I UK 361/05

Wyrok z dnia 12 czerwca 2006 r. I UK 361/05 Adwokat pobierający emeryturę, który równocześnie prowadzi działal- ność pozarolniczą, podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego odrębnie z każdego z tych tytułów. Przewodniczący SSN Józef Iwulski, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Zbigniew Myszka (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 czerwca 2006 r. sprawy z odwołania Edmunda D. przeciwko Ś. Oddziałowi Wojewódzkiemu Narodowego Funduszu Zdrowia z siedzibą w K. o objęcie obowiązkowym ubezpie- czeniem zdrowotnym, na skutek skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Ape- lacyjnego w Katowicach z dnia 2 czerwca 2005 r. [...] z m i e n i ł zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił apelację ubezpieczo- nego od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 29 października 2003 r. [...], nie obciążył ubezpieczonego kosztami postępowania. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyro- kiem z dnia 2 czerwca 2005 r., wydanym po rozpoznaniu apelacji ubezpieczonego Edmunda D. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 20 października 2003 r. w sprawie ubezpieczonego przeciwko Ś. Oddziałowi Wojewódzkiemu Narodowego Funduszu Zdrowia w K. o objęcie obo- wiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji i poprzedzającą go decyzję organu rentowego z dnia 17 marca 2003 r. oraz ustalił, że pobierający emeryturę ubezpieczony nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. W sprawie tej ustalono, że ubezpieczony jako emerytowany adwokat pobiera emeryturę i podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, płacąc z tego 2 tytułu stosowne składki. Równocześnie ubezpieczony nadal prowadzi pozarolniczą działalność (wykonuje zawód adwokata), której nie zgłosił do ubezpieczenia zdro- wotnego i nie opłaca z tego tytułu składek na to ubezpieczenie od dnia 1 stycznia 1999 r. Decyzją z dnia 17 marca 2003 r. Ś. Regionalna Kasa Chorych w K. stwier- dziła objęcie ubezpieczonego obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od dnia 1 stycznia 1999 r. Na podstawie art. 202 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Naro- dowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. Nr 45, poz. 391, powoływanej dalej jako ustawa z 2003 r.) Ś. Regionalna Kasa Chorych w K. została zlikwidowana z dniem 31 marca 2003 r., a jej następcą prawnym został Narodowy Fundusz Zdrowia. W tak ustalonych okolicznościach faktycznych Sąd Okręgowy stwierdził, że zarówno poprzednio obowiązujący art. 8 ust. 10 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o po- wszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28, poz.153, powoływanej dalej jako ustawa z 1997 r.), jak i obowiązujący później art. 9 ust. 15 ustawy 2003 r. sta- nowią, że osoby pobierające emeryturę podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Powołane ustawy stanowią ponadto o obowiązkowym ubezpieczeniu zdrowotnym osób prowadzących pozarolniczą działalność (art. 8 ust. 1 ustawy z 1997 r. oraz art. 9 ust. 1 ustawy z 2003 r.). Objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym więcej niż z jednego tytułu rodzi obowiązek opłacania składek odrębnie z każdego tytułu (art. 22 ustawy z 1997 r. i art. 24 ust. 1 ustawy z 2003 r.). Z tych względów ubezpieczony, pobierając emeryturę i prowadząc pozarolniczą działalność, podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z dwóch różnych tytułów i ma obowiązek opła- cania odrębnych składek na to ubezpieczenie z każdego z tych tytułów od dnia 1 stycznia 1999 r. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2000 r., AUa 1045/99, OSA 2000 nr 10, poz. 42). Sąd Apelacyjny wprawdzie podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd pierwszej instancji, jednak uznał jego rozstrzygnięcie i rozważania przedstawione w uzasadnieniu za nietrafne. Mając na uwadze treść art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy z 1997 r., który stanowił, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają, między in- nymi, „osoby (po pierwsze) objęte ubezpieczeniem społecznym (i - po drugie) - które są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność”, Sąd Apelacyjny uznał, iż w sprawie należało ustalić, czy pobierający emeryturę ubezpieczony był w spornym okresie objęty ubezpieczeniem społecznym jako osoba prowadząca taką działalność. Na gruncie art. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń 3 społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa syste- mowa), Sąd drugiej instancji uznał, że ubezpieczony, jako osoba pobierająca eme- ryturę, w okresie obowiązywania ustawy z 1997 r. nie był objęty żadnym rodzajem ubezpieczeń społecznych (emerytalnym, rentowym, chorobowym lub wypadkowym). Przepisy art. 6 i 9 ustawy systemowej nie obejmują bowiem obowiązkowym ubezpie- czeniem emerytalnym i rentowymi osób pobierających emeryturę, a przepis art. 7 tej ustawy nie wymienia takich osób wśród podmiotów posiadających prawo do dobro- wolnego objęcia tymi ubezpieczeniami. Ubezpieczony nie był także objęty ubezpie- czeniami chorobowym i wypadkowym, wobec braku przesłanek i podstaw określo- nych w art. 11 i 12 ustawy systemowej. W ocenie Sądu Apelacyjnego, także zmiana stanu prawnego i wejście w życie ustawy z 2003 r., nie wskazywało na to, aby ustawodawca korygował, pod kątem obowiązkowego podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, sytuację osób pobierają- cych emerytury i prowadzących działalność pozarolniczą. Przepis art. 9 ust. 1 tej ustawy stanowił, iż obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego „podlegały osoby speł- niające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym, które są (były) osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą”. Na gruncie niezmienionej treści powoła- nych przepisów ustawy systemowej, także pod rządami ustawy z 2003 r. - osoby po- bierające emerytury i prowadzące pozarolniczą działalność nie podlegały obowiąz- kowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia takiej działalności. Dodatkowo Sąd Apelacyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie wymierzyła ubezpieczonemu składki na ubezpieczenie zdrowotne, przeto rozsądzenie obowiąz- ku niepodlegania przez ubezpieczonego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu kontynuowanej pozarolniczej działalności nie może obejmować składki na to ubezpieczenie, dlatego powoływanie się organu ubezpieczeń zdrowotnych na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2000 r. „może być przydatne dopiero po ewentualnym wymierzeniu składki z powyższego tytułu i ocenie zasadno- ści zastosowania art. 22 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym”. W skardze kasacyjnej pełnomocnik pozwanego Narodowego Funduszu Zdro- wia zarzucił naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 8 pkt 1 lit. c i pkt 10 ustawy z 1997 r., przez ich niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię. Jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania wskazał na istnienie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, polegającego na potrzebie właściwego stosowania przepisów prawnych wskazanych w petitum skargi kasacyjnej, utrzymu- 4 jąc ponadto, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący twierdził, że w świetle przepisów ustawy z 1997 r. ubezpieczony podlegał ubezpieczeniu zdro- wotnemu zarówno z tytułu pobierania świadczenia emerytalnego (art. 8 pkt 10), jak i z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności (art. 8 pkt 1 lit. c). Przesądza o tym art. 22 ust. 1 tej ustawy, który stanowił, iż jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpiecze- nie zdrowotne jest opłacana z każdego z tych tytułów odrębnie. Na poparcie swojego stanowiska skarżący powołał się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2004 r., zgodnie z którym „opłacanie składki na ubezpieczenie zdrowotne od emerytury (art. 8 pkt 10 ustawy) i osiąganie przychodu z działalności gospodar- czej powoduje powstanie obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne także od tego przychodu - zgodnie z zasadą solidarności społecznej wyrażoną w art. 1a w/w ustawy”. Zdaniem skarżącego, „błędne jest powoływanie się na art. 1 i art. