II URN 36/95

Postanowienie z dnia 14 września 1995 r. II URN 36/95 Sąd nie ma obowiązku ustalania z urzędu przyczyn unieważnienia odwo- łania od decyzji organu po terminie. Przewodniczący SSN: Teresa Romer (sprawozdawca), Sędziowie SN: Kazimierz Jaśkowski, Jerzy Kuźniar, Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Stefana Trautsolta, po rozpoznaniu w dniu 14 września 1995 r. sprawy z wniosku Natalii B. przeciwko Kasie Rolniczego Ubez- pieczenia Społecznego Oddział Regionalny w O. o emeryturę rolną, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 20 stycznia 1995 r., [...] o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną. U z a s a d n i e n i e Natalia B. urodzona w 1910 roku, pobiera od 16 kwietnia 1982 r. emeryturę w oparciu o przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. 1989 r., Nr 46, poz. 250 ze zm.). W dniu 25 stycznia 1994 r. zgłosiła do KRUS Oddział w O. wniosek o zwięk- szenie pobieranej emerytury o emeryturę z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego. W odpowiedzi z dnia 18 kwietnia 1994 r. KRUS Oddział Regionalny w O. wyjaś- nił wnioskodawczyni, że w chwili składania wniosku o świadczenie rolne 6 maja 1980 r. zataiła fakt, iż prowadzi zakład rzemieślniczy. Dlatego też w 1982 r. wstrzymano wypłatę tego świadczenia a powstała nadpłata została potrącona z wyrównania emerytury rzemieślniczej na podstawie decyzji z 26 lipca 1982 r. W dniu 9 czerwca 1994 r. wnioskodawczyni zwróciła się o wydanie decyzji w sprawie emerytury z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego. Decyzją z 8 sierpnia 1994 r. KRUS Oddział Regionalny w O. załatwił wniosek ten odmownie powołując się na przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji podano, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków z art. 69 przytoczonej ustawy, albowiem mimo przekazania gospodarstwa rolnego posiadała własne źródło dochodu, a warunkiem przyznania emerytury był między innymi brak własnych, stałych źródeł dochodu. Odwołanie od tej decyzji Natalia B. wniosła 20 października 1994 r. KRUS - Oddział Regionalny w O., przekazując to odwołanie do Sądu Wojewódzkiego w Rze- szowie, wniósł o jego odrzucenie ponieważ wpłynęło po terminie. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie postano- wieniem z 14 listopada 1994 r. odrzucił odwołanie. W uzasadnieniu Sąd powołał się na art. 477 9 § 3 k.p.c. podkreślając, że w decyzji wnioskodawczyni została prawidłowo pouczona, iż po upływie 1 miesiąca (ustawowego terminu do wniesienia odwołania) decyzja staje się prawomocna. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, rozpatrując zażalenie wnioskodawczyni na pos- tanowienie Sądu Wojewódzkiego - postanowieniem z dnia 20 stycznia 1995 r. oddalił zażalenie. W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny podał, że w decyzji nie odnotowano daty wysłania jej do adresata, a w aktach sprawy brak jest dowodu potwierdzającego dorę- czenie decyzji. Z treści złożonego zażalenia wynika jednak, że wnioskodawczyni otrzymała de- cyzję w ostatnich dniach miesiąca (sierpnia), w którym została ona wydana. Sąd Apelacyjny podkreślił, że o terminie i sposobie odwołania wnioskodawczyni była prawidłowo pouczona w decyzji. Mimo to odwołanie nadała w Urzędzie Pocztowym w J.L. dopiero 18 października 1994 r. Minister Sprawiedliwości wniósł od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Rze- szowie rewizję nadzwyczajną. Zarzucił temu postanowieniu