I PKN 364/99

Wyrok z dnia 17 listopada 1999 r. I PKN 364/99 Pakt socjalny zawarty przez zagraniczną i polską osobę prawną ze związkami zawodowymi działającymi w tej ostatniej, wprowadzający dodatkową ochronę trwałości stosunku pracy, który stanowi, że w razie powołania wspól- nej joint venture układ zbiorowy pracy obowiązujący u polskiego pracodawcy staje się integralną częścią takiego paktu socjalnego, stanowi źródło prawa pracy w rozumieniu art. 9 KP. Przewodniczący: SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Roman Kuczyński (sprawozdawca), Andrzej Wasilewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 1999 r. sprawy z po- wództwa Eugeniusza H. przeciwko „D.F.M.” Spółce z ograniczoną odpowiedzialno- ścią, o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 6 stycznia 1999 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 24 września 1998 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy dla Warszawy Pragi oddalił powództwo Eugeniusza H. o przywrócenie do pracy w D.F.M. Spółce z o.o. w W. Sąd pierwszej instancji uznał wypowiedzenie powodowi umowy o pracę za uzasadnione ze względu na nabycie przez niego uprawnień emerytalnych. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyrokiem z dnia 6 stycznia 1999 r. wskutek częściowego uwzględnienia apelacji powoda zmie- nił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego i zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 10.910,01 zł tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę, oddalając apelację powoda w pozostałym zakresie. Sąd drugiej ins- tancji stanął na stanowisku, iż skoro według art. 5 Paktu Socjalnego z dnia 13 listo- 2 pada 1995 r. obowiązującego w pozwanym zakładzie pracy w okresie do marca 1999 r. rozwiązanie stosunku pracy z pracownikami może nastąpić tylko w okolicznościach przewidzianych w art. 52 i 53 KP, w przypadku zmniejszenia zatrudnienia za zgodą związków zawodowych na zasadzie porozumienia stron i na wniosek pracownika a tego rodzaju sytuacja w przypadku powoda nie zachodzi – brak było przyczyny uza- sadniającej wypowiedzenie umowy o pracę w okresie ochronnym, ustanowionym Paktem Socjalnym. Sąd Okręgowy nie uznał za celowe przywrócenie powoda do pracy ze względu na zbliżający się upływ okresu ochronnego, wobec czego zasądził na rzecz powoda odszkodowanie w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia za pracę. Kasacja pozwanego zarzuca powyższemu wyrokowi naruszenie prawa mate- rialnego – art. 9, 45 § 1 KP i art. 5 Paktu Socjalnego. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Kasacja okazała się nieuzasadniona. Poza sporem jest, iż dnia 13 listopada 1995 r. D.H.I. Ltd i D.C., spółki zorganizowane i istniejące na mocy prawa Republiki Korei i posiadające swoje siedziby w tej Republice z jednej strony – a cztery organi- zacje związków zawodowych działające w Przedsiębiorstwie Państwowym F.S.O. - z drugiej strony oświadczyły, że zamierzają przy udziale Rządu Polskiego zawrzeć według prawa polskiego spółkę joint venture i zawierają Pakt Socjalny, którego art. 1 postanawia, iż strony uzgodniły wszystkie postanowienia Zakładowego Układu Zbio- rowego Pracy, który stanowi integralną część Paktu i wejdzie w życie z dniem zare- jestrowania spółki joint venture. Według art. 2 Paktu Spółka (przyszły pracodawca) zobowiązuje się do przestrzegania wszystkich postanowień Paktu przez czas nie- określony (o ile strony nie uzgodnią inaczej). Według art. 4 Paktu wszyscy pracow- nicy pozostający w stosunku pracy z FSO w dniu utworzenia Spółki automatycznie stają się pracownikami Spółki, zaś art. 5 Paktu stanowi, że Spółka może w czasie trzech lat od daty ustanowienia Spółki rozwiązać umowę o pracę z pracownikami, o których mowa w art. 4 Paktu wyłącznie w przypadkach zgodnych z art. 52 i 53 KP, zmniejszenia zatrudnienia za zgodą związków zawodowych, porozumienia stron umowy o pracę, a także wniosku pracownika. Powyższe postanowienia Paktu do- wodzą, że intencją stron było nadanie mu rangi równej randze układu zbiorowego pracy. Tym samym stał się on źródłem prawa pracy tym bardziej, że został zawarty 3 przed nadaniem art. 9 KP obecnego brzmienia. Jest też oczywiste, że art. 5 Paktu Socjalnego jest postanowieniem bardziej korzystnym dla pracownika niż ogólnie obowiązujące przepisy prawa pracy, w tym przepisy zakładowego układu zbiorowego pracy, które zresztą stanowią powtórzenie przepisów Kodeksu pracy. Skoro Pakt Socjalny jest zintegrowany z układem zbiorowym pracy, wywołuje skutki prawne nie tylko pomiędzy bezpośrednimi sygnatariuszami Paktu, ale i rzutuje na prawa pod- miotowe pracowników pozwanego zakładu pracy, na rzecz których, zgodnie z art. 3 ust. 1 Układu jest zawarty. Jeżeli zatem w Pakcie Socjalnym wprowadzono dodatko- wą ochronę trwałości stosunku pracy pracowników powstałej Spółki D.F.M., polega- jącą na dopuszczalności rozwiązywania umów o pracę przed upływem trzech lat od daty ustanowienia Spółki tylko w przypadkach przewidzianych artykułem 5 Paktu, zaś przypadek powoda do takich nie należy – brak było podstaw do rozwiązania z powodem umowy o pracę przed marcem 1999 r. Trafnie zatem Sąd drugiej instancji zasądził na rzecz powoda odszkodowanie w trybie art. 45 § 2 KP, dochodząc jedno- cześnie do przekonania, że z uwagi na nieodległy upływ tego okresu ochronnego, uwzględnienie żądania przywrócenia do pracy byłoby niecelowe. Dla zastosowania art. 45 § 1 i 2 KP nie było zresztą istotne, czy porozumienie stanowi źródło prawa pracy w rozumieniu art. 9 KP, lecz czy powstało roszczenie powoda w stosunku do pozwanego pracodawcy. Zdaniem Sądu Najwyższego rosz- czenie takie powstaje chociażby z tego powodu, że porozumienie należy traktować jako umowę na rzecz osoby trzeciej (art. 393 KC w związku z art. 300 KP) - pracow- ników, zawarte między innymi przez podmioty, które utworzą spółkę będącą w przyszłości pracodawcą pod warunkiem zarejestrowania tej spółki. Spółka ta z chwilą zarejestrowania z woli jej wspólników wstąpiła w zobowiązania zawarte przez podmioty ją tworzące. Sąd Najwyższy nie podzielił zatem zarzutów skargi kasacyjnej i nie znajdując usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia kasacji, orzekł w oparciu o art. 39312 KPC jak w sentencji wyroku. ========================================