I PKN 419/97

Wyrok z dnia 4 grudnia 1997 r. I PKN 419/97 Przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę musi być konkretna i rze- czywista. Nie musi jednak mieć szczególnej wagi czy nadzwyczajnej donios- łości skoro wypowiedzenie jest zwykłym sposobem rozwiązania beztermino- wego stosunku pracy. Brak oczekiwanej przez pracodawcę dbałości, staran- ności i uwagi w wykonywaniu obowiązków pracowniczych uzasadnia wypo- wiedzenie pracownikowi umowy o pracę. Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Barbara Wagner (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 1997 r. sprawy z po- wództwa Teresy C. przeciwko Rejonowemu Urzędowi Pracy w G. o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 19 czerwca 1997 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Teresa C. wnosiła o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę twierdząc, że podana przez pracodawcę przyczyna je uzasadniająca jest nie- prawdziwa. Rejonowy Urząd Pracy w G. wniósł o oddalenie powództwa podnosząc, że powódka wywiązywała się z obowiązków pracowniczych przeciętnie, a bezpośrednią przyczyną wypowiedzenia jej umowy była nieznajomość Kodeksu pracy i niewłaściwe jego stosowanie w praktyce. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Kędzierzynie - Koźlu wyrokiem z dnia 9 kwietnia 1997 r. [...] przywrócił powódkę do pracy. - 2 - Sąd ustalił, że Teresa C. była zatrudniona w Rejonowym Urzędzie Pracy w G. od 16 grudnia 1992 r. do 16 grudnia 1995 r. na podstawie umowy o pracę na czas określony, zajmując stanowisko inspektora do spraw organizacyjnych. W dniu 29 marca 1994 r. wypowiedziano jej warunki pracy w zakresie wymiaru czasu pracy, ograniczając zatrudnienie od 1 lipca 1994 r. do 3/4 etatu. W dniu 16 czerwca 1994 r. strony zawarły umowę na czas nie określony w pełnym wymiarze czasu pracy, a w dniu 1 lipca 1994 r. umowę o pracę na czas nie określony w 3/4 wymiaru czasu pracy na stanowisku inspektora rejonowego do spraw kadr i sekretariatu. Obowiązki powódki na zajmowanym stanowisku określał zakres czynności z dnia 22 marca 1993 r., rozszerzony od marca 1995 r. o organizację i zaopatrzenie materiałowo - techniczne. W dniu 31 lipca 1996 r. strona pozwana wypowiedziała powódce warunki pracy i płacy z propozycją zatrudnienia od 1 listopada 1996 r. na stanowisku do spraw potwierdzania gotowości do pracy. Pismem z dnia 7 października 1996 r. udzielono Teresie C. upomnienia z powodu rażących uchybień w wypisywaniu do- kumentów i braku znajomości przepisów. Pismem z dnia 21 października 1996 r. powódka otrzymała upomnienie z powodu rażącego uchybienia w załatwieniu spraw pracowniczych oraz nieprzestrzegania zaleceń lekarza. Teresa C. przygotowała dla Janiny M. wypowiedzenie umowy o pracę z błędną datą zawarcia umowy. Popra- wione pismo, będąc na zwolnieniu lekarskim, doręczyła pracownicy w czasie urlopu w mieszkaniu osoby trzeciej. Sprawa ta, na skutek skargi Janiny M., spowodowała kontrolę Państwowej Inspekcji Pracy w zakładzie i stała się przedmiotem wystąpienia tego organu z dnia 17 lutego 1997 r. W dniach 2 i 4 października 1996 r. przepro- wadzono kontrolę stanowiska pracy powódki. Kontrolerzy - radca prawny oraz refe- rent do spraw kadr organizacji i obsługi sekretariatu nie stwierdzili nieprawidłowości. Zastrzeżenia do pokontrolnej oceny pracy Teresy C. zgłosił 31 października 1996 r. Kierownik Urzędu. Powódka popełniła błędy w nomenklaturze stanowisk pracy Marii K., Violetty N. i Janiny M. W dniu 15 listopada 1996 r. Rejonowy Urząd Pracy wypo- wiedział powódce umowę o pracę, zawartą 1 lipca 1994 r. podając jako przyczynę wypowiedzenia niewywiązywanie się z obowiązków pracowniczych, nieznajomość przepisów prawa oraz wykorzystywanie stanowiska pracy dla celów prywatnych. Jerzy C. - mąż powódki zawiadomił stronę pozwaną, że wykorzystuje ona swoje sta- nowisko zeznając w sprawie alimentacyjnej, iż ten nie przyjmuje ofert pracy. Rejo- - 3 - nowy Urząd Pracy pismem z dnia 2 marca 1995 r. uznał te zarzuty za zasadne. Na skutek zawiadomienia strony pozwanej przez męża powódki, że korzysta ona z te- lefonu służbowego dla celów prywatnych przeprowadzono kontrolę rozmów za lipiec, sierpień i wrzesień 1996 r., w rezultacie której obciążono Teresę C. należnością 2,20 zł. W ocenie Sądu, strona pozwana nie wykazała nieznajomości przepisów oraz zaniedbań w pracy powódki i wykorzystywania stanowiska pracy dla celów pry- watnych. „Pewne nieprawidłowości” w jej pracy nie stanowią dostatecznej przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie. Nadto wypowiedzenie dotyczyło umowy o pracę z dnia 1 lipca 1994 r., a powódka od 1 listopada 1996 r. była zatrudniona na stanowis- ku do spraw potwierdzania gotowości do pracy. Zarzutów do pracy powódki na no- wym stanowisku nie było. Strona pozwana zaskarżyła powyższy wyrok apelacją i podnosząc zarzut sprzeczności ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału wniosła o jego zmianę i oddalenie powództwa lub uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpozna- nia Sądowi I instancji. Rejonowy Urząd Pracy twierdził, że wbrew odmiennej ocenie Sądu, wykazano w postępowaniu brak znajomości prawa pracy przez powódkę. Kwalifikując uchybienia w pracy powódki jako „drobne” Sąd pominął skutki owych błahych zaniedbań. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu wyrokiem z dnia 19 czerwca 1997 r. [...], zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo. Sąd, przy przyjęciu, że ustalenia faktyczne dokonane w postępowaniu pierwszej instancji są prawidłowe, dokonał odmiennej ich oceny. Podkreślił, że pracodawca ma prawo do zatrudniania pracowników dających najlepszą gwarancję prawidłowego wykony- wania obowiązków. Dlatego nawet drobne uchybienia uzasadniają wypowiedzenie, które jest zwykłym sposobem rozwiązywania umów o pracę. „Uzasadnione przy- puszczenie, iż inny pracownik będzie lepiej wykonywał swoje obowiązki pracownicze uzasadnia wypowiedzenie umowy o pracę, nawet wtedy, gdy pracownik, któremu wypowiedziano umowę o pracę, wykonuje je poprawnie”. Teresa C. wyrok ten zaskarżyła kasacją i wskazując jako jej podstawę naru- szenie prawa materialnego wniosła o jego zmianę przez uwzględnienie powództwa lub uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi II instancji do ponownego rozpoznania. - 4 - Zdaniem skarżącej, Sąd naruszył art. 45 KP, przyjmując, że „ nawet drobne uchybie- nie w wykonaniu obowiązków pracowniczych czyni zasadnym wypowiedzenie umowy o pracę”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja została oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego, a to art. 45 KP. Skarżąca nie kwestionuje prawidłowości ustaleń stanowiących faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonych wyroku. Podważa jego ocenę i kwalifikację prawną. Problem sprowadza się więc do tego czy drobne tylko uchybie- nia w wykonywaniu obowiązków pracowniczych uzasadniają wypowiedzenie, czy też do zakwalifikowania przyczyny wypowiedzenia jako zasadnej konieczne jest stwier- dzenie jakiegoś rażącego naruszenia tychże obowiązków . Sąd Najwyższy podziela pogląd Sądu II instancji, że wypowiedzenie jest zwykłym sposobem rozwiązania zobowiązaniowego stosunku prawnego o charakte- rze ciągłym. Takim właśnie jest stosunek pracy. Wynikający z treści art. 45 KP wy- móg zasadności wypowiedzenia chroni pracownika przed woluntaryzmem i arbitral- nością pracodawcy. Dlatego przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę musi być konkretna i rzeczywista. Nie znaczy to, iż ma być o wadze szczególnej, nadzwyczaj- nej doniosłości, wyjątkowym znaczeniu. Te ostatnie są bowiem podstawą odstąpie- nia od umowy, a więc jej rozwiązania bez wypowiedzenia. Uzasadniać wypowiedze- nie może zarówno jednorazowe zdarzenie ważące negatywnie na ocenie rzetelności i sumienności pracownika oraz właściwego wykonywania przez niego obowiązków, jak też wielokrotne, powtarzalne jego naganne „ drobne” zachowania, które u obcią- żonego ryzykiem pracodawcy, powodują utratę zaufania do pracownika. Niewłaściwe wykonywanie obowiązków pracowniczych wynikające z niewiedzy, czy też tylko nie- dostatku wiedzy (kompetencji ) potrzebnej do prawidłowego ich wykonywania, brak oczekiwanej dbałości , staranności i uwagi w wykonywaniu czynności przypisanych zajmowanemu stanowisku (pewien rodzaj „nonszalancji pracowniczej” ) uzasadniają wypowiedzenie. Bez znaczenia dla oceny zasadności wypowiedzenia są przyczyny (źródła ) nagannych zachowań pracownika. O zasadności wypowiedzenia decydują obiektywnie stwierdzone fakty nieprawidłowego wykonywania obowiązków pracowni- - 5 - czych. Zawinione naruszenie tychże obowiązków stanowi podstawę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Nie ma przeto racji skarżąca twierdząc, że powtarzalne, aczkolwiek nie nagminne, uchybienia w pracy nie uzasadniają wypo- wiedzenia umowy o pracę. Nie można też zgodzić się z prezentowanym przez nią stanowiskiem, iż o zasadności wypowiedzenia mają decydować subiektywne nie zaś obiektywne „ przyczyny naruszeń tych obowiązków”. Kierując się powyższymi motywami Sąd Najwyższy, stosownie do treści art. 393 12 KPC, orzekł jak w sentencji. ========================================