I PKN 344/99

Wyrok z dnia 5 listopada 1999 r. I PKN 344/99 Dla postawienia zarzutu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiąz- ków pracowniczych wskutek świadczenia pracy po użyciu alkoholu (art. 52 § 1 pkt 1 KP) nie mają znaczenia okoliczności, które doprowadziły do spożywania alkoholu w czasie pracy przez pracownika, od którego rodzaj wykonywanych obowiązków pracowniczych wymagał bezwzględnego zachowania trzeźwości. Przewodniczący: SN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Roman Kuczyński, Zbigniew Myszka (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 1999 r. sprawy z powódz- twa Grażyny Z.-S. przeciwko „A.W.” S.A. w W. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecz- nych w Poznaniu z dnia 22 stycznia 1999 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z dnia 22 stycznia 1999 r. oddalił apelację powódki Grażyny Z.-S. od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Trzciance z dnia 25 maja 1998 r. [...] oddalającego jej powództwo o przywrócenie do pracy u strony pozwanej „A.W.” S.A. z siedzibą w W. W sprawie tej pozwana pismem z dnia 7 marca 1997 r. rozwiązała z powódką umowę o pracę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, jakim było wykonywanie obowiązków służbowych pod wpływem alkoholu w dniu 1 marca 1997 r. Sąd Okręgowy potwierdził prawidłowość ustaleń pierwszoinstancyjnych o spożywaniu alkoholu w czasie pracy przez powódkę w dniu 1 marca 1997 r., gdyż wynikało to z zeznań świadków, jej odmowy poddania się badaniom na zawartość alkoholu we krwi i oporu stawianego przy badaniu pro- bierzem trzeźwości, co stwarzało uzasadnione domniemanie spożywania przez nią 2 alkoholu w czasie pracy. Potwierdzenie zarzutu ciężkiego naruszenia przez powódkę obowiązków pracowniczych uzasadniało natychmiastowe rozwiązanie stosunku pracy bez względu na to, że alkohol przyniosły i spożywały także inne osoby. W kasacji powódki podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 4774 § 1 i 2 KPC przez „nieprzeprowadzenie dowodów uzupeł- niających lub ponownych dowodów z zeznań świadków i stron pomimo istnienia po temu wystarczających podstaw”, art. 4771 § 1 KPC przez nierozstrzygnięcie o termi- nie rozwiązania stosunku pracy oraz art. 233 § 1 KPC przez niewłaściwą ocenę zeb- ranego w sprawie materiału dowodowego. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 30 KP w związku z art. 61 KC przez przy- jęcie, że oświadczenie woli pozwanej rozwiązało stosunek pracy powódki z dniem 1 marca 1997 r. W ocenie skarżącej to przemyślane, przygotowane i zrealizowane działanie strony pozwanej, która uwikłała powódkę w spożywanie przyniesionego przez inne osoby alkoholu, zmierzało do zastosowania wobec niej sankcji z art. 52 KP. Nadto, skoro powódka dochodziła przywrócenia do pracy, to nie mogła żądać sprostowania świadectwa pracy co do określenia prawidłowej daty ustania stosunku pracy z dniem doręczenia jej pisma rozwiązującego z nią umowę o pracę. Pozwany w „odpowiedzi powoda na kasację pozwanego” wniósł o oddalenie kasacji i zasądzenie „od pozwanego na rzecz powoda” kosztów postępowania kasa- cyjnego, przyznając, że wadliwie, bo ze skutkiem wstecznym określił datę rozwiąza- nia z powódką stosunku pracy i zobowiązał się do dobrowolnego „wypełnienia wszystkich zobowiązań wobec powódki, wynikających z przyjęcia błędnego terminu rozwiązania stosunku pracy, oraz sprostowania świadectwa pracy”. Sąd Najwyższy uznał, że kasacja jest oczywiście bezzasadna. Bezpodstawny jest przede wszystkim zarzut naruszenia przez Sąd drugiej ins- tancji art. 233 § 1 KPC już z tego powodu, że Sąd ten nie prowadził postępowania dowodowego i nie dokonywał własnej oceny zebranego w sprawie materiału dowo- dowego, skoro jedynie potwierdził zasadność prawidłowej sędziowskiej oceny dowo- dów w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a w konsekwencji nie stosował reguł zawartych w art. 233 § 1 KPC i z tego powodu nie mógł ich naruszyć (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 września 1998 r., I PKN 341/98, OSNAPiUS 1999 nr 20, poz. 650). Dlatego Sąd Najwyższy jedynie incydentalnie potwierdza oczywistość ciężkiego naruszenia przez powódkę podstawowych obowiązków pracowniczych 3 przez ich wykonywanie po spożyciu alkoholu. Zostało to jednoznacznie wykazane zwłaszcza w szczegółowych i wnikliwych ustaleniach pierwszoinstancyjnych, doty- czących ponadto sposobu zachowania się powódki, która karalnymi groźbami pod adresem przełożonego i funkcjonariuszy policji bezprawnie sprzeciwiała się ustaleniu u niej stanu po użyciu alkoholu, co znalazło potwierdzenie w wyroku karnym Sądu Rejonowego w S. z dnia 17 listopada 1997 r. [...]