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych i wska- zywanie, iż ubezpieczony nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym, ponieważ ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym nie jest częścią systemu ubezpieczeń społecznych i zwolnienia wynikające z tej ustawy nie dotyczą i nie mogą dotyczyć zwolnienia z obowiązku powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego”. W ocenie skarżącego, decyduje to, że osoby prowadzące pozarolni- czą działalność są objęte ubezpieczeniem społecznym (art. 6 ust.1 pkt 5 ustawy systemowej), a nie „fakt, że w/w ustawa w art. 9 ust. 5 zwalnia osoby pobierające emeryturę z obowiązkowego ubezpieczenia społecznego, co oznacza tylko tyle, że osoba ta jest zwolniona z obowiązku ubezpieczenia, nie oznacza to jednak, że nie jest objęta ubezpieczeniem społecznym, wnioskodawca może na własny wniosek ubezpieczyć się dobrowolnie”. Ponadto ustawodawca w art. 8 pkt 1 ustawy o z 1997 r. używał określenia „objęty ubezpieczeniem społecznym”, a nie „objęty obowiązkiem ubezpieczenia” lub „objęty obowiązkiem ubezpieczenia społecznego lub dobrowol- nym ubezpieczeniem społecznym”. Dlatego w okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy odwołać się do zasady solidarności społecznej określonej w art.1a ustawy z 1997 r. Ponadto z mocy art. 22 tej ustawy składka na ubezpieczenie zdro- wotne „jest wyłączona od wszystkich przychodów ubezpieczonego”. Jeżeli zatem „ubezpieczający się” opłacał składkę na ubezpieczenie zdrowotne od emerytury (art. 8 pkt 10 ustawy z 1997 r.) i osiągał przychód z działalności pozarolniczej, to pominię- cie przy wymiarze składki przychodu z tego tytułu, byłoby w oczywisty sposób 5 sprzeczne z zasadami określonymi w art. 1a, a także z zasadą solidarności społecz- nej. Odwołanie się do wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2000 r. „miało na celu wskazanie faktu podlegania przez Edmunda D. obowiązko- wemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej”. W konsekwencji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie w cało- ści odwołania ubezpieczonego od decyzji z dnia 17 marca 2003 r. o objęciu go obo- wiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności oraz o zasądzenie od ubezpieczonego na rzecz Narodowego Funduszu Zdrowia kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną ubezpieczony wniósł o jej odrzucenie lub odmowę przyjęcia do rozpoznania, a w razie przyjęcia do rozpoznania domagał się oddalenia „ kasacji jako wniesionej pomimo braku podstaw dla zaskarżenia wyroku”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Niezależnie od występujących niekiedy kontrowersji dotyczących zasad, a przede wszystkim tytułu podlegania przez adwokatów ubezpieczeniom społecznym, nie może być kwestionowane, że ta kategoria ubezpieczonych podlega ubezpiecze- niom zdrowotnym jako osoby prowadzące pozarolniczą działalność, ponieważ art. 24 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o adwokaturze (jednolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.), zrównujący adwokatów z pracownikami w zakresie prawa do świadczeń z tytułu ubezpieczenia na wypadek choroby, macierzyństwa i ubezpiecze- nia rodzinnego oraz z tytułu powszechnego zaopatrzenia emerytalnego pracowników i ich rodzin, utracił moc w zakresie uregulowanym przez ustawę z 1997 r. (art. 170 pkt 8). Zresztą w tej kwestii nie było kontrowersji pomiędzy stronami. Rozpoznanie skargi kasacyjnej następuje w granicach zaskarżenia oraz jej podstaw (art. 39813 § 1 k.p.c.), a zatem wymaga prawidłowej wykładni art. 8 pkt 1c i pkt 10 ustawy z 1997 r. Przepisy te stanowiły, że obowiązkowi ubezpieczenia zdro- wotnego podlegały osoby objęte ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, z zastrzeżeniem art. 2, które są osobami prowadzącymi poza- rolniczą działalność lub osobami z nimi współpracującymi (art. 8 pkt 1c