II PRN 10/95

Wyrok z dnia 4 października 1995 r. II PRN 10/95 Oddalenie powództwa w części obejmującej żądanie odsetek ustawowych stanowi rażące naruszenie art. 481 § 1 i 2 k.c., jeżeli została zasądzona należność główna. Przewodniczący SSN: Stefania Szymańska, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Maria Tyszel, Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Iwony Kaszczyszyn, po rozpoznaniu w dniu 4 października 1995 r. sprawy z powództwa Jerzego K. przeciwko Spółce Akcyjnej S.-P. w P. o rentę wyrównawczą, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Poznaniu z dnia 7 lutego 1995 r. [...] u c h y l i ł pkt 2 zaskarżonego wyroku w części oddalającej powództwo o tyle, że zasądził od pozwanego na rzecz powoda 54% odsetek [...] od kwoty 4.397 zł (cztery tysiące trzysta dziewięćdziesiąt siedem) od dnia 1 marca 1994 r. do dnia zapłaty. U z a s a d n i e n i e W pozwie z dnia 15 marca 1994 r. powód Jerzy K. dochodził zasądzenia od pozwanej Spółki Akcyjnej S.-P. kwoty 99.516.400 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 marca 1994 r. oraz kosztów postępowania, podając w uzasadnieniu, że jako pracownik [...] Zakładów Opon Samochodowych "S." w P. (poprzednika prawnego pozwanej) w dniu 19 sierpnia 1985 r. uległ wypadkowi przy pracy, którego skutki ostatecznie doprowadziły do zaliczenia go do pierwszej grupy inwalidów. [...] Dochodzona kwota jest skapitalizowaną rentą wyrównawczą za okres od 1 września 1993 r. do 28 lutego 1994 r., a jej wysokość stanowi różnicę między zarobkami, które powód otrzymywałby świadcząc pracę, a rentą inwalidzką. W odpowiedzi na pozew pozwana uznała powództwo do kwoty 40.000.000 zł, zaś w pozostałej części wniósła o jego oddalenie, zarzucając błędne wyliczenie wynag- rodzenia jakie powód mógłby otrzymywać przy dalszym świadczeniu pracy. Wyrokiem częściowym z dnia 15 listopada 1994 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Poznaniu zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 40.000.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 1 marca 1994 r. nadając wyrokowi rygor natychmiastowej wykonal- ności wobec uznania powództwa w tej części. Wyrokiem z dnia 7 lutego 1995 r. Sąd Rejonowy w Poznaniu zasądził dalszą kwotę 4.397 zł, w pozostałej części powództwo oddalił orzekając o kosztach postępo- wania, zaś w uzasadnieniu nie odniósł się do dochodzonych odsetek. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z dnia 27 kwietnia 1995 r. [...] oddalił rewizję strony pozwanej orzekając o kosztach zastępstwa procesowego za II instancję. Powód nie skarżył wyroku w części oddalającej powództwo. Wyrok Sądu Rejonowego zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawied- liwości wyrok w części dotyczącej odsetek zarzucając rażące naruszenie art. 316 i 325 k.p.c. oraz art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 300 k.p. Skarżący żądał zmiany wyroku w tej części i zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda ustawowych odsetek od kwoty 4.397 zł poczynając od dnia 6 marca 1994 r., tj. od dnia, w którym pozwana miała ostatecznie ustosunkować się do żądań powoda. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rewizja nadzwyczajna, wobec trafności zarzutów w niej podniesionych, jest uzasadniona, a jej uwzględnienie powoduje stosowną zmianę zaskarżonego wyroku. Przytoczone okoliczności, w tym również te, które dotyczą samej zasady po- wództwa o zasądzenie skapitalizowanej renty wyrównawczej są niewątpliwe. Nie pod- lega także ocenie w tym postępowaniu wysokość zasądzonego roszczenia. W wyroku częściowym z dnia 15 listopada 1994 r. Sąd Rejonowy zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda uznaną część należności głównej wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 marca 1994 r. Po zakończeniu postępowania i uznaniu, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona do rozstrzygnięcia spornego stosunku - art. 316 § 1 k.p.c. - Sąd wyrokiem z dnia 7 lutego 1995 r. orzekł o roszczeniu głównym, uwzględniając je w przeważającej części, oddalił jednak roszczenie w zakresie odsetek, mimo iż żądanie pozwu nie zostało zmienione, zaś stan istniejący w chwili zamknięcia rozprawy, a więc podstawa faktyczna i prawna w pełni uzasadniał uwzględnienie powództwa w tej części. Stosownie do przepisu art. 481 § 1 i 2 k.c., gdy dłużnik opóźnia się ze spełnie- niem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody, nawet gdyby opóźnienie było wynikiem okoli- czności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności, zaś w przypadku, gdy wysokość odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, przysługują odsetki ustawowe. Konstrukcja tego przepisu daje podstawę do przyjęcia, że prawo do odsetek przysługuje z mocy samej ustawy, [...]. Przy zasądzeniu należności głównej, a więc po wykazaniu samej zasadności roszczenia, odsetki za czas opóźnienia przysługują z mocy samej ustawy, stanowiąc swego rodzaju sankcję wobec niespełnienia świadczenia w terminie. Wobec wyraźnego żądania pozwu, oddalenie powództwa w tej części nie znaj- duje żadnego uzasadnienia, a to pozwala na stosowną zmianę wyroku i zasądzenie ustawowych odsetek od zasądzonej należności głównej, od daty wskazanej w pozwie do dnia zapłaty. [...] Z tych względów i na podstawie art. 422 § 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. ========================================