V Pa 68/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 października 2013 r.

Sąd Okręgowy w Białymstoku

V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: SSA w SO Stanisław Stankiewicz (spr.)

Sędziowie: SSO Elżbieta Krupińska

SSR del. Tomasz Kałużny

Protokolant: st.sekr.sądowy Bożena Radziusz

po rozpoznaniu w dniu 24 października 2013 roku w Białymstoku

na rozprawie

sprawy z powództwa M. S.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w B.

o odszkodowanie

na skutek apelacji (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B.

od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku

z dnia 27 maja 2013 roku sygn. Akt VI P 70/13

I.  Oddala apelację.

II.  Zasądza od pozwanej (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą
w B. na rzecz powoda M. S. 60 (sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję.

sygn. akt V Pa 68/13

UZASADNIENIE

Powód M. S. wniósł o zasądzenie od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. odszkodowania w wysokości 30.000 złotych z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania z nim stosunku pracy. Owa niezgodność polega na podaniu w wypowiedzeniu nieprawdziwej przyczyny. Jednocześnie zażądał zasądzenia od pozwanej na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Pozwana (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w B. w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. Zaprzeczyła twierdzeniom zawartym w pozwie.

Sąd Rejonowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 27 maja 2013 roku zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 30 000 zł tytułem odszkodowania, 360 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1.500 zł tytułem opłaty od pozwu, której powód nie miał obowiązku uiścić. Wyrokowi w punkcie I nadał rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 10.000 złotych.

Sąd ten ustalił, że powód był zatrudniony u pozwanej na czas nieokreślony na podstawie umowy o pracę na stanowisku Dyrektora D. Handlowego. Dnia 24.01.2013 r. pracodawca doręczył powodowi pisemne rozwiązanie umowy o pracę z zastosowaniem jednomiesięcznego okresu wypowiedzenia upływającego dnia 28.02.2013 r. Jako przyczynę złożenia takiego oświadczenia podano niewykonanie planu akwizycji za rok 2012.

Po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie Sąd Rejonowy uznał, że brak jest podstaw aby obciążyć powoda odpowiedzialnością za niewykonanie planu akwizycji na rok 2012 r. Z relacji świadków wynika, iż prognozowana kwota 300 mln była wyrazem strategii spółki, jej ogólnym założeniem, lecz nie zadaniem dla powoda mającym zostać przez niego bezwzględnie wykonanym. Powyższy cel był celem całej spółki i na osiągnięcie takiego wyniku składała się działalność całej spółki i jej pracowników, a nie tylko powoda. Decydujące znaczenie przy zawieraniu kontraktów miał zarząd, on bowiem podejmował decyzje i dyktował kontrahentowi ostateczną cenę oferty. Stąd też nie zawsze starania powoda mogły przełożyć się na ziszczenie się kolejnej umowy. Ustalony prze spółkę plan był bardzo ambitny, co potwierdził jego pomysłodawca. Cel opracowany kilka lat wstecz, przed spadkiem koniunktury, nie przystawał do możliwości jakie dawał rynek budowlany w 2012 r. Kryzys w branży budowlanej był okolicznością, której powód pomimo usilnych starań nie mógł ominąć.

Wobec powyższego Sąd Rejonowy wywiódł, że żadną miarą nie można było zarzucić powodowi bierności i braku zaangażowania. Okazał się on być bardziej efektywny niż jego poprzednik na tym samym stanowisku. Plan akwizycji nie został wykonany, lecz nie mogło to stać się przyczyną zwolnienia powoda. W tym stanie rzeczy Sąd Rejonowy przyczynę rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem uznał za niezasadną, a żądanie powoda ocenił jako zasługujące na uwzględnienie i w myśl art. 471 k.p. zasądził na rzecz powoda kwotę 30.000 zł brutto, co równoważne jest trzykrotności jego wynagrodzenia. Zasądzając odszkodowanie w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia Sąd miał na względzie także wadliwość wypowiedzenia umowy o pracę polegającą na wadliwej reprezentacji pozwanej..

