II BP 11/06

Postanowienie z dnia 27 lipca 2006 r. II BP 11/06 Uprawdopodobnienie szkody polegającej na zapłacie kosztów sądowych zasądzonych prawomocnym orzeczeniem nie stanowi spełnienia wymagania określonego w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. Sędzia SN Józef Iwulski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 lipca 2006 r. sprawy z powództwa Usług Transportowych T.J. N. Spółki z o.o. w S. prze- ciwko Zbigniewowi S. o zapłatę kwoty 4.003,00 zł, na skutek skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Słupsku z dnia 24 sierpnia 2005 r. [...] o d r z u c i ł skargę. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2005 r. [...] Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Słupsku zasądził od pozwanego Zbigniewa S. na rzecz powodo- wej spółki z o.o. „Usługi Transportowe T.J. N.” w S. kwotę 4.003,00 zł z ustawowymi odsetkami od 28 stycznia 2004 r. jako odszkodowanie z tytułu pracowniczej odpowie- dzialności materialnej oraz kwotę 350,24 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, a także nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Rejonowego w Słupsku kwotę 108,00 zł tytułem „zwrotu kosztów procesu, wydatków w sprawie”. Wyrok ten uprawomocnił się, gdyż żadna ze stron nie wniosła od niego apelacji. W dniu 12 października 2005 r. (data wpływu do Sądu pierwszej instancji) po- zwany wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem tego wyroku, w której zarzucił naruszenie art. 117 k.p. w związku z art. 114 k.p., art. 115 k.p. oraz art. 116 k.p. „poprzez przyjęcie, że pozwany zobowiązany jest do naprawienia szkody powo- dowi, spowodowanej przez osoby trzecie oraz z tytułu ryzyka związanego z działal- nością pracodawcy”. W ocenie skarżącego, wyrok Sądu Rejonowego spowodował 2 wyrządzenie po jego stronie szkody w postaci rozwiązania z nim umowy o pracę w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. oraz niewypłacenia wynagrodzenia za wrzesień 2003 r. i ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, a nadto istnieje ryzyko ponie- sienia przez niego dalszej szkody w kwocie 105.000,00 zł, z żądania której strona powodowa zrezygnowała w toku dotychczasowego postępowania. Pozwany podniósł również, że został przez Sąd wezwany do zapłaty kosztów procesu. W piśmie uzu- pełniającym skargę pozwany wywiódł, że w sprawie występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający jej wniesienie, skoro poniósł szkodę w postaci opisanej szczegółowo w treści skargi. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Stosownie do art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z pra- wem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stro- nie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Zgodnie zaś z art. 4241 § 2 k.p.c., jedynie w wyjątkowych wypadkach, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, skarga przysługuje także od prawomoc- nego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie wydanego przez sąd pierw- szej instancji, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługują- cych stronie środków prawnych. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem pra- womocnego orzeczenia, oprócz wymagań, przewidzianych dla każdego pisma proce- sowego, powinna zawierać: 1) oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości lub w części; 2) przytoczenie jej pod- staw oraz ich uzasadnienie; 3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżone orze- czenie jest niezgodne; 4) uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy; 5) wykazanie, że wzruszenie za- skarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest moż- liwe i że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie skargi; 6) wniosek o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem (art. 4245 § 1 k.p.c.). Wszystkie wymienione w tym przepisie warunki muszą być spełnione łącznie, a brak któregokol- 3 wiek z nich oznacza niedopuszczalność skargi i prowadzi do jej odrzucenia na pod- stawie art. 4248 k.p.c. Zaskarżony został prawomocny wyrok Sądu pierwszej instancji, a więc zgod- nie z art. 4241 § 2 k.p.c., przesłanką przysługiwania skargi jest zaistnienie wyjątko- wego wypadku, gdy niezgodność orzeczenia z prawem wynika z naruszenia podsta- wowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw czło- wieka i obywatela. Skarga powinna zawierać wykazanie tych okoliczności (art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.), a brak w tym zakresie powoduje jej odrzucenie (art. 4248 § 2 k.p.c.). Skarżący, w skardze oraz w piśmie uzupełniającym, nie powołał się na żadne zasady porządku prawnego ani na jakiekolwiek chronione konstytucyjnie wolności lub prawa, które miałby naruszać zaskarżony