ustawy), oraz osoby pobierające emeryturę lub rentę z wyjątkiem osób, o których mowa w art. 7 pkt 21a (tj. dzieci uprawnionych do renty rodzinnej), osoby w stanie spoczynku pobiera- jące uposażenie lub uposażenia rodzinne oraz osoby pobierające uposażenie po 6 zwolnieniu ze służby lub świadczenie pieniężne o takim samym charakterze (art. 8 pkt 10). W zaskarżonym wyroku Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko ubezpieczonego, który pobiera emeryturę i uważa, że podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotne- go wyłącznie z tego tytułu (jako osoba pobierająca emeryturę - art. 8 pkt 10 ustawy), natomiast nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu nadal prowadzonej praktyki adwokackiej, stanowiącej rodzaj pozarolniczej działalności osoby prowadzą- cej działalność w zakresie wolnego zawodu, z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku od osób fizycznych (art. 6 pkt 3b ustawy systemowej), ponieważ jako emeryt nie jest objęty ani ubezpie- czeniem obowiązkowym, ani nie wystąpił z wnioskiem o dobrowolne ubezpieczenie społeczne. Sąd Apelacyjny wywodził, że - zgodnie z art. 1 ustawy systemowej - ubezpieczenia społeczne obejmują: ubezpieczenie emerytalne, ubezpieczenie ren- towe, ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe, a ubezpieczonym jest osoba podlegająca chociażby jednemu z tych rodzajów ubezpieczeń. Tymcza- sem ubezpieczony, będąc emerytem pobierającym emeryturę, nie był objęty - w okresie obowiązywania ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym - żadnym z wymienio- nych rodzajów ubezpieczenia społecznego, a ponadto art. 6 i 9 ustawy systemowej nie obejmują obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym osób pobierających eme- ryturę, którzy ponadto nie należą do kręgu osób uprawnionych do dobrowolnego ob- jęcia tymi ubezpieczeniami (art. 7 ustawy systemowej). Ubezpieczony nie był objęty również ubezpieczeniem chorobowym i wypadkowym z braku podstaw określonych w art. 11 i 12 tej ustawy. Takiego zakresu podlegania ubezpieczeniom społecznym, a w konsekwencji obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu osób pobierających emeryturę i równocześnie prowadzących działalność pozarolniczą ustawodawca nie skorygował w ustawie z 2003 r., która w art. 9 ust. 1 stanowiła, że obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegały osoby spełniające warunki do objęcia ubez- pieczeniem społecznym. Doprowadziło to do wyrażenia poglądu, że osoby pobiera- jące emeryturę i równocześnie prowadzące pozarolniczą działalność nie podlegały obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu tej działalności. Odmienne stanowisko prezentował skarżący, który podkreślał odrębność re- gulacji i zasad podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w stosunku do podlegania ubezpieczeniom społecznym, co nakazuje interpretować określenie osoby objętej ubezpieczeniem społecznym inaczej niż objęcie obowiązkowym lub dobrowolnym 7 ubezpieczeniem społecznym, a mianowicie w kierunku podlegania ubezpieczonego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu zarówno z tytułu pobierania emerytu- ry, jak i z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności. Pominięcie składki na ubez- pieczenie zdrowotne z tytułu dodatkowo prowadzonej działalności pozarolniczej byłoby bowiem sprzeczne z zasadami określonymi w art. 1a ustawy z 1997 r. W ocenie Sądu Najwyższego, rozstrzygnięcie tytułów podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego wymaga interpretacji zakresu podmiotowego podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez osoby objęte ubezpieczeniem spo- łecznym, które stanowią ubezpieczenia emerytalne i rentowe określone w ustawie systemowej (art. 7 pkt 19 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym z 1997 r.). Z uwagi na to odesłanie ustawa z 1997 r. nie stanowiła całkowicie odrębnego aktu normatywnego w stosunku do ustawy systemowej, która wszakże w art. 1 nie wymienia ubezpieczenia zdrowotnego jako jednego z rodzajów ubezpieczenia