I PKN 255/98

Wyrok z dnia 22 lipca 1998 r. I PKN 255/98 Odmowa pracowników współodpowiedzialnych materialnie współpracy z jednym z nich, na skutek stwierdzenia dysponowania przez niego nieodpłatnie powierzonym mieniem jest uzasadnioną przyczyną wypowiedzenia temu pracownikowi umowy o pracę, bez potrzeby uprzedniego ustalenia niedoboru. Przewodniczący SSN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie SN: Adam Józefowicz (sprawozdawca), Jerzy Kwaśniewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 1998 r. sprawy z powództwa Bernardy S. przeciwko Powszechnej Spółdzielni spożywców „S.” w B. o przywrócenie do pracy, na skutek kasacji powódki od wyroku Sadu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Powódka Bernarda S. wystąpiła z powództwem przeciwko Powszechnej Spół- dzielni Spożywców „S.” w B. o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezsku- teczne. Pozwana Spółdzielnia wniosła o oddalenie powództwa. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Białymstoku oddalił powództwo. Sąd ustalił, że powódka była zatrudniona w pozwanej Spółdzielni od 1 września 1975 r., z tym, że od 1 lutego 1978 r. na podstawie umowy o pracę na czas nie określony w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku bufetowej w kawiarni „K.”. Pismem z 18 sierp- nia 1997 r. pozwany Zakład wypowiedział umowę o pracę powódce z zachowaniem 3 miesięcznego okresu (który upłynął 30 listopada 1997 r.) z powodu odmowy współpracy załogi kawiarni z powódką z uwagi na brak zaufania w zakresie wspólnej 2 odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie. Po analizie zebranych dowo- dów i ich wiarygodności Sąd Rejonowy ustalił, że pracownicy kawiarni zawarli w dniu 14 stycznia 1997 r. umowę o wspólnej odpowiedzialności materialnej, w której zobo- wiązali się sprawować pieczę nad powierzonym im mieniem oraz przyjąć odpowie- dzialność za szkody spowodowane niedoborem w częściach równych. Na podstawie zeznań świadków będących współpracownikami powódki Sąd ustalił, że gościła ona na zapleczu osoby postronne, częstując je kawą lub obiadami, bez wystawiania i płacenia rachunków. Zeznania świadków wskazywały na fakt częstego goszczenia przez powódkę na zapleczu kawiarni znajomego Krzysztofa S. Inwentaryzacja wew- nętrzna przeprowadzona przez samych pracowników w barze wykazała niedobór, który wszystkie pracownice zobowiązały się spłacić dobrowolnie. W tych okolicznoś- ciach pracownice obawiające się dalszych strat złożyły oświadczenie o odmowie dalszej współpracy z powódką. W tej sytuacji - zdaniem Sądu Rejonowego - praco- dawca ma obowiązek zareagować na postawę części załogi, podejmując decyzję o przeniesieniu pracownika do innej pracy bądź o wypowiedzeniu umowy o pracę. Wybór rozwiązania zależy od zakładu pracy. Po rozważeniu całokształtu zebranego materiału dowodowego, Sąd uznał wypowiedzenie powódce umowy o pracę za za- sadne i prawnie skuteczne. Po rozpoznaniu apelacji powódki Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń w Białymstoku wyrokiem z dnia 20 stycznia 1998 r. [...] oddalił apelację. W uzasad- nieniu wyroku Sąd Wojewódzki stwierdził, że Sąd pierwszej instancji wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy i dokonał właściwej wykładni obowiązujących przepisów, a jego ustalenia są zgodne z zebranym materiałem dowodowym, które w pełni podzielił. Zachowanie powódki mogło podważyć zaufanie do niej pozostałych pracowników, jako osób wspólnie odpowiedzialnych materialnie za powierzone mie- nie, jak również zaufanie pracodawcy. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyż- szego, Sąd Wojewódzki stwierdził, że nawet jednorazowe uchybienie w wykonywaniu obowiązków przez pracownika odpowiedzialnego materialnie może podważyć zaufanie zakładu pracy do tego pracownika i uzasadniać wypowiedzenie mu umowy o pracę, a samowolne rozdysponowanie mieniem pracodawcy kwalifikuje się nawet jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, które stanowi podstawę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Sąd uznał, że brak jest podstaw do kwestionowania zasadności i zgodności z prawem wypowiedzenia powódce umowy o pracę. Powódka sama przyznała, że 3 przeprowadzona przez pracowników wewnętrzna inwentaryzacja wykazała niedobór w kwocie 700 zł, który wspólnie pokryli i że z tego tytułu przekazała kierownicze 100 zł. Sąd Wojewódzki uznał, że stanowisko zakładowej organizacji związkowej, która wniosła pewne zastrzeżenia co do rozwiązania z powódką stosunku pracy, nie ma bezwzględnie wiążącego znaczenia, gdyż opinia związku zawodowego ma