I PKN 150/00

Wyrok z dnia 14 grudnia 2000 r. I PKN 150/00 Nieusprawiedliwienie nieobecności w pracy stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych pomimo uprzedniego zawiadomie- nia pracodawcy o nieobecności i jej przyczynie. Zgłoszenie wniosku o udziele- nie czasu wolnego w zamian za pracę w dodatkowe dni wolne od pracy nie uprawnia pracownika do wykorzystania tego czasu bez udzielenia zwolnienia przez pracodawcę. Przewodniczący SSN Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera, Barbara Wagner (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2000 r. sprawy z powódz- twa Henryka F. przeciwko Telekomunikacji Polskiej-Zakładowi Telekomunikacji w O. o uchylenie kary porządkowej, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowe- go-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 9 grudnia 1999 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu wyrokiem z dnia 9 grudnia 1999 r. [...] oddalił apelację Henryka F. od wyroku Sądu Rejonowego- Sądu Pracy w Opolu z dnia 2 sierpnia 1999 r. [...], oddalającego jego powództwo o uchylenie kary porządkowej. Sąd ustalił, że Henryk F. jest zatrudniony w Telekomunikacji Polskiej-Zakła- dzie Telekomunikacji w O. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony od listopada 1989 r., ostatnio na stanowisku inspektora. W dniu 16 grudnia 1998 r. nie przyszedł do pracy zawiadamiając przełożoną Barbarę J., że czuje się źle i uda się do lekarza. Następnego dnia stawił się w pracy bez jakiegokolwiek dokumentu uspra- wiedliwiającego nieobecność. W rozmowie z przełożoną prosił, by potraktować jego nieobecność w pracy jako dzień wolny w zamian za pracę w godzinach nadliczbo- 2 wych, na co pracodawca nie wyraził jednak zgody. Strona pozwana nie uznała bo- wiem „wypracowania przez powoda godzin nadliczbowym w związku z prowadze- niem wykładów na kursach bhp” (pismo z dnia 29 października 1998 r.). W dniu 23 grudnia 1998 r. Henryk F. został wysłuchany przez przełożoną, a w dniu 26 grudnia 1998 r. wymierzono mu karę porządkową nagany. W dniu 4 stycznia 1999 r. złożył sprzeciw od ukarania, odrzucony przez pracodawcę, po rozważeniu stanowiska Ko- misji Zakładowej NSZZ „Solidarność” przy Telekomunikacji Polskiej S.A. Zakładzie Telekomunikacji w O. Uprzednio, w lipcu 1998 r., Henryk F. za nieusprawiedliwioną nieobecność w pracy został ukarany karą upomnienia. U pozwanego obowiązuje regulamin pracy, z którym powód został zapoznany. W ocenie Sądu, samowolne wykorzystanie przez pracownika czasu wolnego - spornego między stronami - nie usprawiedliwia nieobecności w pracy. Kompetencja udzielenia czasu wolnego w zamian za czas przepracowany ponad ustaloną normę przysługuje tylko pracodawcy (art. 143 KP). Pismo o ukaraniu doręczono powodowi w dniu 30 grudnia 1998 r., czyli w 14 dniu od daty zdarzenia, a zatem w terminie wskazanym w art. 109 § 1 KP. Kara porządkowa może być nakładana w czasie usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy spowodowanej chorobą. Długo- letnie zatrudnienie pracownika, na co powołuje się powód, nie stanowi negatywnej przesłanki do ukarania. Henryk F. zaskarżył ten wyrok kasacją. Wskazując jako jej podstawę narusze- nie prawa materialnego „przez niewłaściwe zastosowanie art. 108 par. 1 kp. i błędną jego wykładnię”, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu ostatniemu Sądowi do ponownego rozpoznania. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, brak było podstaw do zastosowania kary porządkowej. Powód powiadomił przełożoną o nieobecności w pracy podając przyczynę absencji. Bezpośrednio po zdarzeniu strony uzgodniły, że dzień nieobecności w pracy „będzie zaliczony na poczet przysługujących powodowi godzin nadliczbowych dotychczas nie rozliczonych”. Podstawową przesłanką odpo- wiedzialności za naruszenie porządku i dyscypliny pracy jest wina pracownika. Za- chowanie skarżącego nie upoważnia do przyjęcia, że działał on w złej wierze czy umyślnie. Kwestii tej Sądy nie rozważały. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 3 Zgodnie z art. 39311 KPC, Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach ka- sacji, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Granice kasa- cji wyznaczają jej podstawy. Pełnomocnik Henryka F. wskazał jako podstawę kasa- cyjną naruszenie prawa materialnego. Wobec tego ustalenia stanowiące faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku należy uznać za niewa- dliwe. Jest nimi związany także Sąd Najwyższy rozpoznając kasację. Według art. 108 § 1 KP pracodawca może zastosować karę nagany za nie- przestrzeganie przez pracownika ustalonego porządku i regulaminu pracy. Sąd pra- widłowo zinterpretował ten przepis, skoro przedmiotem postępowania dowodowego uczynił fakty zmierzające do wyjaśnienia okoliczności dotyczących nieobecności po- woda w pracy w dniu 16 grudnia 1998 r. Sąd ustalił, że Henryk F. zawiadomił wpraw- dzie pracodawcę o przyczynie nieobecności w pracy, ale jej nie usprawiedliwił. Złe samopoczucie pracownika mogłoby usprawiedliwiać jego nieobecność w pracy, jeżeli powodowałoby niezdolność do pracy stwierdzoną, zgodnie z § 3 pkt 1 rozporządze- nia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz.U. Nr 60, poz. 281) i § 65 regulaminu pracy obowiązującego u strony poz- wanej, zaświadczeniem lekarskim wydanym w trybie określonym przepisami rozpo- rządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17 maja 1996 r. w sprawie orzekania o czasowej niezdolności do pracy (Dz.U. Nr 63, poz. 302 ze zm.). Nie usprawiedliwia nieobecności pracownika w pracy udzielenie „samemu sobie” czasu wolnego w zamian za pracę dodatkową. Po pierwsze, pracodawca nie uznał rosz- czeń powoda w tym zakresie. Po drugie, gdyby nawet Henryk F. wykonywał pracę w godzinach nadliczbowych, to zgodnie z art. 143 KP, czasu wolnego w zamian za pracę ponad ustalone normy mógłby mu udzielić, na jego wniosek, tylko pracodawca. Samo zgłoszenie wniosku, jeśli tak potraktować propozycję usprawiedliwienia nie- obecności w pracy w dniu 16 grudnia 1998 r. złożoną przełożonej, nie uprawniało powoda do wykorzystania czasu wolnego (zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy). Skoro Henryk F. nie stawił się do pracy w dniu 16 grudnia 1998 r. nie uspra- wiedliwiając nieobecności, zachowaniem swoim naruszył i ustalony w zakładzie po- rządek pracy i regulamin pracy. Postąpił tak, jak ustalił Sąd, samowolnie. Jako dłu- goletni pracownik zaznajomiony z regulaminem pracy, karany poprzednio karą upo- mnienia za podobne rodzajowo przewinienie pracownicze, musiał mieć świadomość 4 bezprawności swojego zachowania. Do ustalonego stanu faktycznego, niezakwe- stionowanego skutecznie przez skarżącego, Sąd prawidłowo zastosował art. 108 § 1 KP. Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 KPC, orzekł jak w sentencji. ========================================