Orzekając o kosztach procesu Sąd Rejonowy procedował zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu wyrażoną w art. 98 k.p.c. Na koszty te złożyły się koszty zastępstwa procesowego, jak i koszty sądowe (opłata). Koszty zastępstwa procesowego Sąd ustalił w oparciu o § 11 ust. 1 pkt 1) w zw. z § 2 ust 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, biorąc pod rozwagę nakład pracy pełnomocnika i zasądzając sześciokrotność stawki minimalnej [6x 60=360] i uwzględniając brzmienie uchwały z dnia 24.02.2011 r. Sądu Najwyższego pod sygn. akt I PZP 6/10 odsyłającej w przypadku odszkodowania do pkt. 1) z § 11 ww. Rozporządzenia dla naliczania wynagrodzenia pełnomocnika. Opłatę sądową ustalono na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. 2005, nr 167, poz. 1398 ze zm.) na kwotę 1.500 zł (5% z 30.000 zł), która to kwota stanowi należną od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa nie uiszczoną opłatę od pozwu. Wyrokowi w pkt. I Sąd nadał rygor natychmiastowej wykonalności w wysokości nie przekraczającej jednomiesięcznego wynagrodzenia powoda na podstawie art. 477 ² § 1 k.p.c.

Apelację od powyższego wyroku wniosła pozwana. Zaskarżyła go w części dotyczącej kwoty 20.000 zł oraz w części dotyczącej kosztów procesu.

Wyrokowi zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego oraz rażące naruszenie istotnych przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj.:

a)  art. 47 ¹ Kodeksu Pracy poprzez niewłaściwe jego zastosowanie w sprawie polegające na zasądzeniu na rzecz powoda maksymalnego odszkodowania przysługującego na podstawie tego przepisu, podczas gdy uzasadnione i wystarczające było zasądzenie odszkodowania o równowartości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia (tj. 10.000 zł),

b)  art. 11 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zw. z art. 98 kpc, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie a w konsekwencji zasądzenie na rzecz powoda sześciokrotnej stawki minimalnej wynagrodzenia radcy prawnego w sytuacji gdy: - nie zachodziły podstawy do zwiększenia wysokości minimalnego wynagrodzenia pełnomocnika procesowego powoda, wobec nieskomplikowanego charakteru sprawy i znikomej aktywności ze strony pełnomocnika powoda, przez co nieuzasadnione było przyjęcie że działania pełnomocnika powoda przyczyniły się do rozstrzygnięcia i wyjaśnienia sprawy, a jego faktyczny nakład pracy uzasadniał takie rozstrzygnięcia Sądu I instancji, - powód nie składał wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotnej stawki minimalnej, wnosząc w odwołaniu z 31.01.2013 r. o "zasądzenie od pozwanego pracodawcy kosztów procesu",

c)  art. 321 § 1 kpc, przez zasądzenie ponad żądanie pozwu, w sytuacji gdy pełnomocnik powoda nie wnosił o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w stawce wyższej niż minimalna, przez co Sąd Rejonowy wkroczył w kompetencje (uprawnienia) przysługujące wyłącznie powodowi ustalając koszty zastępstwa na 360 zł (sześciokrotność stawki minimalnej), do czego nie był uprawniony,

d)  art. 233 § 1 kpc, poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego i jego subiektywną ocenę, przez co nastąpiło błędne ustalenie stanu faktycznego zaistniałego w sprawie, polegające na uznaniu, iż:

- wypowiedzenie umowy o pracę było wadliwe z uwagi na podpisanie jedynie przez Prezesa Zarządu pozwanej spółki, w sytuacji gdy był on uprawniony do dokonywania jednoosobowo czynności z zakresu prawa pracy, a fakt ten był bezsporny pomiędzy stronami i nie był przez powoda kwestionowany w toku postępowania,

- pozwany nie miał podstaw do sformułowania przyczyny wypowiedzenia w taki sposób jak to uczynił, a w konsekwencji czego nie miał podstaw do wypowiedzenia powodowi umowę o pracę,

e) art. 328 § 2 kpc poprzez niewystarczające uzasadnienie przyjętych ustaleń oraz niewskazanie przyczyn, dla których sąd ocenił nakład pracy pełnomocnika jako uzasadniający zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej.

