II UKN 79/00

Wyrok z dnia 30 listopada 2000 r. II UKN 79/00 Prawomocna decyzja organu rentowego nie ma przymiotu powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 366 KPC, nie może więc powodować nieważności postępowania sądowego, o jakiej stanowi art. 379 pkt 3 KPC. Przewodniczący SSN Maria Tyszel (sprawozdawca), Sędziowie SN: Beata Gudowska, Andrzej Wasilewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2000 r. sprawy z wniosku Tadeusza M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w R. o emeryturę górniczą, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 9 września 1999 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyro- kiem z dnia 9 września 1999 r. [...] oddalił apelację Tadeusza M. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach-Ośrodka Za- miejscowego w Rybniku z dnia 1 grudnia 1998 r. [...], którym oddalono jego odwoła- nie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w R. z dnia 20 lipca 1998 r., odmawiającej ponownego rozpoznania wniosku o górniczą emeryturę. W uzasadnieniu swego wyroku Sąd Apelacyjny ocenił jako prawidłowe, doko- nane przez Sąd pierwszej instancji ustalenia, a za trafną - wskazaną podstawę prawną rozstrzygnięcia. W swym wyroku Sąd pierwszej instancji ustalił następujący stan faktyczny: Załatwiając wniosek z 18 grudnia 1996 r. organ rentowy decyzją z dnia 8 stycznia 1999 r. przyznał wnioskodawcy prawo do górniczej emerytury na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U z 1995 r. Nr 30, poz. 154 ze zm.). W wyniku kontroli 2 ujawniono, że wnioskodawca wykazał jedynie 8 lat, 9 miesięcy i 9 dni pracy górniczej wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wobec czego wypłatę świad- czenia wstrzymano, a decyzją z dnia 30 lipca 1997 r. organ rentowy odmówił wnio- skodawcy prawa do górniczej emerytury, ponieważ nie wykazał wymaganego okresu 25 lat pracy górniczej wraz z okresami równorzędnymi. Odwołanie od tej decyzji zo- stało oddalone prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 14 listopada 1997 r. [...]. Decyzją, zaskarżoną w rozpatrywanej sprawie, organ ren- towy odmówił ponownego rozpoznania wniosku na podstawie § 33 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia eme- rytalno-rentowe... (Dz.U. Nr 10, poz. 49), natomiast decyzją z dnia 25 sierpnia 1998 r. odmówił wznowienia postępowania na podstawie art. 80 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), ponieważ wnioskodawca nie przedstawił dowodu, że w okresach: od 1 grud- nia 1972 r. do 26 kwietnia 1973 r. oraz od 1 lipca 1983 r. do 31 grudnia 1996 r., (nie uwzględnionych przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury), faktycznie pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pod ziemią. Dowodu takiego nie przedłożył również w postępowaniu sądowym. W kasacji wniesionej na podstawie art. 3931 pkt 2 KPC, pełnomocnik wniosko- dawcy zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mają- ce istotny wpływ na wynik sprawy: „w szczególności art. 378 § 2 KPC przez nie- uwzględnienie z urzędu nieważności postępowania na skutek wydania przez organ rentowy dwóch prawomocnych i odmiennych co do treści decyzji na podstawie jed- nego wniosku o przyznanie świadczenia emerytalnego” i wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Katowi- cach. Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje: Stosownie do art. 39311 KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, to jest w granicach zakreślonych jej przytoczonymi podstawami, skonkrety- zowanymi w zarzutach i ich uzasadnieniem, jednakże z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania. Sytuacje, w których ta nieważność zachodzi wymienia art. 379 KPC, dlatego też Sąd drugiej instancji, ma obowiązek uwzględnienia jego treści, przed zastosowaniem art. 378 § 2 KPC. Zarzucając naruszenie tego przepisu 3 kasacja nie wskazuje żadnej z sześciu (przytoczonych w art. 379 KPC) przyczyn nie- ważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji. Jedynie w uzasadnieniu kasacji jej autorka wyraża pogląd, że wobec przyznania wnioskodawcy prawa do górniczej emerytury prawomocną decyzją organu rentowego z dnia 8 stycznia 1997 r., to zarówno późniejsze postępowania organu rentowego jak i postępowanie sądo- we toczące się z odwołania wnioskodawcy od decyzji z 20 lipca 1998 r., „były do- tknięte nieważnością, gdyż dotyczyły rzeczy prawomocnie już rozstrzygniętej”. Uza- sadnienie to jest nieporozumieniem. Przede wszystkim należy przypomnieć, że pra- womocność decyzji administracyjnej, jaką jest decyzja organu rentowego ani nie po- siada przymiotu powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 366 KPC, ani nie powo- duje nieważności postępowania sądowego, o jakiej stanowi art. 379 pkt 3 KPC. Nie- zależnie od niefortunnego uzasadnienia przytoczonej podstawy kasacyjnej Sąd Naj- wyższy stwierdza z urzędu, że w sprawie nie zachodzi nieważność postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 1 – 6 KPC. Sąd Najwyższy przypomina, że przedmiotem zaskarżenia kasacyjnego może być tylko to roszczenie, które było przedmiotem sporu. W rozpatrywanej sprawie, przedmiotem tym było wznowienie postępowania (odwołanie zostało wniesione od decyzji organu rentowego odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie o przyznanie wnioskodawcy górniczej emerytury), a więc przedmiotem zaskarżenia ka- sacyjnego mogła być tylko, powoływana w uzasadnieniu kasacji, odmowa wznowie- nia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z 30 lipca 1997 r., odmawiająca wnioskodawcy przyznania prawa do górniczej emerytury. Podkreślić należy, że wła- śnie to roszczenie jest objęte powagą rzeczy osądzonej, ponieważ odwołanie wnio- skodawcy od decyzji z 30 lipca 1997 r. zostało oddalone prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 14 listopada 1997 r. [...]. Sąd Najwyższy przypomina też, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ewentualne naruszenia przez organ rentowy przepisów postępowania administracyjnego nie stanowi ustawowej podstawy kasacyjnej, a po- nadto, uprawnienie organu rentowego do ustalenia (po wydaniu prawomocnej decyzji o przyznaniu świadczenia) braku tego prawa, wynikało z art. 80 ustawy z 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Naruszenia tego przepisu kasacja nie zarzuciła, natomiast zarzut naruszenia § 4 i § 33 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępo- wania o świadczenia emerytalno-rentowe... (Dz.U. Nr 10, poz. 49 ze zm.), podniesio- 4 ny w uzasadnieniu kasacji, autorka kasacji powiązała z decyzją z „dnia 30 lipca 1998 r.”, odmawiająca przyznania górniczej emerytury. Przyjmując, że data ta jest oczywi- stą pomyłką, a zarzut dotyczył decyzji z 30 lipca 1997 r., a więc postępowania w wy- żej wspomnianej sprawie, zakończonej prawomocnym wyrokiem z 14 listopada 1997 r., Sąd Najwyższy stwierdza, że zarzut ten jest zupełnie nieadekwatny zarówno do przytoczonej podstawy kasacyjnej, jak i dopuszczalnego zakresu zaskarżenia kasa- cyjnego,co zwalnia Sąd Najwyższy od potrzeby dokonania oceny jego usprawiedli- wienia. Mając powyższe na uwadze, skoro przytoczona podstawa kasacyjna okazała się nieusprawiedliwiona, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================