I PKN 550/99

uzasadnieniem. Podobnie w odniesieniu do art. 52 § 2 KP przyjmuje się, że przewi- dziany w tym przepisie jednomiesięczny termin jest zachowany, jeżeli przed jego 7 upływem pracodawca złożył pracownikowi oświadczenie woli o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia w okolicznościach, w których pracownik miał realną możliwość zapoznania się z jego treścią (art. 61 KC w związku z art. 300 KC). W rozpoznawanej sprawie – jak wynika z ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd Wojewódzki i przyjętych za własne przez Sąd Apelacyjny – uchwała Rady Nadzorczej o wykluczeniu powoda podjęta na posiedzeniu w dniu 21 kwietnia 1997 r. w ogóle nie została mu doręczona, natomiast uchwała podjęta 29 kwietnia 1997 r. została doręczona powodowi dopiero 30 maja 1997 r. Oznacza to, że powód został w sposób formalny zawiadomiony o wykluczeniu po upływie jednego miesiąca od uzys- kania przez pozwaną wiadomości o okolicznościach uzasadniających wykluczenie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że pracodawca dowiedział się o zdarzeniach, które stały się przyczyną wykluczenia powoda ze Spółdzielni (spożywanie napojów alko- holowych w czasie pracy w dniu 11 kwietnia 1997 r. i opuszczenie w tym dniu miejs- ca pracy bez usprawiedliwienia), tego samego dnia, kiedy miały one miejsce lub w ciągu kilku następnych dni, o czym świadczą pisma Zarządu pozwanej do Rady Nad- zorczej z 16 kwietnia 1997 r. oraz do zakładowej organizacji związkowej z 17 kwiet- nia 1997 r. Sąd Apelacyjny zauważył, że zawiadomienie o wykluczeniu ze Spółdzielni zo- stało doręczone powodowi po upływie terminu wskazanego w art. 193 § 3 Prawa spółdzielczego, jednakże dalsze wnioski towarzyszące temu spostrzeżeniu, doty- czące skutków wskazanego uchybienia pracodawcy, są nieprawidłowe. Nie wiado- mo, na jakiej podstawie Sąd Apelacyjny przyjął, że powód (nazwany w uzasadnieniu wnioskodawcą) „o wykluczeniu ze Spółdzielni i podjętych przez jej organy uchwałach wiedział znacznie wcześniej, kiedy termin miesięczny był zachowany”. Sąd Apela- cyjny nie ujawnił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w oparciu o jakie dane (fakty i dowody) przyjął, że powód znacznie wcześniej wiedział o wykluczeniu go ze Spół- dzielni w stosunku do chwili doręczenia mu w dniu 30 maja 1997 r. uchwały w tym przedmiocie, co mogłoby oznaczać, że termin miesięczny został zachowany. Nie jest także jasne, czy swoją ocenę Sąd odniósł do uchwały z 21 kwietnia 1997 r., której treść była powodowi faktycznie znana, ale która nigdy nie została mu doręczona i z którą same strony nie wiązały skutku prawnego – jak można wywieść z ich czynności podjętych w toku postępowania, czy też do uchwały z 29 kwietnia 1997 r., której przyjęcie zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem powoda dopiero 30 maja 1997 r. Ustalenie, że powód otrzymał wcześniej, przed 30 maja 1997 r., pisemne 8 zawiadomienie o wykluczeniu go ze Spółdzielni wraz z uzasadnieniem (jak tego wymaga art. 24 § 3 Prawa spółdzielczego) – jeżeli w taki sposób próbować odczytać przytoczone stanowisko Sądu Apelacyjnego – musiałoby zostać uznane za ustalenie arbitralne i dowolne, skoro nie zostało oparte na dowodach wskazanych i omówio- nych w uzasadnieniu. W tym kontekście usprawiedliwiony byłby również zawarty w kasacji zarzut naruszenia art. 328 § 2 KPC w związku z art. 391 KPC, albowiem Sąd drugiej instancji w istotnej kwestii, nie rozważanej przez Sąd pierwszej instancji, do- tyczącej zachowania terminu wynikającego z art. 193 § 3 Prawa spółdzielczego, do- konał własnych ustaleń faktycznych, odnoszących się do oceny zachowania przez stronę pozwaną (pracodawcę) wskazanego terminu, bez przedstawienia w uzasad- nieniu wyroku jakiejkolwiek relacji z tego, na jakich dowodach oparł wskazane usta- lenie. Okoliczność, czy miało miejsce uchybienie terminowi wskazanemu w art. 193 § 3 Prawa spółdzielczego oraz ocena, jakie to uchybienie wywołuje skutki dla docho- dzenia przez