II UKN 152/00

Wyrok z dnia 19 grudnia 2000 r. II UKN 152/00 Pominięcie w uzasadnieniu wyroku sądu drugiej instancji, dokonującego zmiany ustaleń faktycznych poczynionych w postępowaniu pierwszoinstancyj- nym, oceny części materiału dowodowego może stanowić uchybienie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i usprawiedliwia kasacyjny zarzut naru- szenia art. 328 § 2 w związku z art. 233 § 1 i art. 382 KPC. Przewodniczący SSN Krystyna Bednarczyk, Sędziowie SN: Beata Gudowska, Maria Tyszel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2000 r. sprawy z powódz- twa Roberta K. przeciwko „I.-V.” S.A. Oddziałowi w K. - Grupie Opakowań - Zakła- dowi Prodykcyjnemu w R.M. o zadośćuczynienie, na skutek kasacji powoda od wyro- ku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 24 listopada 1999 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi, przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wyrokiem z dnia 21 czerwca 1999 r. [...] zasądził na rzecz Roberta K. od „I.-V.” Spółki Akcyjnej Oddziału w K. - Grupy Opakowań - Zakładu Produkcyjnego w R.M. kwotę 25.000 zł z ustawowymi odsetkami od 17 lutego 1998 r. tytułem zadośćuczynienia w związku z wypadkiem przy pracy, jakiemu w dniu 4 czerwca 1997 r. powód uległ w pracy u strony pozwanej. Ponadto, Sąd zasądził kwotę 4.000 zł tytułem zwrotu kosztów za- stępstwa adwokackiego i oddalił powództwo w pozostałym zakresie. Przyjęty za podstawę wyroku stan faktyczny przedstawia się następująco: Powód, urodzony w 1974 r., student Politechniki, pracował u strony pozwanej jako robotnik obsługujący rozdmuchiwarkę do butelek plastikowych. Dnia 4 czerwca 2 1997 r. o godzinie 2100 maszyna, którą obsługiwał uległa awarii. Po jej wyłączeniu ręką poprawiał zaklinowany element. Po odblokowaniu zacięcia, maszyna włączyła się i zmiażdżyła powodowi prawą dłoń. W protokole powypadkowym za przyczynę wypadku uznano niedostateczne zabezpieczenie maszyny (brak osłony), nie stwier- dzono natomiast okoliczności zawinionych przez powoda. Sąd uznał, że w świetle zebranych dowodów brak jest podstaw do przyjęcia przyczynienia się powoda do wypadku. Wskutek tego wypadku powód doznał częściowej amputacji prawej dłoni, w tym 4 palców, i z tytułu trwałego uszczerbku na zdrowiu ustalonego na 55 % otrzymał jednorazowe odszkodowanie w kwocie 13.057 zł. Zdaniem Sądu, w tym stanie faktycznym odpowiednią kwotą zadośćuczynienia, przewidzianego w art. 445 § 1 KC, jest kwota 48.000 zł i - po odliczeniu wypłaconego powodowi jednorazowego odszkodowania - zasądził na jego rzecz od strony pozwanej kwotę 25.000 zł. W apelacji od tego wyroku powód zarzucając naruszenie art. 445 § 1 KC do- magał się jego zmiany „przez uwzględnienie powództwa do kwoty 34.943 zł” stano- wiącej matematyczną różnicę pomiędzy kwotą zadośćuczynienia uznaną przez Sąd za stosowną a wypłaconym jednorazowym odszkodowaniem. Strona pozwana za- rzucając wyrokowi sprzeczność ustaleń z treścią zebranego materiału dowodowego przez przyjęcie, że powód nie przyczynił się do powstania szkody, a także narusze- nie art. 233 § 1 KPC - przez niewłaściwą ocenę zeznań świadków, zwłaszcza świadka S., wnosiła o zmianę wyroku i oddalenie powództwa ponad kwotę 10.000 zł. Obydwie strony wniosły też o ewentualne uchylenie zaskarżonego wyroku i przeka- zanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wyrokiem z dnia 24 listopada 1999 r. [...] oddalił apelacje zarówno powoda, jak i strony pozwanej. Sąd ten uznał za prawidłowe zarówno ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd pierwszej instancji, jak i wskazaną podstawę prawną, uznając jednakże, iż wniosko- dawca w 30 % przyczynił się do powstania wypadku. W kasacji, pełnomocnik powoda zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 362 KC „przez przyjęcie 30 % przyczynienia powoda mimo braku istnienia pod- staw” oraz naruszenie art. 328 § 2 KPC - „przez ogólnikowe wskazanie na przyczy- nienie się powoda bez analizy zebranego w sprawie materiału co skutkuje brakiem rzetelnej oceny przesłanek w zakresie przyczynienia się i jego stopnia” i wniósł o uchylenie wyroku Sądu drugiej instancji oraz wyroku Sądu pierwszej instancji w czę- ści oddalającej powództwo i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego roz- 3 poznania. Zgodnie z art. 39311 KPC, rozpoznając sprawę w granicach kasacji Sąd Naj- wyższy wziął pod uwagę, co następuje: Zasadny jest zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 328 § 2 KPC w zakresie, w jakim uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy fak- tycznej rozstrzygnięcia. Przepis ten ma zastosowanie również do wyroku Sądu dru- giej instancji, jeśli dokonuje odmiennych ustaleń od tych, które stanowiły podstawę faktyczną zaskarżonego orzeczenia. W takiej sytuacji uzasadnienie powinno zawie- rać ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Ustalając, że powód w 30 procentach przyczynił się do powstania wypadku Sąd ten jedynie ogólnikowo stwierdził, że: „Nie ma racji Sąd meriti, gdy przyjmuje, że powód nie przyczynił się do zaistniałego wypadku”. Przeprowadzone dowody (w szczegól- ności ustna opinia biegłego oraz zeznania świadka K.) jednoznacznie wskazują, że do wypadku nie doszłoby gdyby powód przed przystąpieniem do odblokowania ma- szyny wyłączył ją z sieci zasilania. Ponadto, przyczynienie powoda przejawia się w samym fakcie podjęcia się naprawy awarii, mimo braku uprawnień w tym zakresie i bez uprzedniego powiadomienia o awarii obecnego na hali brygadzisty. Z drugiej strony Sąd Apelacyjny uwzględnił okoliczność, podnoszoną także przez Sąd meriti, „iż powód nie był pracownikiem doświadczonym, a działanie swe podjął niewątpliwie w interesie zakładu pracy. Z tych względów przyczynienie powoda uznać trzeba tylko za częściowe - w okolicznościach obecnej sprawy nie przekraczające 30 % - i w takim właśnie zakresie, na podstawie art. 362 KC, obniżyć należało z tytułu wypadku sumę odszkodowania.” Sąd Apelacyjny pominął stanowisko Komisji sporządzającej protokół powy- padkowy, która jako przyczynę wypadku przyjęła brak osłony maszyny oraz to, na co zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że u strony pozwanej zasadą było naprawia- nie drobnych awarii przez samych pracowników a „taką awarię usunąłby każdy inny pracownik”. Wydając zaskarżony wyrok, Sąd Apelacyjny nie ustalił, że awaria, jaką powód usuwał, nie należała zwyczajowo do takiej kategorii. Słusznie podniesiono w uzasadnieniu kasacji, że Sąd Apelacyjny pominął też wyniki dochodzenia prowa- dzonego przez prokuraturę zwłaszcza opinię biegłego znajdującą w jej aktach, we- 4 dług której: „nastąpiło nagłe zablokowanie maszyny bez włączenia ostrzegawczego sygnału dźwiękowego i świetlnego (...) co świadczy o niesprawności maszyny w zakresie układów sterowniczych.” Na taką przyczynę wypadku może też wskazywać - również pominięte w zaskarżonym wyroku - ustalenie Sądu pierwszej instancji, że nie powiodła się podjęta przez świadka Leszka S. próba wyłączenia maszyny (po usunięciu przez powoda blokującego elementu) przyciskiem awaryjnym, a: „zasad- niczą przyczyną wypadku był brak osłon, nieprawdziwa informacja w instrukcji obsłu- gi oraz zbyt intensywne eksploatowanie maszyny.” Wskazane mankamenty uzasadnienia zaskarżonego wyroku uniemożliwiają kasacyjną kontrolę prawidłowości ustaleń stanowiących podstawę faktyczną zaskar- żonego wyroku i uzasadniają kasacyjny zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 328 § 2 KPC. Pominięcie w uzasadnieniu wyroku oceny części materiału dowodow- ego jest uchybieniem, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadność tego zarzutu usprawiedliwia podstawę kasacyjną przewidzianą w art. 3931 pkt 2 KPC mimo ujawnionej w kasacji nieporadności w jej przytoczeniu i uzasadnieniu. Niepo- radnością lub nienależytą starannością jest bowiem ograniczenie kasacji do sformu- łowania tylko zarzutów naruszenia konkretnych przepisów bez odniesienia się do nich w uzasadnieniu. Sąd Najwyższy jednakże uwzględnił ten zarzut, ponieważ przytoczony w uzasadnieniu opis postępowania pozwala zarówno na jego powiąza- nie z ustawową podstawą kasacji, jak i na ocenę istotności wpływu zarzucanego na- ruszenia na wynik sprawy. Sąd Najwyższy natomiast za bezprzedmiotowy uznaje zarzut naruszenia za- skarżonym wyrokiem art. 362 KC. Jest to bowiem zarzut wynikający z podstawy określonej w art. 3931 pkt 1 KPC, czyli naruszenia prawa materialnego, lecz autor ka- sacji nie określił czy jest to naruszenie tego przepisu przez jego błędną wykładnię, czy też niewłaściwe zastosowanie, a w uzasadnieniu kasacji brak jest wywodu praw- nego usprawiedliwiającego tę podstawę. Sąd Najwyższy w swym jednolitym, wielo- krotnie publikowanym orzecznictwie wyjaśniał, że nie jest jego rolą poszukiwanie ar- gumentów uzasadniających kasację, to osoba uprawniona do wniesienia tego ściśle prawnego środka zaskarżenia ma usprawiedliwić przytoczone podstawy kasacyjne. W kasacji, wniesionej na podstawie art. 3931 pkt 1 KPC usprawiedliwieniem tym jest stosowny wywód prawny, którego w rozpatrywanej sprawie kasacja nie zawiera. Nie- poradnością lub też przejawem niedbalstwa jest też to, że w sposób oczywisty autor kasacji, zarzucając naruszenie art. 362 KC, pozostawia domyślności Sądu Najwyż- 5 szego do czego to powód się przyczynił (względnie się nie przyczynił) w 30 %, nato- miast ani jednym zdaniem nie nawiązuje w uzasadnieniu kasacji do prawnych pojęć „szkody” oraz „winy”, o których ten przepis stanowi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 39313 KPC, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji wyroku. ========================================