I PKN 283/99

Wyrok z dnia 1 października 1999 r. I PKN 283/99 Z art. 11 w związku z art. 10 ust. 1 i art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.) wynika, iż pracownik nabywa prawo do od- prawy, jeżeli pracodawca zgodził się na ofertę pracownika rozwiązania umowy o pracę w drodze porozumienia stron, gdyż wskutek zmian organizacyjnych zmierzał do zmniejszenia zatrudnienia. Przewodniczący: SSN Józef Iwulski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 1 października 1999 r. sprawy z po- wództwa Mariana S. przeciwko Oddziałowi Okręgowemu Narodowego Banku Pols- kiego w W. - Oddziałowi Zamiejscowemu w L. o sprostowanie świadectwa pracy i odprawę, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 26 października 1999 r. [...] o d r z u c i ł kasację w części dotyczącej sprostowania świadectwa pracy; o d d a l i ł kasację w pozostałym zakresie i zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej koszty postępowania kasacyjnego w kwocie 500 zł (pięćset złotych). U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 26 października 1998 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Legnicy oddalił powództwo Mariana S. przeciwko Oddziałowi Okręgowemu Narodowego Banku Polskiego w W. -Oddziałowi Zamiejscowemu w L. o sprostowanie świadectwa pracy i zasądzenie odprawy. Rozstrzygnięcie to oparł na następujących ustaleniach. Powód zatrudniony został w Oddziale Okręgowym NBP w L. z dniem 1 października 1994 r. na podstawie umowy o pracę na stanowisku specjalisty w Zespole Nadzoru Bankowego. Z dniem 1 czerwca 1996 r. powierzono powodowi stanowisko kierowni- 2 ka tego Zespołu. Pismem z dnia 14 listopada 1997 r. Oddział Okręgowy NBP w L. zawiadomił powoda, iż dotychczasowe funkcje pracodawcy przejdą z dniem 1 stycz- nia 1998 r. na nowego pracodawcę, tj. Okręgowy Oddział NBP w W., w związku z wprowadzeniem nowej struktury organizacyjnej Narodowego Banku Polskiego na mocy Zarządzenia Prezesa NBP z dnia 27 sierpnia 1997 r. W związku z tym powód stanie się z mocy prawa pracownikiem Oddziału Okręgowego Narodowego Banku Polskiego w W. - Oddziału Zamiejscowego w L. Stosunek pracy będzie kontynuowa- ny u nowego pracodawcy i nie nastąpi zmiana w zakresie warunków pracy i płacy. Zawiadomienie powoływało się na treść przepisu art. 231 § 3 KP oraz zawierało pou- czenie, iż w terminie miesiąca od zawiadomienia powód może bez wypowiedzenia za tygodniowym uprzedzeniem złożyć oświadczenie o rozwiązaniu stosunku pracy. Taki tryb rozwiązania stosunku pracy wywoła dla powoda skutki określone w przypadku rozwiązania stosunku pracy przez pracodawcę za wypowiedzeniem. Po otrzymaniu tego zawiadomienia powód złożył pisemne oświadczenie, że nie wyraża zgody na zmianę pracodawcy. Jednocześnie wniósł o rozwiązanie umowy o pracę na zasadzie porozumienia stron z dniem 31 grudnia 1997 r. Powód twierdził, że w wyniku zmiany struktury organizacyjnej w Narodowym Banku Polskim następowała likwidacja Od- działu Okręgowego NBP w L. Następnie powód rozszerzył ten wniosek o wypłatę odprawy na podstawie ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy i przedłużył termin do zajęcia stanowis- ka przez pracodawcę do połowy stycznia 1998 r. Do dnia 31 grudnia 1997 r. Oddział Okręgowy NBP w L. nie odpowiedział na ofertę powoda. Natomiast w dniu 7 stycznia 1998 r. Oddział NBP w W. zawiadomił powoda na piśmie, że przyjmuje jego ofertę i z dniem 15 stycznia 1998 r. rozwiązuje z nim umowę o pracę na podstawie art. 30 § 1 pkt 1 KP. Uznał też, że brak jest podstaw do wypłaty odprawy. Sąd Rejonowy ustalił, że zmiany organizacyjne nie spowodowały od 1 stycznia 1998 r. zmniejszenia za- trudnienia. Nadal funkcjonuje komórka nadzoru bankowego w Oddziale Zamiejsco- wym w L., która merytorycznie podlegała i nadal podlega Głównemu Inspektorowi Nadzoru Bankowego, zaś organizacyjnie