II URN 55/95

Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone na żądanie Sądu Najwyższego. W rewizji nadzwyczajnej Minister Sprawiedliwości zarzucił rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 106 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o z.e.p., a nadto narusze- nie interesu Rzeczypospolitej Polskiej i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i decyzji Centralnej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych z dnia 30 czerwca 1994 r. w części dotyczącej zwrotu nienależnych świadczeń i orzeczenie, że wnioskodawca Ireneusz M. nie jest obowiązany do zwrotu kwoty 2.886.420 zł. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zaskarżony wyrok istotnie rażąco narusza powołane w rewizji nadzwyczajnej przepisy art. 106 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o z.e.p. W myśl art. 106 ust. 2 pkt 1, jednym z warunków, które decydują o uznaniu świadczenia za nienależnie wypłacone i podlegające zwrotowi, jest pouczenie osoby, której wypłacono świadczenie o braku prawa do jego pobierania. W niniejszej sprawie - jak trafnie wywiedziono w rewizji nadzwyczajnej - warunek ten nie został spełniony. Decyzja z dnia 18 lutego 1992 r. przyznająca wnioskodawcy prawo do renty inwalidzkiej nie zawierała bowiem żadnego pouczenia w przedmiocie wysokości przyznanej renty inwalidzkiej, na podstawie którego wnioskodawca mógłby powziąć przekonanie, że przyznana mu tą decyzją renta jest ustalona w niewłaściwej wysokości, bądź że wysokość jej może ulec zmianie na jego niekorzyść po przyznaniu renty z tytułu zatrudnienia na terenie b. Czechosłowacji. Wydając tę decyzję organ rentowy wiedział o okresie pracy wnioskodawcy w b. Czechosłowacji, zamieszczając w decyzji wyjaśnienie w tym przedmiocie w pkt 13 decyzji. Wnioskodawca nie ukrywał tej okoliczności, zatem nie można mu przypisać działania w złej wierze w rozumieniu art. 106 ust.2 pkt 2 ustawy o z.e.p. W tym stanie, skoro nie zachodzą przesłanki ani z art. 106 ust. 2 pkt 1, ani z pkt 2 tegoż przepisu, wypłacone wnioskodawcy świadczenia w okresie od 4 stycznia 1993 r. do 31 lipca 1994 r. w kwocie wyższej od rzeczywiście należnej, nie są świadczeniami, do zwrotu których byłby on obowiązany na podstawie art. 106 ust. 1 ustawy o z.e.p. Obciążenie osoby, która pobierała świadczenia uznane następnie za nienależne, obowiązkiem ich zwrotu następuje wyłącznie w sytuacjach określonych w art. 106 ust. 2 pkt 1 lub 2, po stwierdzeniu istnienia zawartych w tym przepisie przesłanek. Z reguły nie można więc żądać, na podstawie powołanych przepisów, zwrotu wypłaconych świadczeń, jeśli ustalenie ich przez organ rentowy w niewłaściwej wysokości było następstwem błędnego wyliczenia rachunkowego albo wynikiem nieprawidłowego zastosowania przepisów. W takich wypadkach brak jest bowiem przesłanki pouczenia zainteresowanego o okolicznościach, wymienionych w art. 106 ust. 2 pkt 1 in fine. Wbrew stanowisku Sądu Wojewódzkiego okoliczności faktyczne sprawy także nie uprawniają do potraktowania decyzji z dnia 18 lutego 1993 r. jako decyzji zaliczko- wej w rozumieniu art. 107 ust. 1 pkt 1 ustawy o z.e.p. Decyzja ta nie została określona jako zaliczkowa. Ponadto treść jej nie upoważniała do wniosku, że w razie "zaliczenia" okresu pracy "w CSRS" wysokość renty inwalidzkiej polskiej może ulec obniżeniu. Osoba zainteresowana nie musi być zorientowana w tym zakresie i dlatego nie można przypisać wnioskodawcy, iż miał on świadomość, że wysokość polskiej renty inwalidzkiej może po przyznaniu mu cząstkowej renty z tytułu pracy w b. Czechosło- wacji ulec obniżeniu na jego niekorzyść. W sytuacji, gdy organ rentowy ma informację, że osoba ubiegająca się o świadczenia emerytalno-rentowe była zatrudniona także na terenie b. Czechosłowacji, to w decyzji przyznającej świadczenie z ubezpieczenia polskiego winien jest zaznaczyć, że świadczenie to przyznane jest zaliczkowo oraz że wysokość jego może ulec zmianie po przyznaniu świadczenia z instytucji ubezpieczeniowej zagranicznej. Dopiero takie pouczenie daje w myśl art. 107 ust. 3 ustawy o z.e.p. podstawę do potrącenia ze świadczenia emerytalno-rentowego kwoty wypłaconej ponad należną. Uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej nie stoi na przeszkodzie upływ terminu określonego w art. 421 § 2 k.p.c. Zaskarżony wyrok godzi bowiem w zasadę prawo- rządnego działania organów wymiaru sprawiedliwości, a tym samym narusza interes Rzeczypospolitej Polskiej. =======================================