. Ustalenie spożywania alkoholu przez powódkę podczas pracy w dniu 1 marca 1997 r. nie podlega kwestii nawet dla skarżącej, która w kasacji jedynie utrzymuje, że do udziału w spożywaniu alkoholu przez powódkę doszło wskutek zachowania się osób trzecich, które jakoby celowo zmierzały do zaaranżowania okoliczności uza- sadniających natychmiastowe zwolnienie jej z pracy. Tymczasem dla postawienia zarzutu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych wskutek świadczenia pracy po użyciu alkoholu (art. 52 § 1 pkt 1 KP) bez znaczenia są oko- liczności, jakie doprowadziły do spożywania alkoholu w czasie pracy przez pracowni- ka, od którego rodzaj wykonywanych obowiązków pracowniczych wymagał bez- względnego zachowania trzeźwości. Nie może podlegać kwestii, że takie bezwzględ- ne powinności spoczywały na powódce wykonującej obowiązki pielęgniarki sprawu- jącej opiekę medyczną nad uczestnikami meczu piłkarskiego, która – spożywając alkohol w czasie pracy - nie zachowała pełnej sprawności psychofizycznej oraz szczególnej sumienności i staranności w wykonywaniu ciążących na niej obowiąz- ków pracowniczych. Oczywiście chybiony był zarzut naruszenia przepisu art. 4774 § 1 i 2 KPC, al- bowiem przepis został uchylony z dniem 1 lipca 1996 r. ustawą z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego... (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) i nie mógł być zastosowany przez Sąd drugiej instancji przy rozpoznaniu przedmiotu sporu, jakim było rozwiązanie stosunku pracy z powódką z dniem doręczenia jej 10 marca 1997 r. pisma o niezwłocznym rozwiązaniu umowy o pracę. Ponadto, wbrew twierdzeniom kasacji, Sąd drugiej instancji - nie rozstrzygając o terminie ustania stosunku z tym dniem, w którym doręczono powódce pismo rozwiązujące umowę o pracę w trybie art. 52 KP - nie naruszył przepisu art. 4771 § 1 KPC. Wprawdzie Sąd ten w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku istotnie wykazał pewną niekonsekwencję - uznając za zasadny apelacyjny zarzut powódki dotyczący nieprawidłowego ustalenia wstecznej daty ustania stosunku pracy, skoro następnie przyjął, że oświadczenie woli pozwanego pracodawcy o rozwiązaniu stosunku pracy nastąpiło jednak z tą datą i 4 wskazał jedynie na możliwość żądania przez powódkę sprostowania świadectwa pracy. Trzeba wszakże przede wszystkim podnieść, że Sąd pierwszej instancji odda- lił roszczenie powódki o przywrócenie do pracy i w ogóle nie orzekał co do daty usta- nia stosunku pracy, błędnie zresztą podając w uzasadnieniu swojego orzeczenia jako „okoliczność bezsporną”, że oświadczenie pozwanego pracodawcy o rozwiązaniu stosunku pracy dotarło do powódki „w dniu 10 czerwca 1997 r.”. Skoro jednak Sąd Rejonowy nie orzekał o terminie ustania stosunku pracy, to apelacja powódki od nie- istniejącego w tym zakresie orzeczenia nie mogła być przedmiotem postępowania apelacyjnego, a w konsekwencji Sąd drugiej instancji z powodu braku substratu zas- karżenia również nie mógł o tym orzekać i z tego powodu nie naruszył przepisu art. 4771 § 1 KPC, aczkolwiek wskazana wyżej niekonsekwencja co do terminu ustania stosunku pracy naruszała dyspozycje art. 61 KC w związku z art. 300 KP. Trzeba wreszcie też dodać, że przepis art. 4771 § 1 KPC nie ma zastosowania w postępo- waniu apelacyjnym, w którym rozszerzenie powództwa jest dopuszczalne tylko w granicach art. 383 KPC (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 r., I PKN 419/98, dotychczas niepublikowany). Jedynie dla porządku należy zatem wskazać, że Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 9 września 1999 r., III ZP 5/99 (dotychczas niepubli- kowanej) uznał, że wskazanie przez pracodawcę w oświadczeniu woli o rozwiązaniu bez wypowiedzenia umowy o pracę wcześniejszego terminu ustania stosunku pracy niż złożenie tego oświadczenia woli nie uzasadnia roszczeń pracownika z art. 56 § 1 KP. Rozwiązanie stosunku pracy nie może wszakże nastąpić przed dojściem do wia- domości pracownika stosownego oświadczenia woli pracodawcy (art. 61 KC w związku z art. 300 KP). Interes pracownika w przypadku błędnego określenia przez pracodawcę przedwczesnego terminu ustania stosunku pracy jest odpowiednio chro- niony przez przepisy prawa pracy. Może on dochodzić roszczenia o wynagrodzenie z tytułu gotowości do wykonywania pracy na podstawie art. 81 KP, jeżeli nie był do niej bezprawnie dopuszczany, a w razie błędnego określenia w świadectwie pracy termi- nu rozwiązania stosunku pracy służy mu roszczenie o jego sprostowanie (art. 97 § 21 KP), a jeżeli z tej przyczyny poniósł szkodę – o odszkodowanie z art. 99 KP. Mając powyższe na uwadze kasacja podlegała oddaleniu na podstawie art. 39312 KPC. Z uwagi na sposób sformułowania przez pozwanego, który wygrał sprawę, wniosku o zasądzenie „od pozwanego na rzecz powoda” kosztów postępo- wania kasacyjnego, Sąd Najwyższy nie orzekał w tym zakresie wobec treści art. 98 § 5 1 KPC w związku z art. 391 i 39319 KPC. ========================================