podporządkowana jest Oddziałowi Okręgo- wemu NBP w Z.G. Stanowisko pracy jakie powód zajmował do czasu rozwiązania umowy o pracę jest nieobsadzone. Sąd Rejonowy uznał, że wydane powodowi świadectwo pracy odpowiada rze- czywistości. Zainicjowany przez dotychczasowego pracodawcę sposób zmiany w stosunku pracy przez wprowadzenie ustawowej regulacji z art. 231 KP miał na celu 3 "zastosowanie formuły" przejścia zakładu pracy na nowego pracodawcę. Powoduje to w konsekwencji zachowanie dotychczasowej treści stosunku pracy. Rozwiązanie stosunku pracy przez pracownika za siedmiodniowym uprzedzeniem jest równo- znaczne z rozwiązaniem umowy o pracę za wypowiedzeniem pracodawcy, jednakże zapewnia trwałość i ciągłość stosunków pracy i wyklucza przyznanie jednorazowych odpraw z tytułu rozwiązania umów o pracę z przyczyn dotyczących pracodawcy. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, powód nie skorzystał jednak z uprawnienia z art. 231 KP i doszło do rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu wyro- kiem z dnia 26 stycznia 1999 r. [...] oddalił apelację powoda. Sąd drugiej instancji uznał, że Sąd Rejonowy przeprowadził wyczerpujące i staranne postępowanie do- wodowe, dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, wszechstronnie rozważył wszystkie istotne okoliczności sprawy oraz prawidłowo zastosował prawo materialne. Z dniem 1 stycznia 1998 r. przestał istnieć Oddział Okręgowy NBP w L. i na podsta- wie art. 231 § 3 KP nastąpiło przejęcie jego pracowników przez Oddział Okręgowy NBP w W. - Oddział Zamiejscowy w L. Skoro zatem rozwiązanie umowy o pracę (na wniosek powoda) nastąpiło za porozumieniem stron z dniem 15 stycznia 1998 r. to wydane mu świadectwo pracy odpowiada stanowi rzeczywistemu. Zdaniem Sądu drugiej instancji, powodowi nie przysługuje odprawa z ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r., gdyż jego stanowisko pracy nie zostało zlikwidowane, nowy pracodawca gwaran- tował takie same warunki pracy i płacy, a rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło z inicjatywy powoda i przy uwzględnieniu jego wniosku co do sposobu (porozumienia stron) i terminu (15 stycznia 1998 r.) rozwiązania umowy o pracę. Nie została speł- niona przesłanka z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Nie nastąpiło bo- wiem u strony pozwanej zmniejszenie zatrudnienia z przyczyn ekonomicznych lub w związku ze zmianami organizacyjnymi w "parametrach określonych ustawowo" (art. 10 pkt 1 tej ustawy). Kasację od tego wyroku złożył powód, zaskarżając go w całości. Powód za- rzucił naruszenie prawa materialnego przez: 1) rażąco niewłaściwe zastosowanie art. 231 KP, (szczególnie § 3) przez przyjęcie, wbrew normie art. 11 pkt 1 ustawy o NBP, według którego Prezes NBP jest przełożonym wszystkich pracowników NBP oraz "innych przepisów" tej ustawy przez uznanie, że nastąpiło przejęcie zakładu pracy, pomimo że w ramach całej struktury organizacyjnej NBP nastąpiły zmiany organiza- cyjne i nowy podział zadań, polegające na zmniejszeniu liczby oddziałów sprawują- 4 cych funkcje pracodawcy, 2) naruszenie oraz pominięcie art. 10 pkt 1 w związku z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r., pomimo że zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż zmiany organizacyjne całego NBP wynikają z przyczyn ekonomicznych oraz organizacyjnych i dlatego w Oddziale NBP w L., nas- tąpiła likwidacja wielu stanowisk pracy, w tym likwidacja stanowiska zajmowanego przez powoda, co było wyłączną przyczyną rozwiązania stosunku pracy, 3) narusze- nie art. 8 pkt 1 w związku z art. 11 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. w związku z ra- żąco błędnym zastosowaniem art. 231 § 1 KP, przez ustalenie, że powodowi nie przysługuje prawo do odprawy pieniężnej, pomimo, iż z materiału dowodowego wy- nika jednoznacznie że po wprowadzeniu