wyrok. Spełnienie tego wymagania polega na za- warciu w skardze wyodrębnionej, jurydycznej argumentacji, przedstawiającej, jakie podstawowe zasady porządku prawnego lub konstytucyjne wolności albo prawa czło- wieka narusza zaskarżone orzeczenie i wskazaniu, na czym polegała obraza przepi- sów mających znaczenie dla ich ochrony (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2006 r., II CNP 2/06, OSNC 2006 nr 6, poz. 112). Skarżący w żaden spo- sób nie uzasadnił także, dlaczego w jego ocenie występuje wyjątkowy wypadek, uza- sadniający dopuszczalność skargi od wyroku sądu pierwszej instancji. Za taki wyjąt- kowy wypadek można bowiem uznać wystąpienie szczególnych okoliczności uspra- wiedliwiających niewniesienie zwykłego środka odwoławczego (apelacji), jak przykła- dowo nieskorzystanie przez stronę z przysługującego jej środka zaskarżenia z po- wodu ciężkiej choroby, katastrofy, klęski żywiołowej lub błędnej informacji udzielonej przez pracownika sądu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, OSNC 2006 nr 6, poz. 113). Już z tych względów skarga podlegała odrzu- ceniu. Sąd Najwyższy zważył nadto, że skarga nie spełnia wymagania określonego w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c., gdyż nie zawiera uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego dotyczy. Sformułowanie użyte w tym przepisie nakłada na skarżącego obowiązek uprawdopodobnienia szkody (jej zaistnienia oraz wysokości) i wystąpienia adekwatnego związku przyczynowego po- między nią a zaskarżonym orzeczeniem (por. art. 361 § 1 k.c.). W niniejszej sprawie nie można doszukać się takiego związku przyczynowego pomiędzy wydaniem przez Sąd Rejonowy wyroku w sprawie z powództwa pracodawcy przeciwko pracownikowi o odszkodowanie z tytułu pracowniczej odpowiedzialności materialnej, a „zwolnie- 4 niem pracownika przez powoda z pracy w trybie art. 52 § 1 pkt 1 k.p.” oraz „niezapła- ceniem pozwanemu wynagrodzenia za wrzesień 2003 r. oraz ekwiwalentu za niewy- korzystany urlop”. Straty (utracone korzyści) wynikające ze wskazanych zdarzeń nie pozostają w jakimkolwiek związku przyczynowym z przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Przedmiotem tym było bowiem orzeczenie o materialnej odpowiedzialności pracownika za szkodę wyrządzoną pracodawcy. Zaskarżony wy- rok nie został wydany w sprawie z powództwa pracownika przeciwko pracodawcy o zapłatę zaległego wynagrodzenia za pracę i ekwiwalentu za urlop ani też o przywró- cenie pracownika do pracy na poprzednich warunkach (ewentualnie o odszkodowa- nie) na skutek wadliwego rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, a tylko w tych przypadkach wskazane przez pozwanego okoliczności można by uznać za uprawdopodobnienie wystąpienia szkody w postaci twierdzonej przez skarżącego. Wymagania uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody przez wydanie zaskar- żonego orzeczenia nie spełnia też powołanie się przez skarżącego na „obawę o wy- stąpienie powoda przeciwko pozwanemu o zapłatę dalszej kwoty 105.000,00 zł”. Uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody w rozumieniu art. 4241 § 1 i art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. dotyczy tylko szkody już powstałej, a nie możliwości jej wystąpienia w przyszłości. To samo odnosi się do szkody polegającej na zapłacie kosztów sądo- wych. Pozwany w chwili obecnej takiej szkody nie poniósł, gdyż kosztów nie zapłacił, a dopiero został wezwany do tego. Nadto, szkoda polegająca na zapłacie kosztów sądowych, w rozumieniu art. 4241 § 1 k.p.c. w ogóle nie jest szkodą wyrządzoną przez wydanie orzeczenia. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu (w tym o kosztach sądowych podlegających ściągnięciu na rzecz Skarbu Państwa), chociaż zamiesz- czone w wyroku, jest postanowieniem i podlega zaskarżeniu w drodze zażalenia, chyba że strona składa środek zaskarżenia co do istoty sprawy (art. 108 i art. 394 § 1 pkt 9 k.p.c.; por. postanowienie Sąd Najwyższego z dnia 14 września 1962 r., II CZ 86/62, OSNCP 1963 nr 12, poz. 267; PiP 1963 nr 4, s. 470 z glosą S. Włodyki). Nie jest to też orzeczenie kończące postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 4241 § 1 k.p.c. i dlatego nie podlega zaskarżeniu skargą o stwierdzenie niezgodności z pra- wem (postanowienie Sąd Najwyższego z dnia 17 listopada 2005 r., II CNP 15/05, OSNC 2006 nr 9, poz. 153). Uprawdopodobnienie szkody polegającej na zapłacie kosztów sądowych nie może więc stanowić spełnienia wymagania określonego w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. 5 Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 4248 § 1 i 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji. ========================================