Uzasadnieniem podstawy kasacji było stwierdzenie, że okresy pobierania zasiłku chorobowego jako okresy nieskładkowe nie mogą być utożsamiane ze składkowym okresem wykonywania pracy górniczej, zwłaszcza gdy mają decydować o przyznaniu prawa do emerytury o charakterze szczególnym, przysługującego niektórym ubez- pieczonym w wieku niższym od powszechnie obowiązującego. Skarżący twierdził, że praca górnicza określana jest jako praca stała i wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy, więc nie można w niej uwzględniać okresów nieświadczenia pracy i po- bierania świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w części ustalającej lub o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Ape- lacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Ubezpieczony wniósł o oddalenie kasacji podnosząc, że z ustawy o emerytu- rach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie wynika, iżby okres pracy górniczej nie obejmował pobierania zasiłków chorobowych. Wskazał również, że za- liczenie okresów pobierania zasiłków chorobowych do nieskładkowych nie ma zna- czenia przy ustalaniu okresów mających wpływ na przyznanie prawa do emerytury, a waży tylko przy ustaleniu wysokości świadczenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Artykuł 49 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353) stanowi o prawie osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1969 r., do emerytury górniczej, przewidzianej w art. 34 lub art. 48, którzy spełnili warunki określone w tych przepisach do dnia 31 grudnia 2006 r., nie przystą- pili do otwartego funduszu emerytalnego oraz rozwiązali stosunek pracy. Określone w art. 36 ust. 2 ustawy warunki emerytalne dla osoby, która ukończyła 50 lat, to 25 lat pracy górniczej, z uwzględnieniem pracy równorzędnej i okresów zaliczalnych do pracy górniczej oraz wykazanie w tym czasie co najmniej 15 lat pracy górniczej, przewidziane w art. 36 ust. 1 ustawy.
Przepis art. 36 ust. 1 ustawy za pracę górniczą uznaje pracę na różnych sta- nowiskach pod ziemią i na powierzchni, jednak bez akcentowanego w kasacji za- strzeżenia, by praca ta była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Warunek taki został zastrzeżony tylko w art. 48 ustawy oraz pośrednio - przez zasto- sowanie art. 46 ust. 1 - w art. 32 i 39 ustawy. Stosownie do art. 39 ustawy, ubezpieczonemu niespełniającemu warunków wymaganych do uzyskania górniczej emerytury na podstawie art. 34, obniża się wiek emerytalny, jeżeli wykaże co naj- mniej 5 lat pracy górniczej, o której mowa w art. 36 ust. 1, z zastrzeżeniem wykony- wania jej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zgodnie zaś z art. 32 ust. 1 ustawy w związku z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warun- kach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), górnikom, jako pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1, jeżeli ta praca w szczególnych warun- kach była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Z kolei, stosownie do art. 48 ustawy, tym pracownikom, którzy przez okres co najmniej 25 lat pracę górniczą wykonywali stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przysługuje prawo do górniczej emerytury bez względu na wiek. Do okresów tej pracy zalicza się jednak - uwzględniając ust. 2 i 3 tego przepisu - okres niezdolności do pracy z powodu wypadku przy pracy, wypadku w drodze z i do pracy albo z tytułu choroby zawodowej, za które zostało wypłacone wynagrodze- nie lub zasiłek chorobowy albo świadczenie rehabilitacyjne, a także inne okresy nie- zdolności do pracy z powodu choroby lub odosobnienia w związku z chorobą za- kaźną, za które wypłacone zostało wynagrodzenie lub zasiłek chorobowy w wymia- rze do 35 dni w roku kalendarzowym, bezpośrednio poprzedzone pracą górniczą wy- konywaną pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, przypadające w czasie trwania stosunku pracy.
Wnosić stąd należy, że eksponowany w kasacji warunek wykonywania pracy stale i w pełnym wymiarze, nie zawsze jest powiązany z niemożliwością zaliczenia okresów pobierania świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. Warunek taki został przez ustawodawcę wprowadzony dopiero z dniem 1 lipca 2004 r. przez zmianę art. 32 ustawy emerytalnej ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. (Dz.U. Nr 121, poz. 1264) i uzupełnienie przepisem art. 31 ust. 1a pkt 1, stanowiącym, że „przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa”. Przed tą istotną zmianą prawa także do okresów pracy w szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy należało wliczać okresy pobierania zasiłku chorobowego w czasie trwania sto- sunku pracy (por. wyrok z Sądu Najwyższego dnia 30 lipca 2003 r., II UK 323/02, OSNP 2004 nr 11, poz. 197 oraz uchwałę z dnia 27 listopada 2003 r., III UZP 10/03, OSNP 2004 nr 5, poz. 87). Do okresów pracy górniczej Ryszarda N. należało zatem wliczyć okresy nieświadczenia pracy powiązanej z pobieraniem zasiłków z ubezpie- czenia społecznego.
Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku jest jednak uzasadniony, albo- wiem wydanie wyroku ustalającego, że osoba zainteresowana spełnia jeden tylko z warunków do świadczeń, które przysługiwać jej będą w przyszłości (np. pod warun- kiem rozwiązania stosunku pracy), narusza art. 386 § 1 k.p.c., gdyż nie jest orzecze- niem co do istoty sprawy o przyznanie emerytury górniczej (por. wyrok Sądu Najwyż- szego z dnia 13 października 1995 r., II URN 39/95, OSNAPiUS 1996 nr 8, poz. 122). W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, że ubezpie- czony nie może uzyskać ustalenia przez sąd okresów ubezpieczenia dla celów ustalenia uprawnień z ubezpieczenia społecznego ani dowodów, które miałyby być wykorzystane w innym postępowaniu (por. między innymi uchwały Sądu Najwyż- szego z dnia 5 października 2001 r., III CZP 46/01, OSNC 2002 nr 7-8, poz. 85, z dnia 17 czerwca 1987 r., III PZP 19/87 OSNCP 1988 nr 10, poz. 132 i z dnia 3 listo- pada 1994 r., I PZP 45/94 OSNAPiUS 1995 nr 6, poz. 74 oraz wyroki z dnia 4 listo- pada 1971 r., I PR 344/71 OSNCP 1972 nr 5, poz. 89, z dnia 1 grudnia 1983 r., I PRN 189/83, OSNCP 1984 nr 7, poz. 121, z dnia 17 grudnia 1997 r., I PKN 434/97 OSNAPiUS 1998 nr 21, poz. 627 i z dnia 23 lutego 1999 r., I PKN 597/98, OSNAPiUS 2000 nr 8, poz. 301). Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podtrzymuje to stanowisko, uznając, że wydawanie przez sądy pracy i ubez- pieczeń społecznych orzeczeń ustalających jest w sprawach o świadczenia z ubez- pieczenia społecznego niedopuszczalne. Przepis art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), przewidujący decyzje w przedmiocie przebiegu ubezpieczenia, na który - wydając tej treści wyrok - powołał się Sąd Apelacyjny, stanowi tylko potwierdzenie tego, że to organ rentowy samodzielnie ustala okresy przebyte w ubezpieczeniu, całokształt postępowania dotyczącego prawa do świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego należy bowiem do organów rentowych. Wydając decyzję organ ubez- pieczeń społecznych prezentuje tylko swoje stanowisko, w pełni weryfikowalne w procesie sądowym, lecz przedmiotem tego postępowania są wszystkie okoliczności warunkujące prawo do świadczeń.
Mając to na względzie Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 39313 § 1 k.p.c.).
========================================