zmian organizacyjnych w NBP stanowisko pracy powoda przestało istnieć, a przejmujący funkcję pracodawcy Oddział NBP w W. nie przedstawił powodowi przed rozwiązaniem umowy o pracę propozycji pracy, pomimo że zespół nadzoru bankowego, którego kierownikiem był powód, przestał istnieć, 4) naruszenie art. 36 § 1 pkt 3 KP w związku z rażąco błędnym zastosowa- niem art. 231 § 1 KP oraz pominięciem przepisów prawa cywilnego w związku z art. 300 KP, dotyczących obowiązku dotrzymania terminu udzielenia odpowiedzi na pis- mo powoda z dnia 20 listopada 1997 r., zawierającego oświadczenie, że nie wyraża on zgody na zmianę pracodawcy oraz jego propozycję rozwiązania umowy o pracę na zasadzie porozumienia stron z dniem 31 grudnia 1997 r., co pozwoliło Sądowi na przyjęcie, że powód złożył oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę nowemu pra- codawcy, podczas gdy Sąd nie uwzględnił, że strona pozwana miała obowiązek w sposób definitywny odpowiedzieć na powyższe pismo zgodnie z przepisami prawa cywilnego w związku z art. 300 KP niezwłocznie (14 dni). Powód zarzucił także naru- szenie prawa procesowego, a mianowicie art. 233 § 1 w związku z art. 382 KPC i art. 328 w związku z art. 391 KPC wyrażające się brakiem wszechstronnego rozważenia przez Sąd zebranego już w pierwszej instancji materiału dowodowego. Dlatego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak jest odniesienia się Sądu, do przedstawio- nych w sprawie dokumentów, brak wskazania podstawy faktycznej i prawnej rozs- trzygnięcia oraz dowodów, na których Sąd się oparł, stwierdzając, że: a) przejęcie pracowników przez Oddział Okręgowy NBP w W., nastąpiło na podstawie art. 231 § 3 KP, b) świadectwo pracy odpowiada stanowi rzeczywistemu, c) powodowi nie przys- ługuje odprawa, gdyż jego stanowisko nie zostało zlikwidowane, a nowy pracodawca gwarantował takie same warunki pracy i płacy jak poprzedni, rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło z inicjatywy powoda, d) nie nastąpiło zmniejszenie zatrudnienia. W 5 uzasadnieniu kasacji powód wywiódł, że Sąd drugiej instancji nie zauważył, że po- wód pismem z dnia 20 listopada 1997 r. oświadczył, iż nie wyraża zgody na zmianę pracodawcy i równocześnie złożył propozycję rozwiązania umowy o pracę z dniem 31 grudnia 1997 r. na zasadzie porozumienia stron. Miesięczny okres wypowiedze- nia umowy o pracę biegł według powoda od 14 listopada 1997 r., a strona pozwana miała obowiązek złożyć oświadczenie woli odmawiające rozwiązania umowy o pracę na zasadzie porozumienia stron. Umowa z powodem powinna zostać rozwiązana najpóźniej z dniem 15 grudnia 1997 r. Sąd nie zauważył, że pracodawca nie złożył powodowi oferty podjęcia pracy i nie zawarł też z powodem jakiejkolwiek umowy. Powód nie zawierał umowy o pracę z Oddziałem Okręgowym NBP w W. Przeciwnie, powód nie wyraził zgody na kontynuowanie lub nawiązanie stosunku pracy po reor- ganizacji struktur Narodowego Banku Polskiego. W takiej sytuacji powodowi przys- ługiwał trzymiesięczny okres wypowiedzenia. Zdaniem powoda, w sytuacji, gdy od- mówił zawarcia umowy o pracę z Oddziałem Okręgowym NBP w W. z dniem 1 stycznia 1998 r., jego ówczesny pracodawca, tj. Oddział Okręgowy NBP w L., powi- nien złożyć oświadczenie woli dotyczące rozwiązania z nim stosunku pracy i wypła- cić odpowiednią odprawę pieniężną. Według powoda, Sąd nie uwzględnił, że w ra- mach nowej struktury całego NBP, w wyniku wprowadzonych zmian organizacyjnych nie nastąpiło przejęcie przez inny podmiot majątku ani też zadań Oddziału NBP w L. Wprowadzono jedynie zmiany organizacyjne. Mogą być one traktowane tylko i wyłącznie jako wewnętrzne zmiany organizacyjne z przyczyn ekonomicznych i nie powinny w żadnym przypadku być utożsamiane z przejęciem zakładu pracy przez nowego pracodawcę. Po reorganizacji nie zmienił się ani dysponent majątku ani