Na podstawie takich zarzutów pozwana wniosła o :

1.  zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa ponad kwotę 10.000 zł. , zasądzenie od powoda kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych oraz obciążenie go kosztami postępowania w I instancji,

2.  zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania w postępowaniu odwoławczym, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

apelacja (...) S.A. nie jest zasadna.

Sąd II instancji w całości podziela zarówno treść rozstrzygnięcia jak i ustalenia faktyczne, stanowiące podstawę wydania zaskarżonego wyroku.

Pozwana w apelacji zarzuciła zarówno naruszenie przepisów prawa procesowego jak i materialnego. Przede wszystkim zakwestionowała wysokość odszkodowania ustaloną przez Sąd Rejonowy ponad kwotę 10.000 zł, tj. maksymalny jego wymiar przewidziany w art. 47 ¹ kp oraz zasadność zasadzenia wynagrodzenia pełnomocnikowi powoda w podwyższonej stawce (sześciokrotność stawki minimalnej).

Sąd Okręgowy w pierwszej kolejności zajął się oceną zasadność wysokości zasadzonego przez Sąd I instancji odszkodowania.

Zgodnie z art. 47 ¹ kp odszkodowanie, o którym mowa w art. 45, przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższej jednak od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Widełkowe określenie wysokości odszkodowania oznacza, że sąd może orzec o odszkodowaniu w granicach przewidzianych w powyższym przepisie. Ustawodawca nie wyjaśnia, jakie kryteria powinny być brane przy tym pod uwagę. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że przy ustaleniu wysokości odszkodowania, należy brać pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, takie jak wielkość uszczerbku poniesionego przez pracownika, rodzaj naruszenia przepisów o wypowiedzeniu umowy o pracę, sposób wykonywania obowiązków przez pracownika, staż pracownika, wysokość jego wynagrodzenia czy nawet sytuację osobistą i rodzinną pracownika. Podkreślenia wymaga, że odszkodowanie należne pracownikowi z tytułu bezprawnego rozwiązania stosunku pracy nie pozostaje w żadnej relacji do ewentualnej szkody, co oznacza, że przysługuje za samo bezprawne działanie pracodawcy, niezależnie od tego, czy jakakolwiek szkoda po stronie pracownika powstała. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, że odszkodowanie za bezprawne rozwiązanie umowy o pracę jest szczególnym rodzajem odszkodowania ustawowego, należnego bez względu na to, czy pracownik - na skutek niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę - poniósł szkodę w ogóle, lub poniósł ją w większym lub mniejszym rozmiarze, niż odszkodowanie przysługujące w kwocie z góry określonej w przepisach Kodeksu pracy. W judykaturze przypisuje się zresztą temu odszkodowaniu charakter kompensacyjno-sankcyjny, wynikający z unormowania zabezpieczającego pracownika przed bezprawnym działaniem pracodawcy (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2009 r. II PK 288/08, uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 1990 r. III PZP 22/90, OSNCP 1991/5-6/64 oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 1981 r., I PR 91/81, OSNCP 1982/5-6/81, z dnia 22 stycznia 2004 r., I PK 252/03 i z dnia 5 grudnia 2002 r., I PK 88/02, niepublikowane). Z literalnego brzmienia przepisu art. 47 ¹ kp wynika, że sąd pracy może przyznać pracownikowi odszkodowanie za czas dłuższy niż okres wypowiedzenia (z tym, że nie może ono przekroczyć wynagrodzenia za okres 3 miesięcy).