charakter pomocniczy. Od powyższego wyroku powódka wniosła kasację, w której zarzuciła temu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 30 § 4 KP na skutek przyjęcia, że podana przez pozwaną Spół- dzielnię przyczyna rozwiązania umowy o pracę jest prawdziwa i konkretna. Ponadto wnosząca kasację zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 393 1 pkt 2 KPC poprzez nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w celu uzupełnienia postępowania dowodowego (art. 386 § 4 KPC) co do ustalenia niedoboru i goszczenia osób znajomych przez powódkę na koszt pozwanej. Skarżą- ca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i przywrócenie powódki do pracy ewen- tualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz za- sądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie może być uwzględniona, gdyż zawarte w niej zarzuty są bezpods- tawne. Przede wszystkim należy stwierdzić, że zarzut naruszenia prawa materialne- go przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 30 § 4 KP podlega ocenie na podstawie stanu faktycznego sprawy, ustalonego przez Sąd pierwszej instancji i przyjętego przez Sąd drugiej instancji za podstawę zaskarżonego wyroku. Kontrola tych ustaleń w postępowaniu apelacyjnym, dokonana wnikliwie przez Sąd Wo- jewódzki, wykazała ich prawidłowość, gdyż znajdują one oparcie w należycie przea- nalizowanym materiale dowodowym, z którego Sądy obu instancji wyprowadziły trafne wnioski. Wnosząca kasację, zarzucając ogólnikowo braki i nielogiczności ustaleń Sądów obu instancji, nie wykazała naruszenia określonych przepisów postę- powania, którym Sądy te uchybiły w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Z ustaleń tych wynika, że powódka często gościła na zapleczu kawiarni swojego zna- jomego, niejednokrotnie częstując go obiadem i kawą, bez wystawiania rachunku i pobrania należności. W związku z tym pozostałe pracownice, jako osoby ponoszące 4 wspólną odpowiedzialność materialną za powierzone mienie, złożyły oświadczenie zakładowi pracy o odmowie dalszej współpracy z powódką wobec utraty do niej zau- fania. Fakt ten spowodował także utratę zaufania pracodawcy do powódki. Powyższe ustalenia faktyczne Sądów obu instancji nie wymagały przeprowadzenia dodat- kowego postępowania dowodowego na te same fakty i w sposób niewątpliwy ustalo- ne okoliczności. Z tego względu nie może być uznany za uzasadniony zarzut kasacji narusze- nia przez Sąd drugiej instancji przepisu art. 386 § 4 KPC, gdyż istota sprawy została należycie wyjaśniona do stanowczego jej rozstrzygnięcia. Nie istniała przeto potrzeba uchylenia prawidłowego wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W tym kontekście wskazana w oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu powódce umowy o pracę przyczyna tego wypowiedzenia (odmowa dalszej współpracy załogi kawiarni z powódką z uwagi na brak do niej zaufania w zakresie wspólnej odpowiedzialności materialnej za powierzone mienie) jest należy- cie i wystarczająco skonkretyzowana. Dlatego zarzut kasacji naruszenia przez Sąd drugiej instancji art. 30 § 4 KP nie może być uznany za uzasadniony. Zdaniem Sądu Najwyższego nie jest konieczne, aby wymieniona przyczyna rozwiązania stosunku pracy z powódką była wykazana powstaniem niedoboru w określonym okresie po przeprowadzeniu remanentu przez właściwą komórkę kontroli pozwanego zakładu pracy. W niniejszej sprawie kwestia powstania niedoboru w kawiarni nie była przy- czyną rozwiązania umowy o pracę, lecz utrata zaufania do powódki zatrudnionych w kawiarni osób, które odmówiły dalszej z nią współpracy w ramach umowy o współod- powiedzialności materialnej za powierzone mienie. Dlatego ten aspekt sprawy nie ma istotnego znaczenia z punktu widzenia wskazanej w oświadczeniu pracodawcy przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę. W konsekwencji należy stwierdzić, że odmowa współpracy załogi wyodręb- nionego zakładu usługowego z powodu utraty zaufania do jednej z osób współodpo- wiedzialnych materialnie, na skutek stwierdzenia samowolnego dysponowania przez nią nieodpłatnie powierzonym mieniem z obowiązkiem wyliczenia się, wskazana w oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę, jest wystarczająco uza- sadnioną przyczyną rozwiązania stosunku pracy, która nie wymaga uprzedniego ustalenia niedoboru w zakładzie za określony okres trwania umowy o współodpo- wiedzialności materialnej. 5 Mając to na uwadze Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego na zasadzie art. 393 12 KPC orzekł jak w sentencji. ========================================