I PKN 565/97

Wyrok z dnia 26 marca 1998 r. I PKN 565/97 Wskazanie w piśmie wypowiadającym pracownikowi umowę o pracę utraty zaufania pracodawcy do pracownika wystarczająco konkretyzuje tę przyczynę w kontekście znanych pracownikowi zarzutów, postawionych mu wcześniej przez pracodawcę. Przewodniczący SSN: Józef Iwulski, Sędziowie SN: Adam Józefowicz (spra- wozdawca), Jerzy Kwaśniewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 26 marca 1998 r. sprawy z powództwa Karola K. przeciwko „E.” Kompanii Energetycznej - Spółce Akcyjnej w G. o przywró- cenie do pracy, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni z dnia 23 września 1997 r. [...] o d d a l i ł kasację i zasądził od Karola K. na rzecz „E.” Kompanii Energe- tycznej - Spółce Akcyjnej w G. kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania ka- sacyjnego. U z a s a d n i e n i e Powód Karol K. wystąpił z powództwem przeciwko „E.” [...] Kompanii Ener- getycznej SA w G. o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę, po- mimo sprzeciwu związku zawodowego. Pozwana Spółka wniosła o oddalenie powództwa twierdząc, że wypowiedze- nie umowy o pracę było uzasadnione z tego względu, iż powód naruszył podstawowy obowiązek dbałości o mienie zakładu i obowiązujące go zasady wykonywania pracy oraz umożliwiał innym pracownikom uzyskiwanie nieuzasadnionego wynagrodzenia za pracę. 2 Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Gdańsku wyrokiem z dnia 25 czerwca 1997 r. [...] zasądził od pozwanej Spółki na rzecz powoda kwotę 3.176,16 zł odszkodowania i 50 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd ustalił, że powód był zatrudniony przez Zakład Energetyczny w G. w okresie od 1 września 1989 r. do 23 czerwca 1992 r. na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, a od 24 czerwca 1992 r. wykonywał pracę na rzecz pozwanej na podstawie umowy o pracę na czas nie określony na stanowisku młodszego montera urządzeń poligraficznych. W przer- wach urlopowych był referentem d/s handlowych i wystawiał kwity klientom bez po- bierania gotówki. Powód był członkiem NSZZ „Solidarność”. W dniu 8 kwietnia 1997 r. pozwany zawiadomił komisję Międzyzakładową NSZZ „Solidarność” o zamiarze wypowiedzenia powodowi umowy o pracę. W uzasadnieniu podano, że powód po- magał Tomaszowi J. w przekazywaniu innym monterom kwot pobranych od odbior- ców na skradziony bloczek. W jednym przypadku sam przyjął nienależną kwotę od odbiorcy przez co utracił zaufanie pracodawcy. Komisja międzyzakładowa negatyw- nie zaopiniowała zamiar wypowiedzenia powodowi umowy o pracę. Pismem z 16 kwietnia 1997 r. pozwany zawiadomił związek zawodowy, że opinia związku wpłynęła po upływie terminu ustalonego w art. 38 § 2 KP i pracodawca dokonał wypo- wiedzenia w oparciu o art. 38 § 5 KP. W dniu 28 kwietnia 1997 r. pozwany złożył powodowi oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę z powodu utraty zaufania pracodawcy do pracownika. W ocenie Sądu Rejonowego wypowiedzenie powodowi umowy o pracę było uzasadnione, gdyż powód nie posiadał uprawnienia do odbioru pieniędzy od odbior- ców energii i nie był upoważniony do wpłacania gotówki inkasentom, co umożliwiało im osiąganie nienależnych wynagrodzeń. Takie zachowanie powoda stanowi przy- czynę uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracę. Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych stron, bo stan faktyczny ustalił na podstawie dokumentów, znajdują- cych się w aktach osobowych powoda oraz jego wyjaśnień. Sąd uznał, że wypowie- dzenie powodowi umowy o pracę nastąpiło z naruszeniem przepisów o wypowiada- niu umów o pracę. Związek zawodowy zgłosił zastrzeżenia z uchybieniem terminu jednego dnia (15 kwietnia zamiast 14 kwietnia 1997 r.). Jednakże pozwany już po wniesieniu zastrzeżeń przez związek zawodowy złożył powodowi wypowiedzenie umowy o pracę 28 kwietnia 1997 r., przez co naruszył obowiązek konsultacji zamiaru wypowiedzenia umowy o pracę z ogólnokrajową organizacją związkową (art. 38 § 3 KP). Zgłoszenie