stanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 28 listopada 2006 r. [...]
o d d a l i ł zażalenie.
U z a s a d n i e n i e
Postanowieniem z dnia 28 listopada 2006 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie w punkcie I odrzucił apelację wnioskodawcy
Aleksandra J. od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 18 stycznia 2006 r.,
wydanego w sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w
L. o wysokość renty, natomiast w punkcie II odmówił adwokatowi Joannie D.-K. przy-
znania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Apelacyjny stwierdził, że
sporządzona przez adwokata apelacja nie spełnia wymagań określonych w art. 368 §
1 pkt 2 i 3 k.p.c., ponieważ nie zawiera zwięzłego przedstawienia zarzutów apelacji
ani ich uzasadnienia, sprowadzając się głównie do zgłoszenia wniosku o przeprowa-
dzenie postępowania dowodowego z opinii biegłych sądowych lekarzy w związku z
pogorszeniem się stanu zdrowia wnioskodawcy w okresie, jaki upłynął od ostatniego
2
badania. Ponadto w apelacji nieprawidłowo został określony zakres zaskarżenia.
Pełnomocnik wskazał, że zaskarża wyrok w punkcie I, uwzględniającym częściowo
odwołanie wnioskodawcy przez zmianę zaskarżonej decyzji i ustalenie prawa do
renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na stałe, zamiast renty okresowej,
natomiast odwołanie w części dotyczącej odmowy przyznania renty z tytułu całkowi-
tej niezdolności do pracy zostało rozstrzygnięte w punkcie III wyroku, oddalającym
odwołanie w pozostałej części. Zgodnie z treścią art. 3701
k.p.c. apelacja sporządzo-
na przez profesjonalnego pełnomocnika, niespełniająca wymagań szczególnych
określonych w pkt 1-3 i pkt 5 art. 368 § 1 k.p.c., podlega odrzuceniu bez wzywania
do usunięcia tych braków i tak też Sąd orzekł w punkcie I zaskarżonego postanowie-
nia. Ponadto z uwagi na to, że sporządzenie apelacji ze wskazanymi wyżej uchybie-
niami nie jest „udzieleniem pomocy prawnej" w rozumieniu § 19 rozporządzenia Mi-
nistra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności adwo-
kackie oraz opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. Nr 154, poz. 1013 ze zm.),
za którą koszty ponosi Skarb Państwa, Sąd Apelacyjny w punkcie II tego postano-
wienia oddalił wniosek o przyznanie kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielo-
nej z urzędu.
W zażaleniu pełnomocnik wnioskodawcy domagała się uchylenia zaskarżone-
go postanowienia w całości, zarzucając mu naruszenie prawa procesowego, w
szczególności art. 368 § 1 k.p.c., przez jego błędną interpretację, polegającą na myl-
nym przyjęciu, iż apelacja musi zawierać zarzuty wobec wyroku Sądu pierwszej in-
stancji, nawet w przypadku, kiedy oparta jest ona wyłącznie na nowych faktach i do-
wodach. Zdaniem wnoszącej zażalenie, brak jest przepisu, który zabraniałby oparcia
apelacji wyłącznie na nowych faktach i dowodach, które pojawiły się po wydaniu wy-
roku przez Sąd pierwszej instancji. Za możliwością taką przemawiają względy eko-
nomiki procesowej, ponieważ obywatel zamiast zakładać kolejną sprawę w sądzie,
może skorzystać z toku instancji i zakończyć sprawę w jednym postępowaniu. „Brak
zarzutów apelacji nie wynika w niniejszym przypadku z nieznajomości przepisów, na-
tomiast pełnomocnik uznał, że brak jest zarzutów, które można zasadnie postawić”.
Występując w sprawie z urzędu, zgodnie z żądaniem wnioskodawcy, który sygnali-
zował dalsze pogorszenie się stanu zdrowia i zażądał sporządzenia apelacji w tym
zakresie, pełnomocnik zmuszony był oprzeć apelację wyłącznie na nowym fakcie,
którym w rozpoznawanej jest dalsze pogorszenie się stanu zdrowia wnioskodawcy.
3
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie nie jest uzasadnione już dlatego, że w przypadku odwołania od de-
cyzji wydanej w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiotem orzekania
jest stan sprawy, w tym jej stan faktyczny, istniejący w dacie zgłoszenia wniosku lub
wydania decyzji (art. 4779
k.p.c.). Skoro przedmiotem osądu sądu ubezpieczeń spo-
łecznych jest tylko stan rzeczy rozpoznany przez organ rentowy w wydanej decyzji,
to apelacja od wyroku Sądu pierwszej instancji weryfikującego wydaną decyzję nie
może opierać się „na nowym fakcie, który pojawił się po wyroku w pierwszej instancji,
tj. na fakcie dalszego pogorszenia się stanu zdrowia wnioskodawcy, co wymagało
kolejnej opinii biegłych”. Oznacza to, że zarzuty apelacji oparte wyłącznie na nowych
twierdzeniach o pogorszeniu się stanu zdrowia wnioskodawcy, co zostało ujawnione
już po wydaniu decyzji rentowej, która nie była oparta na twierdzeniach o pogorsze-
niu stanu zdrowia w stopniu wcześniej nieznanym, a przez to nierozpoznanym przez
organ rentowy, nie mogą być przedmiotem osądu apelacyjnego. Tego rodzaju nowo-
ści faktyczne, tj. nowe twierdzenia ubezpieczonego o pogorszeniu się stanu jego
zdrowia po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji, które zostały zgłoszone w
toku postępowania apelacyjnego, należy traktować jako nowe okoliczności sprawy i
dotychczas nierozpoznane przez organ rentowy żądanie przyznania świadczeń z
ubezpieczenia społecznego, które sąd ubezpieczeń społecznych mógł zakwalifiko-
wać jako wymagające przekazania do rozpoznania organowi rentowemu w trybie art.
47710
§ 2 k.p.c., tyle że takich zarzutów autorka apelacji i zażalenia nie postawiła.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji na
podstawie art. 3941
§ 3 k.p.c. w związku z art. 39815
k.p.c.
========================================