powoda roszczenia o przywrócenie do pracy, ma dla rozstrzygnięcia sprawy podstawowe znaczenie. Skutki uchybienia terminowi z art. 193 § 3 Prawa spółdzielczego powinny być traktowane analogicznie do skutków uchybienia terminowi z art. 52 § 2 Kodeksu pracy. Ponadto powinny być traktowane na równi z takim naruszeniem innych prze- pisów o wykluczeniu członka ze spółdzielni (w szczególności art. 193 - 195 Prawa spółdzielczego), które stanowi przesłankę do dochodzenia roszczeń, o jakich mowa w art. 196 § 1 Prawa spółdzielczego. W odróżnieniu bowiem od naruszenia art. 24 § 3 lub 4 Prawa spółdzielczego, które – zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku Sądu Najwyższego z 12 stycznia 1984 r., I PR 115/83 (OSNCP 1984 z. 8, poz. 140), przyjętym również przez Sądy pierwszej i drugiej instancji – nie uzasadnia powódz- twa o uchylenie uchwały o wykluczeniu i o roszczenia przewidziane w art. 196 § 1 Prawa spółdzielczego, naruszenie art. 193 § 3 Prawa spółdzielczego z pewnością takie roszczenia uzasadnia i to bez względu na to, jaki wpływ to uchybienie formalne miało na treść podjętej uchwały. Argumentem braku wpływu uchybień formalnych na treść uchwały o wykluczeniu – jako argumentem przemawiającym przeciwko uwzględnieniu roszczeń pozwu – posłużył się Sąd Apelacyjny. W przypadku, gdy pracodawca uchybił terminowi z art. 193 § 3 Prawa spółdzielczego, w ogóle nie można rozważać wpływu tego naruszenia przepisów na treść uchwały, skoro naru- szenie to z natury rzeczy mogło powstać wyłącznie już po jej podjęciu. W kasacji nie kwestionuje się ustalenia Sądów pierwszej i drugiej instancji co 9 do tego, że wykluczenie powoda ze Spółdzielni było uzasadnione, ponieważ powód faktycznie przebywał 11 kwietnia 1997 r. w miejscu i czasie pracy pod wpływem al- koholu, a następnie opuścił miejsce pracy bez usprawiedliwienia. Skoro kasacja ustaleń faktycznych w tym zakresie w żaden sposób – bezpośredni czy pośredni – nie podważa, to należy przyjąć, że istniały uzasadnione podstawy do wykluczenia powoda ze Spółdzielni z przyczyn uzasadniających według przepisów prawa pracy rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 193 § 1 pkt 1 Prawa spół- dzielczego). W tej sytuacji rozważenia wymaga ewentualne zastosowanie art. 196 § 3 Prawa spółdzielczego. Uwzględnienie kasacji – z uwagi na stwierdzone niewłaś- ciwe zastosowanie art. 193 § 3 Prawa spółdzielczego – nie oznacza, że roszczenia powoda powinny być uwzględnione. Art. 196 § 3 Prawa spółdzielczego – będący od- powiednikiem uchylonego art. 62 Kodeksu pracy - przewiduje możliwość oddalenia powództwa o przywrócenie do pracy ze względu na zasady współżycia społecznego w sytuacji, gdy doszło do naruszenia przez pracodawcę przepisów formalnych (pro- ceduralnych), a zwolnienie pracownika zatrudnionego na podstawie spółdzielczej umowy o pracę połączone z wykluczeniem go ze spółdzielni było merytorycznie uza- sadnione. Podniesiony w kasacji zarzut naruszenia art. 328 § 2 KPC w związku z art. 391 KPC powód wiąże z tym, że Sąd Apelacyjny nie odniósł się w uzasadnieniu swojego wyroku do wszystkich jego argumentów zawartych w jego apelacji od wyro- ku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie, dotyczących naruszenia przez stronę pozwa- ną art. 193 § 3 Prawa spółdzielczego, postanowień Statutu Spółdzielni (bez wskaza- nia, o które konkretnie postanowienia Statutu powodowi chodzi) oraz postanowień regulaminu Rady Nadzorczej (spośród których powód powołuje jedynie § 13 regula- minu). Tak skonstruowany zarzut naruszenia wskazanych przepisów postępowania jest nieuzasadniony. Sąd Apelacyjny odniósł się bowiem - przynajmniej formalnie – do kwestii przekroczenia przez pozwaną terminu z art. 193 § 3 Prawa spół- dzielczego. Co prawda, niewłaściwie zinterpretował i zastosował wskazany przepis, o czym wspomniano już wcześniej, ale z całą pewnością rozważał argumentację po- woda dotyczącą naruszenia tego przepisu przez stronę pozwaną. Sąd Apelacyjny nie odniósł się