II UKN 74/00

Wyrok z dnia 28 listopada 2000 r. II UKN 74/00 Wyłączenie biegłego po rozpoczęciu przez niego czynności może nastą- pić tylko na żądanie strony (art. 281 KPC), także z przyczyn uzasadniających wyłączenie sędziego z mocy samej ustawy (art. 48 KPC). Przewodniczący SSN Barbara Wagner (sprawozdawca), Sędziowie SN: Kry- styna Bednarczyk, Jerzy Kuźniar. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2000 r. sprawy z wniosku Zbigniewa P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w S. o rentę, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 26 października 1999 r. [...] o d d a l i ł kasację U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 26 października 1999 r. [...] od- dalił apelację Zbigniewa P. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Koszalinie z dnia 27 października 1998 r. [...], oddalającego odwołanie apelującego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w S. z dnia 30 października 1997 r., odmawiającej przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy. Sąd ustalił, że wnioskodawca, u którego rozpoznano zaburzenia krzepnięcia krwi na tle niedoborów części zespołu protrąbiny jest zdolny do pracy (opinia z dnia 5 stycznia 1998 r. biegłych lekarzy internisty i chirurga, opinia Kierownika III Kliniki Chorób Wewnętrznych Akademii Medycznej w G. sporządzona po hospitalizacji wnioskodawcy w okresie od 16 czerwca do 8 lipca 1998 r., opinia Kliniki Chorób We- wnętrznych, Endokrynologii i Zaburzeń Hemostazy Akademii Medycznej w G. wyda- na po ponownej hospitalizacji ubezpieczonego od 26 lipca do 6 sierpnia 1999 r.). Zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pra- 2 cowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), niezdolność do pracy jest jed- nym z warunków nabycia prawa do renty z tego tytułu. Ubezpieczony go nie spełnia. Zbigniew P. zaskarżył ten wyrok kasacją. Wskazując jako jej podstawy naru- szenie przepisów postępowania „ poprzez rażąco wadliwą – w świetle dyrektyw pły- nących z art. 233 § 1 Kpc w zw. z art. 3931 pkt 2 Kpc - ocenę dowodów” oraz uchy- bienie „treści art. 281 Kpc w zw. z art. 48 Kpc poprzez oparcie wyroku na opinii bie- głego, który ex lege podlegał wyłączeniu”, a także naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 25 ust. 1 ustawy o z.e.p. i § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 21 sierpnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stopniu niepełnosprawności, trybu postę- powania przy orzekaniu oraz zakresu, składu i sposobu działania zespołów orzekają- cych o stopniu niepełnosprawności (Dz.U. Nr 100, poz. 627), wniósł o uchylenie zas- karżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego roz- poznania, z orzeczeniem o kosztach postępowania. W uzasadnieniu kasacji skarżący podał, że od 2 stycznia 1997 r. został zare- jestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. Wykonywał zawód ślusarza mechanika pracując fizycznie. Sąd nie wyjaśnił, czy przy rozpoznanym schorzeniu może wykonywać tę pracę. Pełnomocnik ubezpieczonego, podważając rzetelność i moc dowodową ponownej opinii lekarskiej sporządzonej przez biegłą Eugenię C. w sierpniu 1999 r., wywodził, że jeżeli „ta sama osoba przed rokiem stwierdzała, że Zbigniew P. nie wymaga leczenia, a później okazało się, że leczenia wymagał, narażałaby swój autorytet stwierdzając jakiekolwiek schorzenie u powoda. (...) Bezstronność biegłego może być zagrożona przez świadomość błędnej diagno- zy, czy pominięcie wskazania potrzebnej terapii”. Jest to, zdaniem skarżącego, przy- czyna osłabiająca zaufanie do biegłego i obiektywizmu opinii prof. dr hab. Eugenii C. Jako biegła powinna ona być wyłączona (tak jak sędzia) ex lege. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Pełnomocnik Zbigniewa P. zakwestionował moc dowodową ponownej opinii prof. dr hab. E. C., wydanej po hospitalizacji skarżącego w okresie od 26 lipca do 6 sierpnia 1999 r., sugerując, że opinia ta nie oddaje rzeczywistej oceny stanu zdrowia badanego, albowiem biegła, ze względów prestiżowych, podtrzymała swoje stanowi- sko wyrażone uprzednio w opinii z lipca 1998 r. Jego zdaniem biegła ta podlegała 3 wyłączeniu ex lege. Pogląd ten nie jest trafny. Według art. 281 KPC do ukończenia czynności biegłego strona może żądać jego wyłączenia z przyczyn, z jakich można żądać wyłączenia sędziego. Złożenie wniosku po rozpoczęciu przez biegłego czyn- ności zobowiązuje stronę do uprawdopodobnienia, że przyczyna wyłączenia pows- tała później lub że przedtem nie była znana. Z powołanego przepisu wynika, że wy- łączenie biegłego po jego wyznaczeniu następuje jedynie na wniosek strony. W kontekście regulacji zawartej w art. 278 § 1 i 279 KPC jest to logiczne. Skoro bowiem wezwanie biegłego w celu zasięgnięcia jego opinii następuje po wysłuchaniu wnio- sków stron, ewentualne prawne przeszkody do wyznaczenia konkretnej osoby w tej roli powinny być ujawnione na tym etapie postępowania. Przyjąć należy, że żądanie wyłączenia biegłego mogą uzasadniać zarówno przyczyny wyłączenia sędziego „z mocy samej ustawy” (art. 48 KPC), jak i na wnio- sek strony (art. 49 KPC). Prof. dr hab. Eugenia C. nie była stroną w sprawie i nie po- zostawała z żadną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziały- wałby na jej prawa lub obowiązki (art. 48 § 1 pkt 1 KPC). Nie była małżonką, krewną lub powinowatą w linii prostej, krewną boczną do czwartego stopnia bądź powino- watą boczną do drugiego stopnia strony (art. 48 § 1 pkt 2 KPC). Nie była związana ze stroną z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 48 § 1 pkt 3 KPC). Nie była pełnomocnikiem ani radcą prawnym jednej ze stron (art. 48 § 1 pkt 4 KPC). Nie brała udziału w wydawaniu zaskarżonego wyroku i nie występowała w sprawie jako proku- rator (art. 48 § 1 pkt 5 KPC). Nie zachodziła zatem żadna z okoliczności uzasadnia- jącej jej wyłączenie z mocy prawa. Nie łączył biegłej ani z organem rentowym (ze względów oczywistych), ani ze Zbigniewem P. żaden stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do jej bezstronności (art. 49 KPC). Poza wszyst- kim, skarżący nie żądał wyłączenia Eugenii C. jako biegłego. Zgłoszenie wniosku tej treści w kasacji jest spóźnione. Zarzut naruszenia przez Sąd art. 233 § 1 KPC wskutek błędnej oceny dowo- dów jest bezzasadny. Nie ma żadnych usprawiedliwionych podstaw do twierdzenia, że wysokiej klasy specjalista, uczony, kierownik katedry wyższej uczelni medycznej świadomie ukrywa rzeczywisty stan zdrowia pacjenta w celu obrony swojego autory- tetu zawodowego. Opinia prof. dr hab. Eugenii C. nie jest odosobniona. Żaden z le- karzy nie stwierdził niezdolności Zbigniewa P. do pracy. Żaden nie zaprzeczył rozpo- znanym u niego schorzeniom. Przy tym, zdolności ubezpieczonego do pracy dowo- dzi pośrednio zarejestrowanie go jako bezrobotnego. Zgodnie z legalną definicją, 4 bezrobotnym jest bowiem osoba zdolna do pracy i gotowa do jej podjęcia w pełnym wymiarze czasu pracy (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrud- nieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 47, poz. 211 ze zm.). Zarzut naruszenia art. 25 ustawy o z.e.p. w związku z § 5 rozporządzenia Mi- nistra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stopniu niepełnosprawności, trybu postępowania przy orzekaniu oraz zakresu, składu i spo- sobu działania zespołów orzekających o stopniu niepełnosprawności jest bezzasad- ny. Przepis ten dotyczy składania wniosków o wydanie orzeczenia o stopniu niepeł- nosprawności. Niepełnosprawność skarżącego i jej stopień nie stanowiły przedmiotu sporu. Lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych orzekał o jego zdolności do pracy na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 sierpnia 1997 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy do celów ren- towych (Dz.U. Nr 99, poz. 612), nie zaś powołanego w kasacji rozporządzenia Mini- stra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 21 sierpnia 1997 r. Postępowanie kasacyjne nie potwierdziło zasadności zarzutu naruszenia przepisów proceduralnych. Należy wobec tego przyjąć, że ustalenia stanowiące fak- tyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku są niewadliwe. Skoro Zbigniew P. jest zdolny do pracy - nie spełnia przewidzianego w art. 32 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich ro- dzin warunku koniecznego do nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 KPC, orzekł jak w sentencji. ========================================