Sprawa dotyczyła odmowy umorzenia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP wobec Edwarda T. ZUS odmówił umorzenia, a sądy I i II instancji uznały, że zachodzą przesłanki do umorzenia całości należności, powołując się na trudną sytuację życiową i finansową wnioskodawcy oraz na art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd Najwyższy uchylił jednak wyrok Sądu Apelacyjnego i wskazał, że art. 28 ust. 3a ma zastosowanie wyłącznie do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek, czyli do ich własnych składek. Przepis ten nie obejmuje składek finansowanych przez pracowników niebędących płatnikami, nawet jeśli płatnikiem jest pracodawca. SN podkreślił też, że art. 30 ustawy wyłącza stosowanie art. 28 do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami. Sprawę przekazano do ponownego rozpoznania.
Kluczowe kwestie prawne:
·Zakres zastosowania art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
·Czy umorzenie może obejmować także składki za pracowników niebędących płatnikami składek
·Relacja art. 28 ust. 3a do art. 30 ustawy systemowej
·Wykładnia literalna i systemowa przepisów o umarzaniu należności składkowych
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.
uzasadnienie w art. 28 ust. 3a, który skierowany jest do płatników składek. Zgodnie
zaś z treścią art. 4 pkt 2, ppkt a i d ustawy systemowej płatnikiem składek jest praco-
dawca w stosunku do pracowników oraz ubezpieczony zobowiązany do opłacenia
składek na własne ubezpieczenie. Skoro wnioskodawca był płatnikiem z dwu tytułów
(jako prowadzący działalność gospodarczą oraz jako pracodawca), zachodzą prze-
słanki do umorzenia zaległości z obydwu tytułów.
5
Stanowisko to nie jest trafne, a zarzut kasacji naruszenia art. 28 ust. 3a
ustawy systemowej jest usprawiedliwiony. Stanowisko Sądu Apelacyjnego pozostaje
w sprzeczności z literalną wykładnią powołanego przepisu. Według jego brzmienia
dotyczy on wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne „ubez-
pieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia”. Zgod-
nie z art. 4 ustawy systemowej użyte w ustawie określenia oznaczają: między innymi
„ubezpieczeni” - osoby fizyczne podlegające chociaż jednemu z ubezpieczeń spo-
łecznych, z kolei określenie „płatnik składek” - to w pierwszym rzędzie pracodawca w
stosunku do pracowników, a także inne podmioty, których wymienienie, w kontekście
rozpoznawanej sprawy, nie jest celowe. Uwzględniając powyższe należy dojść do
wniosku, że przepis art. 28 ust. 3a pod względem zakresu podmiotowego odnosi się
wyłącznie do wnioskodawcy, który spełnia jego wymagania: mianowicie, jako prowa-
dzący działalność gospodarczą wnioskodawca był „ubezpieczonym”, zaś jako za-
trudniający pracowników - „płatnikiem składek”. Nie spełniają wymagań powołanego
przepisu pracownicy zatrudnieni przez wnioskodawcę, którym brakuje przymiotu
płatników składek. Wymieniony przepis odnosi się przy tym wyłącznie do należności
z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ciążących na wnioskodawcy jako oso-
bie prowadzącej działalność gospodarczą. Przepis dotyczy wyraźnie należności
składkowych „ubezpieczonych”, tj. ich własnych obciążeń z tego tytułu. Dokonana
wykładnia pozostaje w zgodzie z art. 30 ustawy systemowej, który formułuje ogólną
zasadę, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnika-
mi składek (a więc m. in. do pracowników) nie stosuje się art. 28 i 29 (ten ostatnio
wymieniony przepis dotyczy odroczenia terminu płatności oraz rozłożenia należności
składkowych na raty).
Rezultaty wykładni językowo-logicznej art. 28 ust. 3a ustawy systemowej są,
zdaniem Sądu Najwyższego, na tyle jednoznaczne, że nie zachodzi potrzeba sięga-
nia do pozostałych metod wykładni prawa. Warto jednocześnie podkreślić, iż rezul-
taty te pozostają w zgodzie z ogólniejszymi założeniami systemu ubezpieczenia
emerytalno-rentowego, zwłaszcza z zasadami wymiaru świadczeń emerytalnych w
systemie tzw. zdefiniowanej składki, według którego podstawę obliczenia emerytury
będzie stanowiła kwota odzwierciedlająca sumę wpłaconych składek na ubezpiecze-
nie emerytalne (z uwzględnieniem waloryzacji oraz zwaloryzowanego kapitału po-
czątkowego). Z założeniami tymi trudno byłoby pogodzić rozwiązanie przewidujące
dopuszczalność wystąpienia przez ubezpieczonego, będącego płatnikiem składek, z
6
wnioskiem o umorzenie należności składkowych nie tylko z tytułu własnego ubezpie-
czenia, ale również innych ubezpieczonych.
Z przytoczonych motywów, na zasadzie art. 39815
k.p.c. należało orzec jak w
sentencji wyroku.
========================================