spo- łecznego. Oznacza to, że ustawa z 1997 r. samodzielnie określała podmiotowy za- kres podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, kreując w przepisach art.: 1, 1a, 8 i 9 własne autonomiczne zasady podlegania obowiązkowemu i dobrowolnemu ubez- pieczeniu zdrowotnemu w stosunku do zasad podlegania ubezpieczeniom społecz- nym na podstawie przepisów prawa ubezpieczeń społecznych, obowiązujących za- równo w dacie uchwalenia ustawy z 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowot- nemu, jak i po wejściu w życie ustawy systemowej (o systemie ubezpieczeń społecz- nych). W myśl tych zasad, powszechnemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegały wszystkie podmioty wymienione w art. 2 w związku z art. 8 i 9 ustawy z 1997 r. W ocenie Sądu Najwyższego, użyty w art. 8 pkt 1 tej ustawy zwrot: „osoby objęte ubez- pieczeniem społecznym” należało rozumieć jako osoby mające generalny tytuł do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, tj. spełniające warunki do objęcia jednym z wymienionych tytułów, bez względu to, że w konkretnych okolicznościach sprawy osoby, takie jak ubezpieczony pobierający emeryturę i równocześnie prowadzący działalność pozarolniczą w rozumieniu przepisów prawa ubezpieczeń społecznych (praktykę adwokacką), były zwolnione z obowiązku dalszego podlegania ubezpie- czeniom społecznym i nie skorzystały z możliwości dobrowolnego kontynuowania ubezpieczeń społecznych (art. 9 ust. 5 ustawy systemowej). Taki kierunek interpreta- cji wynika z założenia, że objęte ubezpieczeniami społecznymi są osoby nie zawsze polegające tym ubezpieczeniom, które jednakże spełniają przesłanki (warunki) do objęcia jednym z ustawowych tytułów ubezpieczenia społecznego. Dotyczy to w 8 szczególności rencistów lub emerytów, którzy już korzystają ze świadczeń z ubez- pieczeń społecznych i nie zawsze podlegają dalszemu obowiązkowi w zakresie tych ubezpieczeń lub korzystają z możliwości dobrowolnego ich kontynuowania, np. w celu uzyskania możliwości podwyższenia pobieranych świadczeń. Taką uzasadnioną linię wykładni art. 8 pkt 1 ustawy z 1997 r. wzmacniają re- gulacje dotyczące opłacania składek na ubezpieczenia zdrowotne, z których wynika- ło, że jeżeli spełnione były przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdro- wotnego, o którym mowa w całym art. 8, z więcej niż z jednego tytułu, to składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Ponadto i w szczególności z art. 22 ust. 4a tej ustawy wynikało, że składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana od dodatkowych przychodów z działalności pozarolni- czej przez osoby, których świadczenie emerytalne i rentowe nie przekraczało mie- sięcznie kwoty najniższego wynagrodzenia, i to w przypadku gdy osoby te uzyskują dodatkowe przychody z tej działalności w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury lub opłacają podatek dochodowy w formie karty po- datkowej. Z powołanej regulacji wynikało, a contrario, że w każdym przypadku wy- maga opłacenia składka na ubezpieczenie zdrowotne od dodatkowych przychodów z działalności pozarolniczej osiąganych przez osoby pobierające świadczenia emery- talne lub rentowe w kwotach wyższych od miesięcznych kwot najniższego (minimal- nego) wynagrodzenia, a w przypadkach pobierania tych świadczeń w niższej wyso- kości składka na ubezpieczenie zdrowotne nie wymaga opłacania tylko wówczas, gdy emeryci lub renciści z prowadzonej równocześnie działalności pozarolniczej uzy- skują dodatkowe przychody w wysokości nieprzekraczającej 50% kwoty najniższej emerytury. Takie reguły opłacania składek wynikały także z art. 24 ust. 1 i 5 ustawy z 2003 r., a obecnie są określone expressis verbis w art. 82 ust. 1 i 8 aktualnie obowią- zującej ustawy dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finan- sowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 210, poz. 2135, powoływana dalej jako ustawa z 2004 r.). Oznacza to, że ustawowe zwolnienie z obowiązku podlegania przez osoby pobierające emeryturę z