II UKN 481/99

Wyrok z dnia 7 kwietnia 2000 r. II UKN 481/99 Prawo do pobierania renty rodzinnej nie ulega przedłużeniu na podsta- wie art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) w razie powtarzania ostatniego roku studiów. Przewodniczący SSN Maria Tyszel, Sędziowie SN: Roman Kuczyński, Zbigniew Myszka (sprawozdawca) Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2000 r. sprawy z wniosku Bartłomieja S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w K. o rentę rodzinną, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 20 kwietnia 1999 r. [...] o d d a l i ł kasację i zasądził od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwo- kackiej Janiny M.-Z. w K. kwotę 100 zł tytułem kosztów nie opłaconej pomocy praw- nej udzielonej z urzędu. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie wyrokiem z dnia 20 kwietnia 1999 r. oddalił apelację wnioskodawcy Bartłomieja S. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 26 marca 1998 r. [...], oddalającego odwołanie wnioskodawcy od decyzji organu rento- wego wstrzymujących mu dalszą wypłatę renty rodzinnej od dnia 17 października 1997 r., wobec ukończenia przezeń 25 lat życia. W sprawie tej ustalono, że wniosko- dawca w dniu 3 stycznia 1997 r. ukończył 25 lat życia, będąc na V roku studiów na Wydziale Architektury, na którym obowiązuje 5 letni cykl studiów. W okresie od 3 marca do 23 kwietnia 1997 r. wnioskodawca przebywał na zwolnieniu lekarskim, ale nie został mu udzielony z tego powodu urlop dziekański w roku akademickim 1996/97. Z karty urlopowej z dnia 1 października 1997 r. wystawionej przez Dzieka- 2 nat Wydziału Architektury Politechniki K. wynikało bowiem, że urlop „chorobowy” zo- stał udzielony wnioskodawcy od 1 października 1997 r. Na tle takich ustaleń Sąd Apelacyjny uznał, że w roku akademickim 1996/97 w czasie studiów na ostatnim roku wnioskodawca nie korzystał z przerwy w studiowa- niu spowodowanej chorobą, przeto nie zachodził w jego przypadku przewidziany w art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracow- ników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) wyjątek od zasady przysługiwania renty rodzinnej nie dłużej niż do ukończenia 25 lat życia (art. 39 ust. 2 tej ustawy), który pozwalałby na przedłużenie wnioskodawcy prawa do renty rodzinnej do zakoń- czenia ostatniego roku studiów w następnym roku akademickim 1997/98. Równocze- śnie Sąd ten przyjął, że sądy nie są uprawnione do oceny, czy okres zwolnienia le- karskiego, z którego wnioskodawca korzystał w czasie nauki na V roku studiów sta- nowił usprawiedliwioną przerwę w ich kontynuowaniu, ponieważ w kwestii studenc- kich urlopów zdrowotnych obowiązuje szczególny tryb ich udzielania, określony w zarządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 21 marca 1991 r. w sprawie udzielania świadczeń zapobiegawczo-leczniczych studentom i członkom ich rodzin oraz orzekania o niezdolności studentów do uczestniczenia w zajęciach i konieczno- ści udzielania studentom urlopu ze względu na stan zdrowia (M.P. Nr 15, poz. 99). W kasacji od powyższego wyroku wnioskodawca zarzucił Sądowi Apelacyj- nemu naruszenie art. 39 ust. 2 ustawy o z.e.p. – przez błędne przyjęcie, że w jego studiach nie wystąpiła przerwa spowodowana chorobą, z której wynikła jego niezdol- ność do uczestniczenia w przewidzianych programem studiów wykładach, ćwicze- niach oraz w wykonywaniu programowych prac projektowych w okresie od 3 marca do 23 kwietnia 1997 r., co spowodowało udzielenie mu dziekańskiego urlopu zdro- wotnego od dnia 1 października 1997 r., który zgodnie z zarządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 21 marca 1991 r. stanowił usprawiedliwioną prze- rwę w studiowaniu. Zdaniem skarżącego przepis art. 39 ust. 2 ustawy o z.e.p. ma służyć przedłużeniu ochrony ubezpieczeniowej osób kończących studia wyższe, które z przyczyn niezawinionych nie mogły zakończyć nauki przed ukończeniem 25 roku życia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 39311 KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach ka- 3 sacji, które wytyczają wskazane przez skarżącego zarzuty oraz ich uzasadnienie. Skarga kasacyjna nie zawiera zarzutu naruszenia przepisów prawa procesowego, co według ugruntowanej judykatury Sądu Najwyższego powoduje związanie miarodaj- nymi ustaleniami faktycznymi, jakie przyjął Sąd drugiej instancji za podstawę wyro- kowania (por. wyrok z dnia 21 marca 1997 r., I PKN 58/97, OSNAPiUS 1997 nr 22, poz. 436). Podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia prawa materialnego do- tyczył w istocie rzeczy błędnej wykładni art. 39 ust. 2 ustawy o z.e.p., a nie - wobec braku proceduralnych zarzutów kasacyjnych - „błędnego przyjęcia, że powód nie ko- rzystał z przerwy w studiach spowodowanej chorobą, która uzasadniałaby stosowa- nie normy z art. 39 ust. 2”. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy wnioskodawcy, który ukończył 25 lat życia będąc na ostatnim roku studiów w roku akademickim 1996/1997, przysługuje prawo do dalszego pobie- rania renty rodzinnej w przypadku powtarzania ze względów zdrowotnych piątego roku studiów w następnym roku akademickim 1997/98. Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 pkt 2 ustawy o z.e.p. - dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposo- bione mają prawo do renty rodzinnej do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekro- czyły 16 lat życia, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia. Z reguły tej wyni- ka, że bez względu na rodzaj szkoły, do której uczęszcza uprawniony, ukończenie przezeń 25 lat życia powoduje ustanie prawa do renty rodzinnej, chociażby do osiąg- nięcia tego wieku nie zakończył on procesu zdobywania wykształcenia. Przyjmuje się, że z ukończeniem tej granicy wiekowej prawo to ustaje, bez względu na okres, jaki pozostał do zakończenia nauki w szkole, jeżeli jest ona kontynuowana w szkole innego typu niż szkoła wyższa. W odniesieniu do studiów w szkole wyższej ustawo- dawca przewidział jedyny wyjątek, wyrażony w regulacji zawartej w art. 39 ust. 2 ustawy o z.e.p., który stanowił, iż jeżeli dziecko osiągnęło 25 lat życia będąc na ostatnim roku studiów w szkole wyższej, prawo do renty rodzinnej przedłuża się do zakończenia tego roku studiów. Ta szczególna regulacja normatywna nie poddaje się wykładni rozszerzającej i oznacza prawo do przedłużonej ochrony ubezpieczeniowej do zakończenia tego konkretnego (ostatniego) roku studiów, na którym uprawniony ukończył 25 lat życia, a nie do ukończenia studiów wyższych bez względu na wiek, skoro okres przedłużenia nie został wyznaczony przez wskazanie innej granicy wie- kowej, niż ukończenie 25 lat życia. Innymi słowy, warunkiem przedłużenia ochrony ubezpieczeniowej jest ukończenie przez uprawnionego 25 lat życia na ostatnim roku studiów, a termin końcowy tej ochrony wyznacza data zakończenia tego konkretnego 4 (także przedłużonego decyzją uprawnionego organu) roku akademickiego studiów w szkole wyższej. W rozpoznawanej sprawie Sąd drugiej instancji prawidłowo zatem rozważał, czy wnioskodawca korzystał z „chorobowego” urlopu dziekańskiego w roku akade- mickim, w którym ukończył 25 lat życia. Gdyby z karty urlopowej wynikało, że wnios- kodawcy z przyczyn zdrowotnych przedłużono prawo studiowania w tym roku stu- diów, w którym ukończył 25 lat życia, to korzystałby on z przedłużonej ochrony ubez- pieczeniowej do ukończenia tego roku studiów. Jeżeli jednak - według wiążących Sąd Najwyższy ustaleń faktycznych - wnioskodawca korzystał ze zdrowotnego urlopu dziekańskiego w kolejnym roku akademickim, w którym powtarzał ostatni rok studiów, to nie nabył na warunkach określonych w art. 39 ust. 2 ustawy o z.e.p. prawa do przedłużonej ochrony ubezpieczeniowej, które przysługuje do zakończenia tylko tego ostatniego roku studiów, w czasie którego osiągnął on 25 lat życia. Powyższe rozważania uzasadniały wyrażenie poglądu, że przedłużenie prawa do renty rodzinnej dziecku, które osiągnęło 25 lat życia będąc na ostatnim roku stu- diów, jakie uprawniony nabywa ex lege do daty zakończenia tego roku studiów (art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm., aktualnie art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) nie przysługuje w razie powtarzania ostatniego roku studiów. Dlatego Sąd Najwyższy oddalił kasację na podstawie art. 39312 KPC, orze- kając o kosztach nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu zgodnie § 15 ust. 4 pkt 1 w związku z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. Nr 154, poz. 1013 ze zm.). ========================================