pro- cedury dotyczące zarządzania tym majątkiem, a faktycznym dysponentem majątku NBP był i nadal jest Prezes NBP i Centrala NBP w W. Zdaniem powoda, z przedsta- wionych dokumentów wynika jednoznacznie, że po reorganizacji struktury NBP w Oddziale NBP w L. przestał istnieć zespół nadzoru bankowego, co jest równo- znaczne, że po zmianie pracodawcy w Oddziale NBP w L., została zlikwidowana ko- mórka organizacyjna, w której powód był pracownikiem. Zmniejszenie zatrudnienia w Oddziale NBP w L. zostało wykazane przez stronę pozwaną w załączonych do pism procesowych dokumentach, z których wynika też, że zmiany organizacyjne całej struktury NBP stanowią przyczynę rozwiązania umowy o pracę z powodem. Strona pozwana wniosła o oddalenie kasacji i przyznanie kosztów postępowa- nia kasacyjnego. 6 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W zakresie, w którym kasacja dotyczy sprostowania świadectwa pracy jest ona niedopuszczalna z mocy art. 393 pkt 6 KPC i dlatego w tej części podlegała od- rzuceniu na podstawie art. 3938 § 1 KPC. W ten sposób dochodzi do znacznego uproszczenia w zakresie istotnych kwestii wymagających rozważenia w sprawie, gdyż pozostaje do rozpatrzenia rosz- czenie o odprawę. Jego zasadność należy rozważać w płaszczyźnie przesłanek określonych w art. 11 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm.), wed- ług którego przepisy ustawy (a więc także art. 8 dotyczący odprawy pieniężnej) sto- suje się odpowiednio w razie rozwiązania stosunku pracy z przyczyn określonych w art. 1 ust. 1 i 2 na mocy porozumienia stron. Ponieważ nie budzi wątpliwości (także powód tego nie kwestionuje), że doszło do rozwiązania umowy o pracę za porozu- mieniem stron, to istotne jest tylko czy nastąpiło to z przyczyn określonych w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy. W kontekście roszczenia o odprawę nieistotne w zasadzie są kwes- tie dotyczące tego kto był pracodawcą powoda oraz czy w okolicznościach sprawy prawidłowo zinterpretowano i zastosowano art. 231 KP. Ponieważ jednak kwestie te były przedmiotem rozważań Sądów i stanowią podstawowy element zarzutów kasa- cyjnych, to wymagają rozważenia w ogólnym choćby zarysie. Pierwszy problem dotyczy tego kto był pracodawcą powoda. W tym zakresie kasacja nie stawia zarzutu i praktycznie nie nawiązuje do definicji tego pojęcia z art. 3 KP. Zgodnie z tym przepisem pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pra- cowników. Powód uważa, że jego pracodawcą był Prezes Narodowego Banku Pols- kiego. Nawet pobieżna analiza tego twierdzenia w odniesieniu do treści art. 3 KP, wskazuje, że jest to pogląd błędny. Prezes NBP nie jest przecież jednostką organiza- cyjną, a chyba nikt nie może twierdzić, że zatrudnia pracowników jako osoba fizycz- na. Jest oczywiste, że w sprawach określonych stosownymi przepisami Prezes NBP może być organem pracodawcy (art. 31 KP). Problem sprowadza się do tego, która z jednostek organizacyjnych NBP jest pracodawcą. Mogą w tym zakresie występować wątpliwości przy złożonej strukturze organizacyjnej i podzieleniu uprawnień praco- 7 dawcy na poszczególne, hierarchicznie zorganizowane jednostki NBP (choć powód nie stawia tezy, że pracodawcą jest Narodowy Bank Polski jako całość). Podobny problem był wielokrotnie przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który podsta- wowe znaczenie dla oceny jaka jednostka organizacyjna jest pracodawcą przypisy- wał temu, w jakiej jednostce, odpowiednio wydzielonej organizacyjnie i finansowo, praca jest wykonywana, a przede wszystkim, gdzie usytuowane jest uprawnienie do zatrudniania i zwalniania pracowników (te ostanie uprawnienia mogą być zresztą przypisane organom znajdującym się poza jednostkami zatrudniającymi pracowni- ków). Przykładowo w wyroku z dnia 9 września 1977 r., I PRN 115/77 (OSNCP 1978 r. z. 10, poz. 177) Sąd