ubezpieczenia obowiązkowego lub nieskorzy- stanie z możliwości dobrowolnego kontynuowania ubezpieczeń społecznych, w tym z ubezpieczenia emerytalnego lub rentowego, nie wyłączało zbiegających się tytułów podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z art. 8 pkt 1c i pkt 10 w związku z art. 7 pkt 19 ustawy z 1997 r. Odesłanie do treści art. 21 tej ustawy, który stanowił, że podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne od osób prowa- 9 dzących działalność gospodarczą wylicza się według zasad dotyczących podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, oznaczało tylko tyle, że ubezpieczony, który nie opłacał składki emerytalno-rentowej, wyliczał według tych zasad podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne i odprowadzał tylko część składki na ubezpieczenie zdrowotne. Użyta w art. 8 pkt 1 tej ustawy formuła, że obowiązkowi ubezpieczenia zdro- wotnego podlegają osoby „objęte ubezpieczeniem społecznym" odnosi się zatem nie tylko do osób faktycznie objętych obowiązkowymi lub dobrowolnymi ubezpieczeniami społecznymi i opłacających składki na ubezpieczenia emerytalne lub rentowe, ale także do osób spełniających formalne warunki (przesłanki) podlegania ubezpiecze- niom społecznym, bez względu na ich ewentualne wyłączenie z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych lub niekorzystanie z możliwości podlegania dobrowolnie tym ubezpieczeniom i opłacania składek. Za taką interpretacją przemawia dodatkowo zasada powszechności podlegania ubezpieczeniom zdrowotnym (art. 1 ustawy z 1997 r.), wsparta zasadą solidarności społecznej (art. 1a), które w podmiotowym za- kresie podlegania ubezpieczeniom zdrowotnym doznają wyłącznie ściśle określo- nych ograniczeń w opłacaniu składki na to ubezpieczenie w przepisach prawa ubez- pieczeń zdrowotnych (art. 22 ustawy z 1997 r., art. 24 ustawy z 2003 r. i art. 82 ustawy z 2004 r.). Zwolnienia z obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym, wynikające z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nie wpływają zatem na ograniczenie zakresu podmiotowego obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Takie stanowisko wzmacniają zasady powszechnego ubezpieczenia zdrowot- nego, w tym szczególnie zasada równego traktowania ubezpieczonych i solidarności społecznej, które sprzeciwiają się nierównoprawnemu pojmowaniu obowiązku podle- gania ubezpieczeniom zdrowotnym przez emerytów dodatkowo wykonujących dzia- łalność pozarolniczą w zależności od tytułu pobieranych świadczeń emerytalnych. W sprzeczności z tymi zasadami byłoby w szczególności zgodne z prawem obarczanie składką na ubezpieczenie zdrowotne np. emerytów z tytułu zatrudnienia, którzy w razie prowadzenia dodatkowej działalności pozarolniczej obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 9 ust. 4 ustawy systemowej) i obo- wiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z obu zbiegających się tytułów, oraz rów- noczesne zwolnienie z obowiązku podlegania ubezpieczeniom zdrowotnym z tytułu dodatkowo prowadzonej działalności pozarolniczej przez innych emerytów (niewy- mienionych w art. 9 ust. 4 ustawy systemowej), którzy nie skorzystali z możliwości 10 dalszego dobrowolnego podlegania ubezpieczeniom społecznym (art. 9 pkt 5 tej ustawy). Mając na uwadze powyższe okoliczności, a także to, że przedmiotem rozpo- znawanej sprawy była wyłącznie decyzja stwierdzająca podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że pobierający emery- turę adwokat, który równocześnie prowadzi pozarolniczą działalność, podlega obo- wiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z każdego z tych tytułów odrębnie (ar. 8 pkt 1c i pkt 10 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym), co doprowadziło do wydania orzeczenia reformatoryjnego w zgodzie z art. 39816 k.p.c. Równocześnie, z uwagi na złożoną i skomplikowaną naturę prawną rozstrzy- gniętego zagadnienia prawnego Sąd Najwyższy odstąpił od obciążania ubezpieczo- nego kosztami postępowania. ========================================