W ocenie Sądu Okręgowego w analizowanej sprawie Sąd Rejonowy wyczerpująco umotywował swoją decyzję o przyznaniu powodowi odszkodowania w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia za pracę. Z uzasadnienia Sądu I instancji jasno wynika, iż Sąd ten wziął pod uwagę zarówno przebieg dotychczasowej pracy powoda w pozwanej spółce, jak również szkodę, jaką powód poniósł na skutek utraty wysokiego miesięcznego wynagrodzenia (10.000 zł) oraz niemożliwości uzyskania przez powoda pracy przez następne miesiące.

Odnosząc się do oceny materiału dowodowego przez Sąd Rejonowy, co do której skarżący podniósł zarzuty, zdaniem Sądu Odwoławczego nie narusza ona zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażonej treścią art. 233 kpc. To, że określony dowód został oceniony przez Sąd niezgodnie z intencją skarżącego, nie oznacza naruszenia art. 233 § 1 kpc. Wywiedzione w oparciu o przedstawione dowody (głównie zaznania słuchanych świadków) wnioski Sądu Rejonowego nie naruszały bowiem normy zawartej w art. 233 kpc.

Podważenie prawidłowości takiej oceny mogłoby nastąpić tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wyprowadzonych wnioskach z zebranych dowodów lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej, albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych, praktycznych związków przyczynowo-skutkowych. Taka sytuacja w niniejszej sprawie miejsca zaś nie miała. W niniejszej sprawie- jak już wskazano powyżej- Sąd Rejonowy wyczerpująco przedstawił motywy jakimi się kierował dokonując własnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie przy ferowaniu wyroku, którą Sąd Odwoławczy w pełni podziela.

Odnosząc się natomiast do zarzutu apelującego naruszenia przez Sąd I instancji art. 328 § 2 kpc oraz § 11 ust. 1 w zw. z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu w zw. z art. 98 kpc Sąd Odwoławczy uznał go również za chybiony. Jak wynika ze stanowiska sądu I instancji wskazanego w uzasadnieniu, określając stawkę minimalną zastępstwa procesowego, podzielił on pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale z dnia 24.02.2011 r. sygn. akt I PZP 6/10, LEX 707475.

Sąd Rejonowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego w wymiarze sześciokrotności stawki minimalnej.

Zgodnie z art. 98 § 1 kpc, strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata, według art. 98 § 3 kpc, zalicza się m.in. wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata. Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie wobec strony reprezentowanej przez radcę prawnego (art. 99 kpc). Stosownie zaś do art. 109 § 2 zdanie drugie kpc, przy ustalaniu wysokości kosztów poniesionych przez stronę reprezentowaną przez pełnomocnika będącego radcą prawnym sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika oraz czynności podjęte przez niego w sprawie, a także charakter sprawy i wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa w ust. 1, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-4. Opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy (ust. 2).

W rozpoznawanej sprawie wysokości stawki minimalnej opłaty za czynności radcy prawnego należało ustalić w oparciu o § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w apelacji, że w niniejszej sprawie nakład pracy pełnomocnika powoda nie odbiegał od przeciętnego, a charakter sprawy nie odznaczał się szczególnym stopniem skomplikowania tak pod względem prawnym jak i faktycznym. Jednak w ocenie Sądu Okręgowego wysokość stawki minimalnej opłaty za czynności radców prawnych określona w § 11 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia jest oderwana od rzeczywistości i rażąco niesprawiedliwa w porównaniu do stawek obowiązujących w innych sprawach. W tym wypadku zasądzenie opłaty za czynności radcy prawnego w wysokości sześciokrotnej stawki minimalnej jest uzasadnione jako realne wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną przez profesjonalnego pełnomocnika.

Mając na uwadze powyższe na mocy art. 385 kpc orzeczono jak w sentencji. O kosztach procesu w orzeczono na mocy art. 98 kpc, § 11 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 ust. 1 i 2 oraz § 12 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu z urzędu (Dz. U. z 2002 r. nr 163, poz. 1349 ze zm.).