Najwyższy stwierdził, że jednostka organizacyjna będąca w rozumieniu art. 3 KP zakładem pracy jest biernie legitymowana w sporach o roszcze- nia ze stosunku pracy jej pracowników, nie wyłączając pracowników zatrudnionych w niej na podstawie powołania przez właściwy organ nadrzędny (por. też uchwała z dnia 16 listopada 1977 r., I PZP 47/77, OSPiKA 1979 r. z. 7-8, poz. 125 z glosą M. Piekarskiego; wyrok z dnia 19 kwietnia 1979 r., I PR 16/79, OSNCP 1979 r. z. 10, poz. 205; wyrok z dnia 3 czerwca 1988 r., II URN 102/88, OSNCP 1991 r. z. 1, poz. 7; wyrok z dnia 6 listopada 1991 r., I PRN 47/91, OSP 1992 r. z. 7-8, poz. 152; uchwała z dnia 23 lipca 1993 r., I PZP 30/93, OSNCP 1994 r. z. 6, poz. 123; wyrok z dnia 19 września 1996 r., I PRN 101/95, OSNAPiUS 1997 r. nr 7, poz. 112; wyrok z dnia 11 września 1998 r., II UKN 196/98, OSNAPiUS 1999 r. nr 18, poz. 589). Dla rozpatrywanej sprawy szczególnie przydatna jest wykładnia zawarta w orzeczeniach dotyczących złożonych struktur organizacyjnych. W tym zakresie można przytoczyć uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 24 listopada 1992 r., I PZP 59/92 (OSNCP 1993 r. z. 4, poz. 49), według której Główny Inspektorat Pracy i okręgowe inspekto- raty pracy są zakładami pracy w rozumieniu art. 3 KP. Podobnie w wyroku z dnia 19 grudnia 1997 r., I PKN 448/97 (OSNAPiUS 1998 r. nr 22, poz. 649) Sąd Najwyższy uznał, że pracodawcą dyrektora wojewódzkiego urzędu pracy jest ten urząd, a nie Krajowy Urząd Pracy. Wreszcie w kontekście twierdzenia powoda, że jego praco- dawcą jest Prezes NBP, charakterystyczny jest wyrok z dnia 21 grudnia 1992 r., I PRN 52/92 (PiZS 1993 r. nr 5-6, s. 96), zgodnie z którym zakładem pracy dla pra- cowników samorządowych zatrudnionych w urzędzie gminy jest ten urząd, a nie burmistrz czy wójt będący kierownikiem tego urzędu. W świetle tej wykładni nie może budzić wątpliwości, że pracodawcą powoda był Oddział Okręgowy NBP w L., a nie Narodowy Bank Polski jako całość, czy tym bardziej Prezes NBP. Nie przeczy temu 8 wskazana w kasacji regulacja art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Naro- dowym Banku Polskim (Dz.U. Nr 140, poz. 938 ze zm.), zgodnie z którą Prezes NBP jest przełożonym wszystkich pracowników. Z tego przepisu wynika tylko to, że okreś- lone uprawnienia pracodawcy usytuowane są na szczeblu centralnym organizacji NBP, a Prezes jest organem dokonującym czynności w zakresie spraw pracowni- czych. Jeżeli więc pracodawcą powoda był Oddział NBP w L., to przejęcie tego Od- działu, a więc nie tylko majątku, ale przede wszystkim jego kompetencji (por. np. uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 29 kwietnia 1993 r., I PZP 9/93, Przegląd Sądowy 1994 r. nr 2, s. 58), przez Oddział w W., stanowiło przejście zakładu pracy na innego pracodawcę w rozumieniu art. 231 KP. Oczywiście stanowiło to również zmianę struktury organizacyjnej całego NBP. Kwestie dotyczące własności mienia w tym zakresie były bez znaczenia. Zgodnie z art. 231 § 1 KP powód jako zatrudniony w jednostce (zakładzie pracy w znaczeniu przedmiotowym, placówce zatrudnienia) przejmowanej, z mocy samego prawa stawał się z chwilą przejęcia, pracownikiem zatrudnionym u nowego pracodawcy (por. wyrok z dnia 28 września 1990 r., I PR 251/90, OSNCP 1992 r. z. 5, poz. 78). Jego sprzeciw w tym zakresie nie miał zna- czenia, poza możliwością rozwiązania umowy o pracę w szczególnym trybie art. 231 § 4 KP. W uchwale z dnia 19 stycznia 1993 r., I PZP 70/92 (OSNCP 1993 r. z. 6, poz. 100) Sąd Najwyższy prawidłowo wyjaśnił, że w razie przejęcia zakładu pracy w części przez inny zakład, staje się on z mocy prawa stroną w stosunkach pracy z pracownikami zatrudnionymi w przejętej części zakładu [...], także wówczas, gdy pracownicy ci sprzeciwiali się zmianie pracodawcy. Między innymi dlatego dla reali- zacji zasady