III AUa 1194/25

Sprawa dotyczyła odwołania ubezpieczonego (mężczyzny urodzonego w latach 1949-1953) od decyzji ZUS odmawiającej ponownego przeliczenia emerytury z powszechnego wieku emerytalnego. Ubezpieczony pobierał wcześniejszą emeryturę górniczą (od 2001 r.), a następnie nabył prawo do emerytury powszechnej (od 1 października 2024 r.). Wysokość emerytury powszechnej obliczono z zastosowaniem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, pomniejszając podstawę obliczenia o kwoty pobranych wcześniej emerytur (ponad 1 mln zł). Ubezpieczony powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r., SK 140/20, i wniósł o przeliczenie świadczenia. Sąd Okręgowy w Rybniku oddalił odwołanie, wskazując, że wyrok TK nie został opublikowany, a zatem nie wszedł w życie i nie może stanowić podstawy wzruszenia decyzji w trybie art. 114 ustawy emerytalnej ani art. 145a k.p.a. W apelacji ubezpieczony zarzucił naruszenie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz szeregu przepisów, w tym art. 25 ust. 1b, art. 114 i art. 133 ustawy emerytalnej, a także zasad konstytucyjnych (równości, zaufania do państwa, ochrony praw nabytych). Sąd Apelacyjny uznał apelację za częściowo zasadną. Wskazał, że istnieje podstawa do przeliczenia emerytury na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej, gdyż nową okolicznością może być okoliczność prawna. Powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego (m.in. III USKP 52/21, III USKP 98/21, III USKP 113/23 oraz postanowienie III UZP 4/20), zgodnie z którym standard konstytucyjny wynikający z wyroku TK znajduje zastosowanie także do mężczyzn urodzonych w latach 1949-1953, którzy przeszli na emeryturę wcześniejszą. W konsekwencji potrąceniu powinny podlegać wyłącznie kwoty emerytury wypłacone po osiągnięciu wieku emerytalnego, a nie wszystkie pobrane kwoty. Wyrok Sądu I instancji został zatem częściowo uchylony/zmieniony.