II UZP 28/95

Wyrok zaskarżył wnioskodawca, zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, domagał się uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu rewizji skarżący wywodził, iż stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy o z.e.k. podstawę wymiaru kolejowej emerytury stanowi przeciętne wynagrodzenie wypłacone pracownikowi z tytułu zatrudnienia na kolei lub zatrudnienia równorzędnego z zatrudnieniem na kolei - ustalone i zwaloryzowane w sposób określony w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. W okresie pracy za granicą według twierdzeń wnioskodawcy był on zatrudniony na stanowisku specjalisty, co wyczerpywało dyspozycję art. 7 ust. 8 ustawy o z.e.k. Sąd I instancji odmówił wiary tym twierdzeniom bez należytego wyjaśnienia spornej kwestii. Sąd ten, zdaniem wnioskodawcy, zobowiązany był przeprowadzić postępowanie dowodowe, celem wyjaśnienia, czy w okresie zatrudnienia w "D." wnioskodawca zatrudniony był jako specjalista. Nadto skarżący wywodził, iż uwzględnienie w podstawie wymiaru emerytury kolejowej okresu zatrudnienia w "D." znajdowało podstawę prawną w przepisie § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 1 kwietnia 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent, (jednolity tekst: Dz. U. z 1989 r., Nr 11, poz. 63 ze zm.). Zdaniem wnioskodawcy, Sąd Wojewódzki winien rozważyć jakie uprawnienia wynikały z przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 17 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą, w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem, oraz zwiększyć świadczenie o 1% podstawy wymiaru emerytury za każdy pełny rok zatrudnienia na kolei ponad 20 lat pracy. Przedstawiając Sądowi Najwyższemu do rozpoznania przytoczone wyżej zagad- nienie prawne Sąd Apelacyjny podkreślił, że powstało ono w następstwie rozbieżności w orzecznictwie sądów w kwestii, czy po wejściu w życie ustawy o rewaloryzacji w podstawie wymiaru kolejowej emerytury należy uwzględnić wyłącznie wynagrodzenie z okresu zatrudnienia na kolei i okresu równorzędnego, czy też ustalając podstawę emerytury można przyjąć również wynagrodzenie uzyskane w okresie zatrudnienia poza koleją. Z uzasadnienia Sądu Wojewódzkiego wynika, iż zdaniem tego Sądu przepis art. 7 ustawy o rewaloryzacji ma jedynie "odpowiednie" zastosowanie przy ustalaniu podstawy kolejowej emerytury, bowiem w dalszym ciągu obowiązują reguły normatywne zawarte w art. 9 ustawy o z.e.k. w brzmieniu nadanym przez art. 9 ustawy z 24 maja 1990 r. o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. Nr 36, poz. 206). Zgodnie z tym przepisem podstawę wymiaru kolejowej emerytury i kolejowej renty stanowi przeciętne wynagrodzenie wypłacane pracownikowi z tytułu zatrudnienia na kolei lub zatrudnienia równorzędnego z zatrudnieniem na kolei - ustalone i zwa- loryzowane w sposób określony w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracow- ników i ich rodzin. Taka wykładnia prowadzi do konstatacji, iż podstawę wymiaru kolejowej emerytury dla osób, które złożyły wniosek do 31 grudnia 1994 r. stanowi przeciętna, zwaloryzowana kwota wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia na kolei lub równorzędnego z tym zatrudnieniem z okresu kolejnych 5 lat kalendarzowych wybranych z ostatnich 14 lat. Nie jest natomiast dopuszczalne uwzględnienie w tej podstawie wymiaru wynagrodzenia innego, niż osiągane z tytułu zatrudnienia na kolei i zatrudnienia równorzędnego z pracą na kolei. Stanowisko to, zdaniem Sądu Apelacyjnego, budzi zastrzeżenia z uwagi na brzmienie przepisu art. 1 pkt 7, art. 6 ust. 3 oraz art. 45 ust. 1 ustawy o rewaloryzacji. Zgodnie z art. 1 pkt 7 przepisy ustawy stosuje się do emerytur i rent zwanych dalej świadczeniami, przysługujących na podstawie ustawy o z.e.k. Ta ogólna zasada zmodyfikowana została jednak przez przepis art. 6 ust. 3 ustawy o rewaloryzacji prze- pisy ust. 1 i 2 tego artykułu stosuje się odpowiednio przy ustalaniu prawa do świadczeń na podstawach, których mowa w art. 1 pkt 2-8, a więc również na podstawie ustawy o z.e.k. Zapis o odpowiednim stosowaniu art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o rewaloryzacji ma, zdaniem Sądu rewizyjnego, to znaczenie, iż pomimo stosowania tej ustawy do kolejowych emerytur i rent z mocy jej art. 1, w dalszym ciągu obowiązują określone w art. 11 ustawy o z.e.k. warunki nabycia prawa do kolejowej emerytury, łącznego okresu zatrudnienia na kolei wraz z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi. Okres ten, wynoszący co najmniej 25 lat dla mężczyzn, to obecnie okres składkowy albo okres składkowy uzupełnione okresami nieskładkowymi w rozmiarze nie większym niż określony w art. 4 ust. 2 ustawy o rewaloryzacji lub okresami, o których mowa w art. 5 tej ustawy. Również okresy równorzędne z zatrudnieniem na kolei oraz zaliczalne do tych okresów podlegają klasyfikacji na podstawie