wolności pracy w ramach nowelizacji Kodeksu pracy w 1996 r. wprowa- dzono nową regulację art. 231 § 3 i 4, polecającą przejmowanemu pracodawcy za- wiadamiać pracowników o przewidywanych zmianach organizacyjnych i umożliwia- jącą pracownikom rozwiązanie stosunków pracy w krótkim terminie siedmiu dni, bez niekorzystnych dla nich skutków, w sposób równoznaczny z rozwiązaniem stosun- ków pracy za wypowiedzeniem pracodawcy. Taki też tryb zastosował pracodawca powoda. Powód mógł więc skorzystać z uprawnienia do rozwiązania umowy o pracę w ten sposób, czego jednak nie uczynił. Z art. 231 § 3 i 4 KP nie wynika natomiast obowiązek przejmowanego pracodawcy, aby rozwiązał (wypowiedział) umowy o pracę pracownikom, którzy nie zgadzają się na przejście do nowego pracodawcy. Poglądy powoda w tym zakresie nie są uzasadnione treścią analizowanych przepi- 9 sów, wskazanych jako podstawa kasacji. Nie ma potrzeby rozważania, jaki byłby skutek rozwiązania przez powoda umowy o pracę w trybie art. 231 § 4 KP, skoro po- wód takiej czynności nie podjął. Nie są też istotne w kontekście dochodzonego rosz- czenia o odprawę, podnoszone przez powoda kwestie dotyczące obowiązku reakcji pracodawcy na ofertę powoda rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron. Powód twierdzi, że pracodawca miał obowiązek odpowiedzi na tę ofertę w terminie 14 dni i powołuje się na bliżej nieokreślone przepisy prawa cywilnego. Już choćby z tej przyczyny zarzut ten nie podlega merytorycznemu rozważeniu, a ze wskazanych przepisów art. 231 KP czy art. 30 § 1 pkt 1 KP obowiązek taki nie wynika. Kwestia ta jest jednak nieistotna, gdyż nie budzi przecież wątpliwości, że doszło do przyjęcia oferty powoda rozwiązania umowy o pracę w drodze porozumienia stron, a który pracodawca przyjął ofertę jest bez znaczenia dla oceny zasadności roszczenia o od- prawę. Przechodząc to istotnych kwestii dotyczących przesłanek nabycia prawa do odprawy, to należy stwierdzić, że niewątpliwie była spełniona przesłanka art. 11 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. polegająca na rozwiązaniu umowy o pracę w dro- dze porozumienia stron. Bez znaczenia w tym zakresie jest, że z inicjatywą takiego sposobu rozwiązania umowy o pracę wystąpił powód. Należy uznać, że w sferze motywacyjnej po stronie powoda przyczyną wystąpienia z inicjatywą rozwiązania umowy o pracę były przekształcenia organizacyjne po stronie pracodawcy (powód nie chciał być przejęty jako pracownik). Przekształcenia te niewątpliwie występowały też w rzeczywistości i to zarówno po stronie poprzedniego jak i nowego pracodawcy. Oddział NBP w L. był przejmowany (włączany w strukturę organizacyjną), a Oddział w W. przejmował inny oddział. Była więc, także po stronie nowego pracodawcy speł- niona przesłanka nabycia prawa do odprawy w postaci zmian organizacyjnych. Istotny problem w tym zakresie sprowadzał się do wykładni czy przesłanką nabycia prawa do odprawy było zmniejszenie zatrudnienia oraz czy ono w rzeczywistości nastąpiło. Sąd drugiej instancji przyjął, że nie było zmniejszenia zatrudnienia, a od- dalając apelację powoda pośrednio uznał, że takie zmniejszenie jest przesłanką na- bycia prawa do odprawy. Sąd drugiej instancji nie dostrzegł, że ta ostatnia kwestia jest wątpliwa, czego zresztą nie podniesiono także w kasacji. Przepis art. 11 ustawy z 28 grudnia 1989 r. nie wymienia bowiem wprost (tak samo zresztą jak art. 10 ust. 1 tej ustawy przy zwolnieniach indywidualnych) zmniejszenia zatrudnienia jako przes- łanki stosowania ustawy. Przepis art. 11 stwierdza jedynie, że ustawę stosuje się w 10 przypadku rozwiązania umowy o pracę z przyczyn wymienionych w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy. Można więc bronić poglądu, że przesłanką stosowania ustawy jest w tym przypadku tylko wystąpienie zmian organizacyjnych, a nie zmniejszenie