I PKN 569/98

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji jest niejedno- znaczne w zakresie oceny zaistnienia przesłanek rozwiązania umowy o pracę w try- bie art. 52 KP. Oceniając bowiem, że roszczenie powódki o przywrócenie do pracy lub o odszkodowanie było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, Sąd dru- giej instancji pośrednio przyjmuje, że rozwiązanie umowy nastąpiło z naruszeniem przepisów dotyczących tego trybu rozwiązania umowy o pracę. Równocześnie jed- nak, jako przesłankę tego rozumowania uznaje, że "nie zasługuje na ochronę pra- cownik, który narusza obowiązki pracownicze". Sąd drugiej instancji nie ocenia więc, że powódka naruszyła ciężko swoje podstawowe obowiązki pracownicze, co dopiero jest przesłanką rozwiązania umowy o pracę w trybie art. 52 KP. Równocześnie uznaje, że samo naruszenie obowiązków pracowniczych (bez uznania, że było ono ciężkie i dotyczyło obowiązków podstawowych), prowadzi do sprzeczności roszczeń z zasadami współżycia społecznego. Jest to rozumowanie oczywiście błędne. Zada- niem Sądu było bowiem przede wszystkim ocenienie, czy powódka naruszyła ciężko swoje podstawowe obowiązki pracownicze, a dopiero gdyby tak było, ewentualna ocena tego w świetle art. 8 KP. Podkreślenia przy tym wymaga, że nawet ciężkie na- ruszenie obowiązków pracowniczych, gdyby rozwiązanie umowy o pracę naruszało inne przepisy, nie oznacza jeszcze sprzeczności roszczeń z zasadami współżycia społecznego czy społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa. Aby przyjąć taką sprzeczność należałoby stwierdzić szczególną naganność zachowania pracownika (por. np. wyrok z dnia 26 marca 1998 r., I PKN 571/97, OSNAPiUS 1999 nr 5, poz. 168 czy wyrok z dnia 24 lutego 1998 r., I PKN 539/97, OSNAPiUS 1999 nr 3, poz. 87). Zarzut kasacji dotyczący naruszenia przez Sąd drugiej instancji art. 52 KP, nale- żało więc uznać za uzasadniony. Wydaje się, że sposób wykładni i zastosowania przez Sąd drugiej instancji art. 52 i 8 KP wynikał z przyjętej wykładni art. 231 § 1 KP i uznania, że skoro ten przepis nie ma zastosowania, to Miejski Ośrodek Kultury w K. nie jest legitymowany w zakre- sie roszczenia o przywrócenie do pracy czy o odszkodowanie. Rację ma Sąd drugiej instancji, że przepis art. 231 § 1 KP ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy w momen- cie przejęcia w całości lub części zakładu pracy w znaczeniu przedmiotowym przez innego pracodawcę trwa dany stosunek pracy. Inaczej mówiąc do przejęcia pracow- 5 nika przez nowego pracodawcę nie dochodzi, jeżeli w momencie przejęcia zakładu pracy stosunek pracy już był rozwiązany (por. np. wyrok z dnia 1 października 1997 r., I PKN 296/97, OSNAPiUS 1998 nr 14, poz. 422). Słusznie też Sąd drugiej instancji uważa, że przepis art. 231 KP, jako szczególny, wyłącza stosowanie innych przepi- sów dotyczących następstwa prawnego. Nie ma jednak racji, jeżeli przyjmuje, że brak przesłanek zastosowania art. 231 § 1 KP oznacza, że nie będą działały inne przepisy dotyczące następstwa prawnego, a więc przejścia określonych praw i obo- wiązków z jednego podmiotu na drugi. Następstwo takie i określony zakres przejęcia praw i obowiązków może wynikać wprost z konkretnego przepisu prawa, z aktu ad- ministracyjnego, czynności prawnej czy innego zdarzenia prawnego (por. np. uchwałę z dnia 22 lutego 1994 r., I PZP 1/94, OSNAPiUS 1994 nr 2, poz. 23, doty- czącą śmierci pracodawcy). Można wskazać liczne przypadki takiego przejęcia praw i obowiązków, czy wręcz sytuacji prawnej, w tym także w sposób szczególny regulują- ce przejęcie pracowników (art. 80 ustawy z dnia 23 listopada 1990 r. o łączności, Dz.U Nr 86, poz. 504 ze zm. - por. uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 czerwca 1992 r., W 12/91, OTK 1992 cz. 1, poz. 19; art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, Dz.U. Nr 118, poz. 561 ze zm.; a poprzednio art. 9 ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, Dz.U. Nr 51, poz. 298 ze zm. - por. uchwałę z dnia 2 czerwca 1995 r., I PZP 16/95, OSNAPiUS 1995 nr 21, poz. 261; czy art. 526 lub art. 40 § 2 KC - por. uchwała składu siedmiu sędziów z dnia 15 grudnia 1992 r., I PZP 56/92, OSNCP 1993 z. 4, poz. 50; por. też uchwałę z dnia 21 września 1990 r., III PZP 4/90, OSP 1991 z. 9, poz. 208). Oznacza to, że prawidłowa ocena Sądu drugiej instancji, iż powódka jako pra- cownik nie została przejęta przez pozwany Miejski Ośrodek Kultury, gdyż jej stosu- nek pracy wcześniej się rozwiązał, a więc, że w sprawie nie miał zastosowania art. 231 § 1 KP, doprowadziła Sąd do przedwczesnego wniosku, że Ośrodek ten nie przejął obowiązków swojego poprzednika w zakresie rozwiązanych stosunków pracy. Aby to ocenić konieczne jest ustalenie na jakiej podstawie doszło do przekształceń po stronie pracodawcy i analiza, czy nie nastąpiło przejęcie obowiązków prawnych poprzednika, w tym zwłaszcza obowiązków w zakresie rozwiązanych uprzednio sto- sunków pracy. W tym znaczeniu Sąd drugiej instancji błędnie zastosował (nie zasto- sował) art. 231 § 1 KP, gdyż nieprawidłowo przyjął, że niestosowanie tego przepisu oznacza brak następstwa prawnego pozwanego Ośrodka w zakresie obowiązków 6 (roszczeń) powódki w zakresie rozwiązanego przez Agencję Artystyczną – „E.P.” w K. stosunku pracy. Prowadzi to do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania na podstawie art. 39313 § 1 i 108 § 2 KPC. ========================================