II UKN 635/99

Wyrok z dnia 13 lipca 2000 r. II UKN 635/99 Przepis art. 442 KC ma zastosowanie do przedawnienia roszczenia o jednorazowe odszkodowanie z tytułu uszczerbku na zdrowiu spowodowanego chorobą zawodową stwierdzonego po 1 stycznia 1976 r. (po wejściu w życie ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) u pracownika, którego zatrudnienie narażające go na tę chorobę ustało w czasie obowiązywania dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zao- patrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1958 r. Nr 23, poz. 97 ze zm.). Przewodniczący SSN Beata Gudowska, Sędziowie SN: Maria Tyszel, Barbara Wagner (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2000 r. sprawy z powództwa Ludwika L. przeciwko KGHM „P.M.” Spółce Akcyjnej Oddział Zakłady Górnicze „K.” w I. o odszkodowanie, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 13 października 1998 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu wyro- kiem z dnia13 października 1998 r. [...] oddalił apelację Ludwika L. od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Złotoryi z dnia 27 lutego 1998 r. [...], oddalającego po- wództwo apelującego o zasądzenie na jego rzecz od KGHM "P.M." S.A. Oddział Za- kłady Górnicze „ L.” Wydział „K.” w I. jednorazowego odszkodowania z tytułu choroby zawodowej. Sąd ustalił, że powód jest inwalidą II grupy w związku z chorobą zawodową - 2 pylicą płuc. Choroba ta została stwierdzona decyzją państwowego terenowego ins- pektora sanitarnego w J.G. z dnia 20 czerwca 1996 r. (utrzymaną w mocy przez Na- czelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wyrokiem z 30 kwietnia 1997 r. [...]). Ludwik L. pobiera emeryturę w zbiegu z rentą z tytułu choroby zawodowej. Powód w okresie od 3 grudnia 1958 r. do 30 stycznia 1966 r. był zatrud- niony pod ziemią w Kopalni Węgla Kamiennego „V.” w W., skąd został przeniesiony do Zakładów Górniczych „N.K.” w N.K., gdzie, od 3 lutego 1966 r. do 31 marca 1967 r., pracował na stanowisku sztygara zmianowego pod ziemią. Od 1 kwietnia 1967 r. do 10 czerwca 1967 r. wykonywał pracę sztygara zmianowego w kopalni Fosforytów „A.” w R. Zakłady Górnicze „N.K.” zostały zlikwidowane, a ich następcą prawnym był, także później zlikwidowany, KGHM P.M. S.A. Oddział Zakład Urządzeń Górniczych „L.” w W. Następcą prawnym tego ostatniego są od października 1994 r. Zakłady Górnicze „K.” w I. Zdaniem Sądu, do powoda nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach pieniężnych z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.). Uwzględniając treść art. 49 ust. 3 tej ustawy, w rozpoznawanej sprawie będą miały zastosowanie przepisy obowiązujące w dniu ustania zatrudnienia narażającego Ludwika L. na cho- robę zawodową, tj. w dniu 31 marca 1967 r. (ustanie zatrudnienia w Zakładach Gór- niczych „N.K.”). Materialnoprawną podstawę roszczenia powoda stanowią zatem przepisy dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytal- nym pracowników i ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1958 r. Nr 23, poz. 97 ze zm.). Art. 24 dekretu przewidywał odpowiedzialność uspołecznionego zakładu pracy za skutki chorób zawodowych na zasadach prawa cywilnego. Do przedawnienia rosz- czenia powoda o jednorazowe odszkodowanie znajdą wobec tego zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego o przedawnieniu. Zgodnie z art. 442 § 1 zdanie drugie KC, roszczenie o naprawienie szkody przedawnia się po upływie dziesięciu lat od zdarzenia, które ją wywołało. Roszczenie Ludwika L. o jednorazowe odszkodowanie z tytułu uszczerbku na zdrowiu spowodowanego chorobą zawodową uległo więc przedawnieniu, wobec czego powództwo o wypłatę tego świadczenia należało odda- lić. Ludwik L. zaskarżył ten wyrok kasacją. Wskazując jako jej podstawę narusze- nie prawa materialnego „przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 442 § 2 zda- nie 2 KC do roszczenia powoda o jednorazowe odszkodowanie z tytułu choroby za- 3 wodowej – krzemicy płuc w zakresie przedawnienia tegoż roszczenia zamiast prze- pisu art. 291 KP, albowiem roszczenie ma charakter roszczenia ze stosunku pracy, a jego podstawę prawną stanowią przepisy ustawy z 12 czerwca 1975 r. o świadcze- niach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych”, wniósł o uchylenie zas- karżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji i prze- kazanie sprawy temu ostatniemu Sądowi do ponownego rozpoznania, „z uwzględ- nieniem kosztów postępowania kasacyjnego w zakresie zastępstwa adwokackiego”. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, Sąd błędnie przyjął, że do powoda ma zastosowanie art. 49 ust. 3 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r., a w konsekwencji przepisy dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowni- ków i ich rodzin. Ujawnienie u Ludwika L. choroby zawodowej nastąpiło po raz pierw- szy w 1994 r., a jej stwierdzenie przez inspektora sanitarnego w dniu 7 sierpnia 1996 r. (wobec oddalenia skargi strony pozwanej przez Naczelny Sąd Administracyjny wy- rokiem z 30 kwietnia 1997 r.). Za inwalidę w związku z chorobą zawodową powód został uznany przez komisję do spraw inwalidztwa i zatrudnienia w dniu 24 września 1996 r. O jednorazowe odszkodowanie wystąpił na podstawie art. 9 ust. 10, art. 10 ust. 1 i 11 oraz art. 41 ustawy wypadkowej z dnia 12 czerwca 1975 r. Roszczenie o jednorazowe odszkodowanie jest roszczeniem ze stosunku pracy i, jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 listopada 1997 r., II UKN 348/97, do jego przedawnie- nia ma zastosowania art. 291 KP. Przepis ten zaś stanowi, że roszczenia ze stosun- ku pracy przedawniają się z upływem trzech lat od ich wymagalności. Roszczenie powoda stało się wymagalne w dniu 24 września 1996 r. (ustalenie jego inwalidztwa w związku z chorobą zawodową przez komisję do spraw inwalidztwa i zatrudnienia), zaś z pozwem o nie wystąpił w dniu 13 marca 1997 r., a zatem przed upływem trzech lat. Strona pozwana w odpowiedzi na kasację wniosła o jej oddalenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy są bezsporne. Spór tyczy przede wszystkim prawidłowego ustalenia podstawy prawnej odpowiedzialności strony pozwanej za skutki stwierdzonej u powoda choroby zawodowej. Zgodnie z art. 49 ust. 1 ustawy wypadkowej z dnia 12 czerwca 1975 r., prze- pisy tej ustawy mają zastosowanie do spraw o świadczenia z tytułu chorób zawodo- 4 wych, jeżeli uszczerbek na zdrowiu poszkodowanego został stwierdzony począwszy od daty jej wejścia w życie, tj. od 1 stycznia 1976 r. (art. 51), „z zastrzeżeniem ust. 3”. Według ustępu 3 art. 49 „Do spraw o świadczenia z tytułu uszczerbku na zdrowiu stwierdzonego po wejściu w życie ustawy, a spowodowanego chorobą zawodową powstałą w zatrudnieniu narażającym na tę chorobę, które ustało przed wejściem w życie ustawy, stosuje się przepisy obowiązujące w dniu ustania tego zatrudnienia”. Bezsporny między stronami jest fakt, że uszczerbek na zdrowiu powoda w związku z chorobą zawodową (pylicą płuc) został stwierdzony po 1 stycznia 1976 r. (orzeczenie z dnia 24 września 1996 r. obwodowej komisji do spraw inwalidztwa i zatrudnienia o inwalidztwie II grupy w związku z chorobą zawodową) a jego zatrud- nienie narażające na tę chorobę - pod ziemią na stanowisku sztygara zmianowego w Zakładach Górniczych „N.K.” w N.K. ustało w dniu 31 marca 1967 r., a zatem przed wejściem w życie ustawy wypadkowej z dnia 12 czerwca 1975 r. (1 stycznia 1976 r.). Trafnie wobec tego przyjął Sąd, że w rozpoznawanej sprawie ma zastosowanie art. 49 ust. 3 ustawy wypadkowej. W dniu 31 marca 1967 r. w zakresie odpowiedzialności pracodawcy za skutki chorób zawodowych obowiązywały przepisy dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o po- wszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1958 r. Nr 23, poz. 97 ze zm.). Art. 24 tego dekretu nadawał odpowiedzialno- ści uspołecznionego zakładu pracy za skutki chorób zawodowych charakter cywilno- prawny. Do przedawnienia roszczeń o jednorazowe odszkodowanie miały więc za- stosowanie przepisy Kodeksu cywilnego. Według art. 442 § 1 zdanie drugie KC rosz- czenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przedawnia się w każdym wypadku z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wy- rządzające szkodę. W przypadku choroby zawodowej zdarzeniem takim jest zatrud- nienie narażające na tę chorobę. Nie jest wobec powyższego trafny wywód kasacji zmierzający do uzasadnienia poglądu prawnego, że w rozpoznawanej sprawie do oceny prawa Ludwika L. do jednorazowego odszkodowania z tytułu choroby zawo- dowej mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadcze- niach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, a w konsekwencji do przedawnienia roszczenia powoda o to świadczenie art. 291 KP. Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 KPC, orzekł jak w sentencji. ========================================