zatrudnienia. Pogląd taki jest prezentowany w literaturze i orzecznictwie. W szczególności w pos- tanowieniu Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 30 czerwca 1993 r., III APr 49/93 (OSP 1994 r. z. 7-8, poz. 127 z glosą I. Sierockiej) stwierdzono, że zmniejszenie za- trudnienia, o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. nie jest przesłanką nabycia prawa do odprawy w przypadku zwolnienia indywidualnego do- konanego na podstawie art. 10 ust. 1 tej ustawy. Z tym poglądem skład orzekający w niniejszej sprawie nie zgadza się i podziela wykładnię przedstawioną w uchwale z dnia 14 grudnia 1994 r., I PZP 52/94 (OSNAPiUS 1995 r. nr 9, poz. 107; OSP 1995 r. z. 11, poz. 238 z glosą I. Sierockiej), według której zmniejszenie zatrudnienia jest warunkiem nabycia prawa do odprawy pieniężnej z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. w przypadku indywidualnego zwolnienia pracownika na podstawie art. 10 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1 tej ustawy. Skład orzekający podziela w szcze- gólności zawarte w uzasadnieniu tej uchwały argumenty dotyczące logicznej analizy treści art. 1 ust. 1 ustawy. Prowadzi ona do wniosku, iż według tego przepisu począ- tek przekształceń zakładu pracy stanowią względy (okoliczności) ekonomiczne, zmiany organizacyjne, produkcyjne lub technologiczne. Są to więc pierwotne "przy- czyny" tych przekształceń. Ich skutkiem jest "zmniejszenie zatrudnienia". Jednakże dopiero te zmiany łącznie ze "zmniejszeniem zatrudnienia" stanowią przyczynę (przesłankę) rozwiązywania umów o pracę. Mamy więc do czynienia z łańcuchem przyczynowo skutkowym, w którym określone okoliczności (w tym przypadku "zmniejszenie zatrudnienia") jest skutkiem zdarzeń je poprzedzających, a równocze- śnie przyczyną zdarzeń po nim następujących. W takim, szerszym tego słowa zna- czeniu, przyczyną rozwiązywania stosunków pracy (a tym samym stosowania oma- wianej ustawy) są nie tylko przekształcenia zakładu pracy ale także "zmniejszenie zatrudnienia". Nadto art. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. jest normą określającą zakres jej stosowania. Wobec tego wszystkie pozostałe przepisy ustawy muszą być analizowane w nawiązaniu do treści tego artykułu. Jeżeli dokonujemy więc wykładni innych przepisów ustawy to nie powinniśmy przeciwstawiać sobie wzajemnie posz- czególnych przepisów, lecz powinniśmy wychodzić z założenia, że wszystkie regula- cje dotyczące stosowania ustawy mieszczą w sobie warunki określone w jej art. 1. 11 Zarzuty kasacji naruszenia prawa procesowego wiążą się z ustaleniem, że u nowego pracodawcy powoda nie nastąpiło zmniejszenie zatrudnienia (powód w ten sposób pośrednio akceptuje pogląd, że jest ono przesłanką nabycia prawa do od- prawy). Zarzuty te nie są słuszne. Przede wszystkim należy stwierdzić, że uzasad- nienie zaskarżonego orzeczenia Sądu drugiej instancji wskazuje zarówno stan fak- tyczny będący podstawą rozstrzygnięcia, jak i zastosowane przepisy prawne. W za- kresie ustaleń faktycznych Sąd drugiej instancji oparł się na ustaleniach Sądu pierw- szej instancji, który dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego sprawy. Przyjęcie ustalenia, że u nowego pracodawcy nie doszło do zmniejszenia zatrudnie- nia, a w szczególności likwidacji stanowiska powoda jest prawidłowe. Z dowodów wskazywanych przez powoda wynika co najwyżej, że nastąpiła zmiana w zakresie podporządkowania stanowiska powoda i kierowanego przez niego działu, a nie jego likwidacja. Dla oceny tej okoliczności decydujące jest pismo skierowane do powoda w dniu 14 listopada 1997 r. Zarówno według jego treści, jak i w rzeczywistości po przekształceniach strukturalnych powód miał pozostać i pozostał na tym samym sta- nowisku, bez zmiany warunków pracy i płacy. Aby je zmienić w istotnych elementach strona pozwana musiałaby