art. 6 ust. 1 i 2 ustawy rewaloryzacyjnej jako okresy składkowe i nieskładkowe. W dalszym jednak ciągu obowiązuje wynikający z art. 11 ust. 2 ustawy o z.e.k. warunek legitymowania się przez ubezpieczonego co najmniej 15-letnim zatrudnieniem na kolei (łącznie z okresami równorzędnymi z pracą na kolei i zaliczalnymi do tych okresów). W przepisie art. 7 ustawy o rewaloryzacji, normującym zasady ustalania pods- tawy wymiaru świadczeń, ustawodawca nie zastosował formuły odpowiedniego stosowania tego przepisu przy ustalaniu podstawy wymiaru świadczeń dla pracowników kolejowych. Skoro przepis ten nie zawiera żadnych odstępstw od zasad w nim zawar- tych w odniesieniu do świadczeń przysługujących na podstawie ustawy o z.e.k., to zważywszy na brzmienie art. 1 ustawy o rewaloryzacji, przy ustalaniu podstawy wymiaru kolejowej emerytury należałoby uwzględnić wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia również poza koleją, jeśli wybrane przez ubezpieczonego kolejne 5 lat kalendarzowych z ostatnich 14 lat takie zatrudnienie obejmuje. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z przepisem art. 45 ust. 1 ustawy o rewaloryzacji, przepisy ustaw wymienionych w art. 1, a więc i ustawy o z.e.k. stosuje się od 15 listopada 1991 r., o ile nie są sprzeczne z postanowieniami ustawy o rewa- loryzacji . Oznaczałoby to, że przepis art. 9 ustawy o z.e.k. w brzmieniu ustalonym przez art. 6 wyżej powołanej ustawy z 24 maja 1990 r. nie ma zastosowania, a w jego miejsce należy przy ustalaniu podstawy kolejowej emerytury uwzględnić reguły normatywne z art. 7 ustawy o rewaloryzacji. W praktyce jednak organy rentowe w dalszym ciągu, również po wejściu w życie ustawy o rewaloryzacji, rozpoznając wnioski o emeryturę złożone po tej dacie stosują art. 9 ustawy o z.e.k., a sądy nie są konsekwentne rozstrzygając w tym przedmiocie. Rozstrzygając przedstawione zagadnienie prawne Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Wątpliwości podkreślone przez Sąd Apelacyjny powstały w związku z treścią art. 45 ustawy o rewaloryzacji, stanowiącym, że:"przepisy ustaw i dekretu, wymienionych w art. 1, stosuje się od dnia wejścia w życie ustawy o ile nie są sprzeczne z pos- tanowieniami niniejszej ustawy." Ustawa ta - w myśl przepisu art. 1 pkt 7 - ma zasto- sowanie również do świadczeń emerytalno-rentowych przyznawanych na postawie us- tawy o z.e.k. System tego zaopatrzenia emerytalnego przewiduje, że do podstawy wymiaru kolejowej emerytury lub renty przyjmuje się wynagrodzenie uzyskane z zatrudnienia na kolei względnie z zatrudnienia równorzędnego z takim zatrudnieniem (art. 9 ustawy o z.e.k.). Sposób obliczania podstawy wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych wpro- wadzony przepisem art. 7 ustawy o rewaloryzacji, nie określa odmiennego ustalania tej podstawy dla pracowników kolejowych, w przeciwieństwie do duchownych i twórców (art. 7 ust. 2 i 4), w stosunku do których przepis art. 7 stosuje się "odpowiednio". Dla rozstrzygnięcia więc przedstawionego zagadnienia prawnego, konieczne jest rozważenie, co oznacza zawarty w przytoczonym wyżej art. 45 ustawy o rewaloryzacji, zwrot: "o ile nie są sprzeczne z postanowieniami niniejszej ustawy". Sąd Najwyższy, w składzie orzekającym, podziela pogląd wyrażony w stano- wiskach Prokuratora Generalnego oraz Dyrekcji Generalnej Przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe, że ustanowiona w art. 9 ustawy o z.e.k. odrębność w sposobie ustalania podstawy wymiaru emerytury, nie może być uznana za "sprzeczność" z przepisem art. 7 ustawy o rewaloryzacji w rozumieniu jej art. 45. Zawarte w przepisie art. 9 ustawy o z.e.k. ograniczenie, przy ustalaniu podstawy wymiaru świadczeń, źródeł wynagrodzenia za pracę do wynagrodzenia uzyskanego, w stosownym okresie, z tytułu zatrudnienia na kolei lub równorzędnego z takim zatrudnieniem, stanowi jedynie konsekwencję odrębności prawnych zaopatrzenia emerytalnego kolejarzy, odrębności nadal obowiązujących, przyznających tej grupie zawodowej szereg korzystniejszych uregulowań, niż to przewiduje ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Skoro zatem przepisy art. 6 i 7 ustawy o z.e.k., zachowały swą aktualność, po wejściu w życie ustawy o rewaloryzacji, podobnie jak art. art. 11, 13, 15, regulujące warunki nabycia świadczeń emerytalno-rentowych, to również art. 9 tejże ustawy, dotyczący sposobu ustalania podstawy wymiaru tych świadczeń, nie jest sprzeczny z ustawą o rewaloryzacji. Odmienne stanowisko prowadziłoby do dalszego, nieuzasadnionego uprzywilejowania pracowników kolejowych. Tak więc podstawę wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych należy ustalać w sposób wskazany w art. 7 ustawy o rewaloryzacji przy uwzględnieniu treści przepisu art. 9 ustawy o z.e.k. [...] Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł , jak w sentencji uchwały. ========================================