zastrzeżeń po upływie 5 dni nie jest spóźnione, gdy dotarło do kie- 3 rownika zakładu pracy przed powzięciem decyzji o wypowiedzeniu umowy o pracę. Poza tym - zdaniem Sądu Rejonowego - zawarta w oświadczeniu o wypowiedzeniu umowy o pracę treść, że przyczyną wypowiedzenia jest utrata zaufania pracodawcy do pracownika nie wyczerpuje art. 30 § 4 KP, gdyż przyczyna ta powinna być skon- kretyzowana. Naruszenie przepisów przez pracodawcę nie uzasadnia uwzględnienia powództwa, bo wypowiedzenie było uzasadnione. Sąd na podstawie art. 45 § 2 KP nie uwzględnił powództwa, gdyż byłoby to niecelowe. Dlatego na zasadzie art. 47 1 KP zasądził odszkodowanie. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzi- bą w Gdyni po rozpoznaniu apelacji obu stron od wyroku Sądu pierwszej instancji, wyrokiem z dnia 23 września 1997 r. [...] zmienił zaskarżony wyrok i powództwo od- dalił oraz oddalił apelację powoda. Sąd Wojewódzki nie podzielił poglądu Sądu Re- jonowego, iż zgłoszenie zastrzeżeń po upływie 5 dni nie jest spóźnione, gdy doszło do kierownika zakładu pracy przed powzięciem przez niego decyzji realizującej wy- powiedzenie. Żaden przepis nie przedłuża terminu wskazanego w art. 38 § 2 KP. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego przepis art. 30 § 4 KP nie konkretyzuje sposobów określenia przyczyny wypowiedzenia ani stopnia jej szczegółowości. Sąd pierwszej instancji uznając, że zwrot „utrata zaufania do pracownika” jest zbyt ogólnikowy, jed- nocześnie dokonał merytorycznej oceny tak podanej przyczyny (zasadności wypo- wiedzenia) i uznał, że wypowiedzenie powodowi umowy o pracę było uzasadnione. Na przeszkodzie tej oceny nie stał zatem mały stopień konkretności wskazanej w wypowiedzeniu przyczyny. Nie nastąpiło - zdaniem Sądu drugiej instancji - naru- szenie art. 30 § 4 KP i niezasadny jest zarzut apelacji powoda w tej części, jak rów- nież zarzut sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, że była uzasadniona przyczyna wypowiedzenia powodowi umowy o pracę. Fakty przyznane przez powoda, a polegające na przyjmowaniu pie- niędzy od odbiorców energii elektrycznej (między innymi od znajomych), wpłacanie ich do kasy zakładu lub inkasentom, którzy w ten sposób osiągali nienależne wyna- grodzenie, bez upoważnienia i wbrew posiadanemu zakresowi obowiązków i upraw- nień, było postępowaniem niezgodnym z treścią wiążącego strony stosunku pracy. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego okoliczności te mogły doprowadzić do utraty zaufania pracodawcy do powoda i wypowiedzenia umowy o pracę. Nie wchodzi w rachubę niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a w szczególności czy pozwany oficjalnie nakazywał swoim pracownikom (w tym powodowi) pobieranie od 4 odbiorców należności za energię elektryczną i czy powód podejmował się tych czynności z grzeczności lub jako przysługę. Okoliczności te nie były podnoszone przed Sądem pierwszej instancji, nie można ich podnosić przed sądem drugiej ins- tancji (art. 381 KPC). Od powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego pełnomocnik powoda wniósł kasację, w której zarzucił naruszenie prawa materialnego, to jest „art. 30 ust. 4 KP” przez niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że wyczerpuje dyspozycję tego przepisu ogólnikowe, a nie konkretne wskazanie przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę. Ponadto skarżący zarzucił w kasacji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie przepisów: art. 381, 382 i 385 KPC, przez wydanie orzeczenia na podstawie materiału dowodowego zebranego przez Sąd pierwszej instancji, bez jego uzupełnienia o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka Władysława B. oraz przyjęcie, że apelacja powoda jest bezzasadna, gdy materiał dowodowy nie stanowił podstawy do zmiany wyroku Sądu pierwszej instancji i oddalenia powództwa. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżone- go wyroku i wyroku Sądu pierwszej instancji oraz przekazanie sprawy do Sądu Rejo- nowego w Gdańsku do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępo- wania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie może być uwzględniona, gdyż jej zarzuty nie są zasadne. Wprawdzie należy zgodzić się z wywodami wnoszącego kasację, że w oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nie określony po- winna być wskazana konkretnie, a nie ogólnikowo przyczyna uzasadniająca wypo- wiedzenie, to jednak w ustalonych okolicznościach sprawy Sąd drugiej instancji traf- nie uznał, że podana przyczyna wypowiedzenia powodowi umowy o pracę nie naru- sza wymagań wynikających z art. 30 § 4 KP, który nie precyzuje sposobu określenia przyczyny ani stopnia jej szczegółowości. Przed wypowiedzeniem powodowi umowy o pracę pracodawca przeprowadził postępowanie wyjaśniające. Bezspornie powód przyznał na piśmie fakty, które spowodowały, że pracodawca utracił do niego zaufa- nie. Powód dopuścił się ustalonych przez Sąd pierwszej instancji uchybień w pracy, które w sposób oczywisty zagrażały interesom pracodawcy. Przyczyny wypowiedze- nia były powodowi dokładnie znane. W tej sytuacji wskazanie w piśmie wypowiada- 5 jącym umowę o pracę powodowi, jako przyczyny wypowiedzenia „utraty zaufania pracodawcy do pracownika” jest takim sformułowaniem, że wystarczająco konkrety- zuje tę przyczynę w kontekście znanych pracownikowi zarzutów, postawionych mu przez pracodawcę, nie wymagających szerszej egzemplifikacji w piśmie skierowa- nym do niego. Zwięzłość sformułowanej przyczyny wypowiedzenia powodowi umowy o pracę - zdaniem Sądu Najwyższego - mieści się w granicach konkretności przy- czyny wymaganej przepisem art. 30 § 4 KP. W tym świetle należy uznać za trafne stanowisko Sądu Wojewódzkiego, który przyjął, że utrata zaufania pracodawcy do pracownika, jako wskazana przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę jest przyczyną uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracę w rozumieniu art. 30 § 4 KP, gdyż umożliwia ocenę zasadności tej czynności prawnej w konkretnych okolicznościach sprawy. Sądy obu instancji dokonując merytorycznej oceny istnienia przyczyny wypo- wiedzenia powodowi umowy o pracę w oparciu o ustalone przez Sąd pierwszej ins- tancji fakty uznały, że wypowiedzenie to było uzasadnione. Sąd Najwyższy podziela tę ocenę na tle stanu faktycznego stanowiącego podstawę wydania zaskarżonego wyroku, w którym nie dopatruje się potwierdzenia zarzutu kasacji naruszenia art. 30 § 4 KP. Przepis ten nakłada na pracodawcę tylko obowiązek wskazania rzeczywistej przyczyny wypowiedzenia. Pozwany dokonując wypowiedzenia nie naruszył zatem art. 30 § 4 KP. Sąd Najwyższy nie dopatrzył się także naruszenia przez Sąd drugiej instancji przepisów procesowych, wymienionych w zarzutach kasacji. Sąd drugiej instancji orzeka według art. 382 KPC w zasadzie na podstawie materiału zebranego w postę- powaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym, jeżeli postępowa- nie dowodowe nie zostało wyczerpująco przeprowadzone przez Sąd pierwszej ins- tancji. Wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka Władysława B. na ogólnikowo sformułowaną okoliczność zasadności wypowiedzenia powodowi umowy o pracę nie precyzował nowych faktów i nie powoływał nowego dowodu, którego strona nie mogła powołać przed Sądem pierwszej instancji. Pominięcie tego dowodu przez Sąd drugiej instancji nie stanowi naruszenia art. 381 KPC, gdyż w świetle ustaleń Sądu I instancji dopuszczenie tego dowodu było zbędne, a nadto kwestia zasadności wypowiedzenia należy do oceny Sądu, a nie do zeznań świadka. Zda- niem Sądu Najwyższego oddalenie apelacji przez Sąd drugiej instancji nie było więc z tego względu bezzasadne. Dlatego zarzut kasacji naruszenia przez ten Sąd art. 6 385 KPC należy uznać za bezpodstawny. Mając to wszystko na uwadze Sąd Naj- wyższy doszedł do przekonania, że kasacja powoda nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego, na zasadzie art. 393 12 KPC orzekł, jak w sentencji. ========================================