dokonać wypowiedzenia zmieniającego (por. art. 231 § 5 KP oraz wyrok z dnia 25 listopada 1997 r., I PKN 381/97, OSNAPiUS 1998 r. nr 18, poz. 539; wyrok z dnia 21 września 1995 r., I PRN 60/95, OSNAPiUS 1996 r. nr 7, poz. 100 i uchwała z dnia 11 marca 1998 r., III ZP 3/98, OSNAPiUS 1998 r. nr 20, poz. 588). Powód został więc przejęty jako pracownik, a jego stosunek pracy nie uległ w swej treści żadnym zmianom. Strona pozwana nie musiała mu więc zapropo- nować zawarcia nowej umowy o pracę, czy wskazywać jej nowych warunków (pozostawały one nie zmienione). Ani poprzedni pracodawca powoda, ani nowy pracodawca nie zmierzał więc do zmniejszenia zatrudnienia, czy choćby zmiany warunków pracy i płacy powoda. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem dla oceny istnienia przyczyn rozwiązania stosunku pracy, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. (także art. 11) decydujący jest moment podejmo- wania przez kierownika zakładu pracy decyzji o zwolnieniu pracownika (wyrok z dnia 4 kwietnia 1995 r., I PRN 6/95, OSNAPiUS 1995 r. nr 19, poz. 239). Jeżeli więc po rozwiązaniu umowy o pracę z powodem nastąpiły zmiany w zakresie stanu zatrud- nienia, to nie mają one znaczenia dla oceny przyczyn tego rozwiązania w kontekście prawa do odprawy. Nadto przepis art. 11 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. należy interpretować w kontekście art. 10 ust. 1 ustawy, według którego przyczyny wymie- 12 nione w jej art. 1 ust. 1 mają mieć charakter wyłączny. Zgodnie z utrwalonym również orzecznictwem sformułowanie to oznacza, sytuację, w której bez zaistnienia tych przyczyn nie zostałaby podjęta przez kierownika zakładu pracy indywidualna decyzja o zwolnieniu pracownika (wyrok z dnia 10 października 1990 r., I PR 319/90, OSNCP 1992 r. z. 11, poz. 204). W świetle unormowania z art. 11 ustawy oznacza to, że aby pracownik nabył prawo do odprawy, to potrzebna jest ocena, że pracodawca godzi się na rozwiązanie umowy o pracę w drodze porozumienia stron (ofertę pracownika), gdyż wskutek zmian organizacyjnych zmierza do zmniejszenia zatrudnienia. Tymczasem w stanie faktycznym sprawy nie można tego przyjąć, gdyż z ewi- dentnych zachowań pracodawcy wynikało, że zamierzał on utrzymać stan zatrudnie- nia, w każdym razie w odniesieniu do stanowiska pracy powoda. W wyroku z dnia 5 marca 1991 r., I PR 457/90 (Rejent 1991 r. nr 5, s. 163) Sąd Najwyższy przedstawił pogląd, który skład orzekający podziela, że fakt dojścia do porozumienia w sprawie rozwiązania stosunku pracy, nawet gdy z inicjatywą występuje pracownik, nie ozna- cza sam przez się, że dochodzi do przekreślenia występowania przyczyn z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. czy też, że przyczyny te przestają stanowić "wy- łączny powód uzasadniający rozwiązanie stosunku pracy". Dotyczy to jednak tylko sytuacji, gdy pracownik doprowadza do rozwiązania stosunku pracy w drodze poro- zumienia, będąc z uzasadnionych powodów przeświadczony, (zwłaszcza, gdy to przeświadczenie wynika z zachowania się pracodawcy), że istnieje potrzeba zmniej- szenia stanu zatrudnienia w związku ze zmianami organizacyjnymi. W stanie fak- tycznym sprawy żadne zachowanie pracodawcy nie wskazywało na to, że w związku ze zmianami organizacyjnymi zamierza zmniejszyć zatrudnienie (w każdym razie co do stanowiska pracy powoda). Tym samym zmiany organizacyjne po stronie pracodawcy nie prowadziły do zmniejszenia zatrudnienia i nie stanowiło ono przyczyny, zwłaszcza wyłącznej, wyrażenia przez pracodawcę zgody na ofertę po- woda rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron. Z tych względów należało uznać, że kasacja powoda nie powołuje się na usprawiedliwione podstawy i podlega oddaleniu z mocy art. 39312 KPC. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 KPC. ========================================