I PZ 33/05

Postanowienie z dna 10 lutego 2006 r. I PZ 33/05 1. Wskutek uchylenia art. 411 k.p.c. ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), stwierdzenie na posiedzeniu niejawnym dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania nie jest ograniczone do badania, czy wskazane przez skarżącego okoliczności są oparte na podstawie przewidzianej w ustawie, lecz obejmuje także ocenę, czy podstawa wznowienia rzeczywiście istnieje. 2. Podstawą wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 2 k.p.c. mogą być tylko okoliczności oraz środki dowodowe, które istniały przed roz- strzygnięciem sporu (w trakcie postępowania i przed jego zakończeniem). Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Andrzej Wasilewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lutego 2006 r. zażalenia Waldemara K. na postanowienie Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach z dnia 19 października 2005 r. [...] w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania o d d a l i ł zażalenie. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy w Kielcach postanowieniem z dnia 19 października 2005 r. wy- danym na posiedzeniu niejawnym odrzucił skargę o wznowienie postępowania w sprawie [...] z powództwa Waldemara K. przeciwko Akademii Ś. w K. o przywrócenie do pracy i wydanie rzeczy. Sąd Okręgowy powołując art. 403 § 2 k.p.c. stwierdził, że skarga o wznowienie postępowania może być oparta o tzw. przyczyny restytucyjne, w sytuacji gdy zostaną wykryte takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać 2 w poprzednim postępowaniu. Podnosząc, iż w przedmiotowej sprawie powód docho- dził wydania pozostawionych przez niego na terenie pozwanej uczelni rzeczy osobi- stych i uznając, iż zakład pracy udostępnił powodowi te rzeczy wzywając do ich ode- brania, czego powód nie uczynił, Sąd Okręgowy ustalił, że pozwany dołożył starań w wykonaniu tego zobowiązania. Sąd Okręgowy stwierdził, że nie można przyjąć, aby przedłożony przez powoda dokument (protokół przekazania rzeczy) dotyczył okolicz- ności faktycznych, o jakich stanowi art. 403 § 2 k.p.c. Odnosząc się natomiast do wniosku powoda o przesłuchanie „nowych” świadków podniósł, że spośród wskaza- nych przez powoda osób Andrzej S. oraz Anna Ż. zostali już przesłuchani w postę- powaniu przed Sądem pierwszej instancji, a ich zeznania posłużyły za podstawę ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd. Natomiast pozostałe osoby są znane powodowi od dawna, zatem mógł on i powinien przewidzieć, że posiadają wiedzę o okolicznościach istotnych dla rozstrzygnięcia oraz skorzystać z tych wiadomości w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. Sąd Okręgowy podkreślił, że niemożność skorzystania w poprzednim postę- powaniu z określonych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych nie za- chodzi wówczas, gdy istniała obiektywna możliwość powołania ich w tym postępo- waniu, a tylko na skutek opieszałości, zaniedbania, czy błędnej oceny potrzeby ich powołania, strona tego nie uczyniła. Zdaniem Sądu Okręgowego, zarówno przedło- żony dokument, jak i ewentualne wiadomości odnośnie do okoliczności faktycznych sprawy posiadane przez wskazane przez powoda osoby, nie są nowymi środkami dowodowymi w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. Powód wniósł zażalenie na to postanowienie. Skarżonemu postanowieniu za- rzucał naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy - a mianowicie art. 410 § 1 k.p.c., przez odrzucenie wniesionej skargi, mimo iż skarga została oparta na ustawowej podstawie, tzn. na podstawie przepisu art. 403 § 2 k.p.c. Twierdził, że podał, iż wykrył nowe okoliczności faktyczne i dowodowe świadczące o tym, że pozwana nie zabezpieczyła w sposób dostateczny jego rzeczy i części z tych rzeczy nie wydała, powołując się na protokół przekazania rzeczy z dnia 3 czerwca 2005 r. i że taki stan istniał już przed datą zakończenia postępowania w sprawie Sądu Okręgowego, a wskazani przez powoda świadkowie powołani zostali na okoliczność nieprawidłowości związanych z zabezpieczeniem i składowaniem rzeczy powoda, o czym powód nie wiedział w toku procesu. 3 Podnosił również, że zaskarżone postanowienie nie jest uzasadnione i wyda- ne zostało z naruszeniem art. 410 § 1 k.p.c., gdyż w skardze o wznowienie postępo- wania podał ustawową podstawę jej wniesienia - podstawę restytucyjną z art. 403 § 2 k.p.c. i skargę uzasadnił. Podnosił także, iż na wstępnym etapie postępowania Sąd nie bada trafności powołanych podstaw wznowienia postępowania, a tylko fakt ich powołania, dokonując oceny podstaw wznowienia postępowania pod kątem ich ustawowego charakteru, a więc czy są to podstawy wskazane w art. 401 i 403 k.p.c. Podnosił, że pogląd ten jest aktualny również w obecnym brzmieniu art. 410 k.p.c., powołując orzeczenia Sądu Najwyższego odnoszące się do dwuetapowości badania skargi o wznowienie postępowania (postanowienie z dnia 14 stycznia 1999 r., II UKN 417/98, OSNAPiUS 2000 nr 6, poz. 264 oraz postanowienie z dnia 2 lutego 2002 r., I PZ 47/02, OSNP 2004 nr 9, poz. 159). Skarżący podkreślił, że w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy zajął się oceną zasadności (trafności) przytoczonej przez powoda podstawy wznowienia i ta ocena stanowiła podstawę odrzucenia skargi, przez co rozstrzygnięcie nastąpiło z naruszeniem art. 410 § 1 k.p.c., który nie upoważnił Sądu Okręgowego do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania. Zażalenie zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przeka- zanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Kielcach i orze- czenia o kosztach postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu należy mieć na uwadze, iż ustawa z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilne- go oraz ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) znowelizowała przepisy dotyczące postępowania w sprawie skargi o wznowienie postępowania. Obecnie, wskutek uchylenia art. 411 k.p.c., nastąpiła eliminacja dwu- stopniowego postępowania, z podziałem na czynności sądowe, które mogły zostać dokonane na posiedzeniu niejawnym (wstępne badanie skargi) oraz na rozprawie. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 410 § 1 k.p.c. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie przepisanego terminu, niedopuszczalną lub nieopartą na ustawowej podsta- wie, a postanowienie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejaw- nym. Oznacza to, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym stwierdzenie na po- siedzeniu niejawnym dopuszczalności wznowienia nie ogranicza się do badania, czy 4 wskazane przez wnoszącego skargę okoliczności oparte są na przewidzianej w ustawie podstawie wznowienia, lecz obejmuje badanie i ustalenie, czy podstawa wznowienia rzeczywiście istnieje. Zgodnie z art. 3 wskazanej wyżej ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. sprawy wszczęte przed dniem wejścia ustawy w życie toczą się od tego dnia według przepisów tej ustawy (odstępstwo dotyczy jedynie złożenia i rozpo- znania kasacji od orzeczenia wydanego przed dniem wejścia ustawy w życie). Podnoszone przez skarżącego sformułowanie podstawy wznowienia w spo- sób odpowiadający przepisom art. 401 - 404 k.p.c. nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, wówczas gdy podnoszona podstawa nie zacho- dzi. Jeżeli podstawa skargi nie zostanie przez sąd stwierdzona, podlega ona w myśl art. 410 k.p.c. odrzuceniu. Rozstrzygnięcie Sądu drugiej instancji pod względem for- malnym jest prawidłowe, a dopuszczalność rozpoznania skargi na posiedzeniu nie- jawnym nie oznacza obecnie pozbawienia strony możności obrony swych praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.). Skarżący zdaje się bowiem nie dostrzegać, iż podnoszone przez niego argumenty i powoływane orzeczenia, wydane zostały w poprzednim stanie prawnym i utraciły aktualność. Sąd Okręgowy trafnie przyjął, iż podnoszone w skardze okoliczności nie mogą uzasadniać wznowienia postępowania. Żądanie wznowienia postępowania oparte na podstawie art. 403 § 2 k.p.c. jest dopuszczalne wtedy, gdy po zakończeniu postępo- wania, którego dotyczy skarga, ujawniły się okoliczności faktyczne lub środki dowo- dowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła sko- rzystać w poprzednim postępowaniu. Podstawą wznowienia postępowania na pod- stawie art. 403 § 2 k.p.c. mogą być takie nowe okoliczności oraz środki dowodowe, które zaistniały przed rozstrzygnięciem sporu - w trakcie postępowania i przed jego zakończeniem. Regulacja art. 403 § 2 k.p.c. dotycząca powołania (przedstawienia) środków dowodowych (okoliczności faktycznych), które nie było w zakończonym po- stępowaniu możliwe, nie może odnosić się więc do stanu po jego zakończeniu. Sta- nowisko to jest utrwalone (por. między innymi uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 1969 r., III PZP 63/68, OSN 1969 nr 12, poz. 208). W niniejszej sprawie wyrok Sądu drugiej instancji zapadł 18 maja 2005 r., na- tomiast powód powołuje się w skardze na to, iż 1 i 3 czerwca 2005 r. „wykrył okolicz- ności faktyczne, środki dowodowe, które przemawiają za tym, iż Uczelnia nie zabez- pieczyła wszystkich jego rzeczy i nie zwróciła całej jego własności”, podając jako do- wód protokół z dnia 3 czerwca 2005 r. z przekazania tych rzeczy. Okoliczność 5 stwierdzona protokołem miała miejsce po zakończeniu postępowania. Podobnie na- leży potraktować okoliczności, na które mieliby zeznawać zawnioskowani świadko- wie, skoro (jak wynika ze skargi) mają one dotyczyć rzeczy, które rzeczywiście po- wód posiadał w miejscu pracy w zestawieniu z rzeczami odebranymi protokolarnie. Podkreślić także należy, iż świadkowie Marcin S. i Anna Ż. złożyli już zeznania w sprawie, na co wskazał Sąd Okręgowy. Podnieść należy, iż przepis art. 403 § 2 k.p.c. obejmuje fakty nieujawnialne albo stronie nieznane i dla niej niedostępne, natomiast niemożność skorzystania w poprzednim postępowaniu z określonych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych nie zachodzi, gdy istniała obiektywna możli- wość powołania ich w postępowaniu. Powód wnioskuje o ponowne przesłuchanie tych samych świadków, a co do pozostałych nie wykazuje niemożności skorzystania z ich zeznań w postępowaniu przed Sądami obu instancji. Skarga powoda jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlegała więc odrzuceniu (art. 410 § 1 k.p.c.), co w aktualnym stanie prawnym może być do- konane postanowieniem wydanym na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższe- go zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi nie mogło zostać uwzględnione i dlatego Sąd Najwyższy je oddalił na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. ========================================