natomiast w uzasadnieniu swojego wyroku do kwestii ewentualnego naruszenia przez pozwaną postanowień Statutu Spółdzielni i regulaminu Rady Nadzorczej dotyczących powiadamiania o posiedzeniach Rady Nadzorczej osób zainteresowanych (w tym samych członków Rady) oraz wysłucha- 10 nia osób, których ma dotyczyć uchwała, przed jej podjęciem. Wskazana wada kons- trukcyjna uzasadnienia nie może być jednak traktowana jako tego rodzaju narusze- nie art. 328 § 2 KPC, które czyni usprawiedliwioną podstawę kasacyjną wskazaną w art. 3931 pkt 2 KPC, w związku z powołaniem w ramach tej podstawy zarzutu naru- szenia przepisu dotyczącego warunków, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku. Przede wszystkim z art. 328 § 2 KPC (w związku z art. 391 KPC) nie wynika, że sąd drugiej instancji ma obowiązek odnieść się w uzasadnieniu swojego wyroku do wszystkich zarzutów podniesionych w apelacji i rozważyć wszelkie zawarte w niej argumenty. Na pewno powinien to uczynić co do zasadniczych kwestii składających się na istotę sporu. Jeżeli do pewnych argumentów apelacji sąd się nie odnosi, to znaczy, że traktuje je jako nieistotne. Trudno jednak przyjąć, że brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów apelacji jest takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (co sta- nowi przesłankę dla skutecznego skonstruowania podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 3931 pkt 2 KPC), zwłaszcza że wynik sprawy jest związany z jej rozstrzygnię- ciem, które dokonuje się w chwili ogłoszenia sentencji wyroku, a pisemne uzasadnie- nie jest sporządzane później, już po rozstrzygnięciu sprawy. Z tej przyczyny wady konstrukcyjne uzasadnienia nie mogą jako takie mieć istotnego wpływu na samo roz- strzygnięcie. W uzasadnieniu kasacji skarżący zarzucił, że Sąd Apelacyjny nie odniósł się do faktu, iż powód był nie tylko pracownikiem i członkiem pozwanej Spółdzielni, któ- rego miała dotyczyć uchwała Rady Nadzorczej o wykluczeniu. Był także członkiem tej Rady i tym bardziej powinien być zawiadomiony o jej posiedzeniu w dniu 29 kwietnia 1997 r., na którym miała być rozpatrywana sprawa jego wykluczenia. Zanie- chanie zawiadomienia powoda o posiedzeniu naruszyło - zdaniem skarżącego - § 13 regulaminu Rady Nadzorczej. Brak rozważenia tej okoliczności przez Sąd Apelacyjny nie musiał mieć istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia (wynik sprawy) w sytuacji, gdy Sąd ten rozważał jednocześnie skutki naruszenia przez stronę pozwaną art. 24 § 4 Prawa spółdzielczego. Zarzut naruszenia przez pozwaną postanowień § 13 regu- laminu Rady Nadzorczej - nawet jeżeli jest uzasadniony – powinien być bowiem roz- ważany w podobny sposób, jak zarzut naruszenia art. 24 § 4 Prawa spółdzielczego. Jest to uchybienie formalne, które nie ma znaczenia dla oceny zasadności roszczeń powoda zgłoszonych w rozpoznawanej sprawie, w tym zwłaszcza roszczenia o przy- wrócenie do pracy, w takim samym stopniu, jak nie miało takiego znaczenia naru- 11 szenie przez pozwaną art. 24 § 4 Prawa spółdzielczego. Do uchybień związanych z zawiadomieniem powoda o posiedzeniu Rady Nadzorczej (§ 13 regulaminu) można bowiem odnieść tę samą argumentację prawną, zgodnie z którą uchybienia związane z pominięciem wysłuchania przez organ spółdzielni wyjaśnień zainteresowanego członka przed jego wykluczeniem nie uzasadniają powództwa wykluczonego o uchylenie uchwały i roszczenia, o których stanowi art. 196 § 1 Prawa spółdzielczego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 12 stycznia 1984 r., I PR 115/83, OSNCP 1984 z. 8, poz. 140). Skoro kasacja nie zawiera zarzutu naruszenia art. 196 § 1 w związku z art. 24 § 4 Prawa spółdzielczego, to znaczy że powód akceptuje pogląd prawny wy- rażony w tej kwestii przez Sądy pierwszej i drugiej instancji – oparty na przytoczonym wyroku Sądu Najwyższego. Ze względów wyżej przedstawionych Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 39313 § 1 KPC. ========================================