II UKN 92/00

Wyrok z dnia 30 listopada 2000 r. II UKN 92/00 Wejście w życie z dniem 1 stycznia 1999 r. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.; jej art. 57-58) nie spowodowało zmiany warunków koniecz- nych do uzyskania świadczenia rentowego, które uprzednio określone były przepisami art. 32 i art. 33 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu eme- rytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Przewodniczący SSN Maria Tyszel, Sędziowie SN: Beata Gudowska, Andrzej Wasilewski (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2000 r. sprawy z wniosku Mirona S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w B. o rentę inwalidzką, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Bia- łymstoku z dnia 15 grudnia 1999 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku wyro- kiem z dnia 15 grudnia 1999 r. [...] oddalił apelację Mirona S. od wyroku Sądu Okrę- gowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 1 październi- ka 1999 r. [...], którym oddalone zostało jego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpie- czeń Społecznych-Oddziału w B. z dnia 23 listopada 1998 r. odmawiającej pozytyw- nego załatwienia jego wniosku o przyznanie renty inwalidzkiej. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Apelacyjny w pełni podzielił ustalenia i oceny zebranego w toku postę- powania materiału dowodowego w sprawie, jakich dokonał Sąd Okręgowy, który w szczególności – na podstawie opinii lekarskiej biegłych sądowych [...] oraz kserokopii dokumentacji leczenia szpitalnego i ambulatoryjnego wnioskodawcy [...] – stwierdził u wnioskodawcy (w wieku 51 lat) częściową niezdolność do pracy począwszy od 2 stycznia 1998 r. oraz okresową całkowitą niezdolność do pracy od dnia 29 maja 1998 r., która spowodowana została „kardiomiopatią rozstrzeniową w okresie niewydolno- ści krążenia i utrwalonym migotaniem przedsionków i wystąpieniem obrzęków pod- udzi jako objawu niewydolności krążenia”, co nie dawało podstaw do uznania wnio- skodawcy za niezdolnego do pracy zarobkowej. Równocześnie, w uzasadnieniu wy- roku Sąd Apelacyjny stwierdził, że wnioskodawca nie spełnił dwóch warunków nie- zbędnych do przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy, ponieważ: po pierwsze - jego niezdolność do pracy powstała w okresie dłuższym niż 18 miesięcy od ustania zatrudnienia – w danym wypadku od dnia 30 listopada 1992 r., kiedy to utracił on prawo do pobierania zasiłku dla bezrobotnych; a po drugie - w ostatnim dziesięciole- ciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy, wnioskodawca przepracował łącznie jedynie 1 rok 6 miesięcy i 14 dni, zamiast wymaganego przez prawo zatrud- nienia nie krótszego aniżeli 5 lat (art. 32 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopa- trzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin – Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). W kasacji od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego wnioskodawca zarzucił: po pierwsze – naruszenie art. 32 pkt 3 w związku z art. 33 ust. 1 pkt 5 i art. 11 ust. 2 pkt 10 i pkt 14 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, wobec błędnej wykładni tych przepisów, polegającej na „niezasadnym uznaniu, że inwalidztwo (całkowita i trwała niezdolność do pracy) powstało po upływie 18 miesięcy od dnia ustania zatrudnienia, gdy w rzeczywistości zaistniało w trakcie zatrudnienia w 1988 r. oraz niezasadne nieuwzględnienie do stażu pracy ubezpieczonego jego czynnej służby w Wojsku Pol- skim oraz czasowego pozostawania bez pracy w powodu niemożności jej otrzymania i niemożności podjęcia szkolenia zawodowego”; po drugie – naruszenie prawa mate- rialnego „polegające na nieuwzględnieniu art. 186 ust. 1 i 2 oraz art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z 17. 12. 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecz- nych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm. – ustawa o emeryturach i rentach z F.U.S.) w takim zakresie w jakim przepisy te jako korzystniejsze dla ubezpieczonego upraw- niają do uzyskania prawa do renty według zasad w ustawie tej uregulowanych”, skoro w chwili orzekania obowiązywał inny stan prawny niż w dacie składania przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa do renty; po trzecie – naruszenie art. 381 i art. 382 KPC, wobec nieuwzględnienia i nierozpatrzenia wniosków dowodowych zgłoszonych przez wnioskodawcę w apelacji, a zmierzających do „zbadania doku- mentacji jego leczenia powypadkowego zaistniałego w trakcie odbywania służby woj- skowej, a także sprzeczności między opinią biegłych sądowych i odstąpienie od po- 3 woływania innego zespołu biegłych sądowych” oraz nie podanie w uzasadnieniu za- skarżonego wyroku przyczyn pominięcia tych dowodów. W konsekwencji, w kasacji wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyj- nemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie jest zasadna. Podniesiony w kasacji zarzut nieuwzględnienia przez Sąd Apelacyjny zmiany stanu prawnego i naruszenia rzekomo korzystniej- szych dla skarżącego, przepisów art. 186 ust. 1 i 2 oraz art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z F.U.S. jest bezzasadny. Abstrahując od tego, że przepisy ustawy o emeryturach i rentach z F.U.S. weszły w życie z dniem 1 stycznia 1999 r. (art. 196 tej ustawy), a wniosek rentowy skarżącego złożony został przed tą datą (art. 186 ust. 2 tej ustawy), należy też mieć na uwadze, że z mocy art. 195 pkt 5 tej ustawy z dniem jej wejścia w życie przestała obowiązywać także ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, a właśnie na- ruszenie przepisów tej ostatniej ustawy (art. 11 ust. 2 pkt 10 i pkt 14, art. 32 pkt 3 oraz art. 33 ust. 1 pkt 5) także zarzucono w kasacji. Ponadto, wbrew twierdzeniu ka- sacji, zmiana stanu prawnego, na którą powołuje się skarżący nie mogła mieć żad- nego wpływu na rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy, bowiem nie spowodowała ona zmiany warunków koniecznych do uzyskania świadczenia rentowego, na co jednoznacznie wskazują dyspozycje art. 2 oraz art. 57 – art. 58 w związki z art. 12 i art. 13, także art. 5 – art. 7 ustawy o emeryturach i rentach z F.U.S. Natomiast, stosownie do art. 32 pkt 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (obecnie art. 57 ustawy o emeryturach i rentach z F.U.S.), jednym z trzech warunków prawnych, od spełnienia których zależne jest przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy, obok niezdolności do pracy oraz posiadania przez pracownika wymagane- go okresu zatrudnienia (okresu składkowego i nieskładkowego), jest, aby „inwa- lidztwo powstało w czasie zatrudnienia lub w okresie równorzędnym z okresem za- trudnienia albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów”. Przy tym, warunek posiadania wymaganego okresu zatrudnienia uważa się za spełniony, jeżeli pracownik osiągnął łącznie co najmniej 5 lat zatrudnienia w wypadku, gdy nie- zdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat (art. 33 ust. 1 pkt 5 ustawy o za- opatrzeniu emerytalnym, a obecnie art. 58 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i ren- 4 tach z F.U.S.). Jednakże równocześnie art. 33 ust. 2 (obecnie art. 58 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z F.U.S.) stanowi, że wskazany pięcioletni okres zatrudnienia powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę inwalidzką, a jeżeli zainteresowany w chwili złożenia wniosku nie pozostaje w zatrudnieniu, to okres ten powinien przypadać przed dniem powstania niezdolności do pracy. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Sąd ustalił, że okresowa całkowita niezdolność do pracy została stwierdzona u skarżącego począwszy od dnia 29 maja 1998 r., jednakże nie może ona stanowić podstawy dla przyznania renty z tytułu nie- zdolności do pracy, bowiem niezdolność ta powstała w okresie dłuższym aniżeli 18 miesięcy od ustania zatrudnienia (co nastąpiło w dniu 30 listopada 1992 r.), a po- nadto w okresie dziesięciu lat poprzedzających powstanie tej niezdolności do pracy skarżący przepracował łącznie jedynie 1 rok 6 miesięcy i 14 dni, zamiast pięciu lat, jak tego wymaga ustawa. Polemizując z powyższymi ustaleniami Sądu, skarżący zarzucił w kasacji, że „istniejąca od 1988 r. niezdolność całkowita i trwała do pracy może być wynikiem wypadku jakiego doznał podczas służby wojskowej”. Nie zasłu- giwał również na uwzględnienie zarzut kasacji dotyczący naruszenia przepisów po- stępowania – art. 381 i art. 382 KPC, który uzasadniony został tym, że Sąd Apelacyj- ny nie uwzględnił podniesionych przez skarżącego wniosków apelacji oraz jego wskazania na występującą – jego zdaniem – sprzeczność pomiędzy opinią orzeczni- ka ZUS a opiniami biegłych w sprawie, a także pominięcia wyjaśnienia tych kwestii w uzasadnieniu wyroku. Tymczasem właśnie w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyj- nego znalazło się stwierdzenie, że „Sąd I instancji, wbrew zarzutowi apelacji, przy ustalaniu niezdolności wnioskodawcy do pracy, posiadał i analizował całą dostępną dokumentację lekarską sprzed 1989 r.”, a po zapoznaniu się także z oceną biegłych z zakresu kardiologii i reumatologii, która – jak wywiódł w uzasadnieniu swego wyro- ku Sąd Okręgowy – „nie została podważona przez pełnomocnika i odwołującego, gdyż nie złożyli oni merytorycznych zastrzeżeń do opinii biegłych, jak też nie przed- stawili innych, nowych dowodów, dotychczas nie uwzględnionych przez biegłych”, Sąd Apelacyjny w pełni podzielił stanowisko Sądu Okręgowego dotyczące oceny stanu zdrowia skarżącego. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji. ========================================