rażące naruszenie prawa, w tym szczególnie art. 477 9 § 1 i § 3 k.p.c. i wniósł o uchylenie tego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rze- szowie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Minister Sprawiedliwości przyznał, że wprawdzie z treści zaża- lenia załączonego do akt sądowych wynika, że wnioskodawczyni otrzymała decyzję przy końcu sierpnia, ale z odpisu tego zażalenia znajdującego się w aktach rentowych wynika, że decyzję organu rentowego otrzymała przy końcu września. Wówczas odwołanie byłoby złożone w terminie określonym przepisem art. 477 9 § 1 k.p.c. Minister Sprawiedliwości zwrócił też uwagę na to, że wnioskodawczyni miała przebywać przez 3 miesiące w szpitalu a wówczas należało rozważyć, czy nawet w przypadku złożenia odwołania po terminie (art. 477 9 § 1 k.p.c.) nie zachodzą okoliczności uzasadniające merytoryczne rozpoznanie sprawy. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje: Poza sporem pozostaje, że brak jest formalnego potwierdzenia daty doręczenia wnioskodawczyni decyzji KRUS z 8 sierpnia 1994 r. oraz to, że w decyzji wniosko- dawczyni została prawidłowo pouczona o terminie i sposobie odwołania się od tej decyzji. Wnioskodawczyni twierdziła wprawdzie, że przez trzy miesiące przebywała w szpitalu, ale nie podała nawet w przybliżeniu kiedy pobyt w szpitalu miał miejsce i nie przedstawiła żadnego dokumentu, który uprawdopodobniłby jej twierdzenie co do tego faktu. Zgodnie z art. 477 9 § 1 k.p.c. odwołanie od decyzji organów rentowych wnosi się w terminie miesiąca od doręczenia odpisu decyzji. Decyzja, co jest bezsporne, wydana została 8 sierpnia 1994 r. Brak jest wpraw- dzie dowodu jej doręczenia, ale sądząc po pismach wnioskodawczyni kierowanych do Oddziału Regionalnego KRUS w O., w których domagała się wydania decyzji, wnioskodawczyni była zainteresowana formalnym otrzymaniem decyzji i to w jak najszybszym terminie. Wnoszący rewizję nadzwyczajną przyznaje, że z treści zażalenia wynika, iż wnioskodawczyni otrzymała decyzję przy końcu sierpnia. Równocześnie jednak, powołuje się na odpis tego zażalenia znajdujący się w aktach rentowych, z którego wynika, że decyzję wnioskodawczyni otrzymała pod koniec września. Uszło uwadze wnoszącego rewizję nadzwyczajną, że w odpisie wspomnianego zażalenia znajdującego się na k. 18 akt rentowych przerobiono, poprawiono słowo miesiąca na słowo "września". W zażaleniu do Sądu Apelacyjnego, znajdującym się w aktach sądowych, którego kopia znajduje się na k. 18 akt rentowych podano: "Decyzja podobno wydana została 8 sierpnia, lecz otrzymałam ją dopiero przy końcu miesiąca". Data odwołania od decyzji, wniesionego do Sądu Wojewódzkiego, nie zawiera miesiąca jego wniesienia. Data ta ograniczona jest do podania dnia i roku "18.1994". W odwołaniu wnioskodawczyni nie wspomina kiedy otrzymała decyzję. W tych okolicznościach zdaniem Sądu Najwyższego, nie można uznać, iż Sądy obu instancji rażąco naruszyły art. 477 9 § 3 k.p.c. uznając, że odwołanie zostało wniesione po terminie określonym w art. 477 9 § 1 k.p.c. i dlatego podlega odrzuceniu. Wbrew wywodom rewizji Sąd nie jest zobowiązany w tego rodzaju okolicznoś- ciach ustalać z urzędu, czy wnioskodawczyni rzeczywiście przebywała w szpitalu i kiedy ten pobyt miał miejsce. W odwołaniu wniesionym do Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie wnioskodawczyni nie wspominała nawet o pobycie w szpitalu. Podała o tym dopiero w zażaleniu do Sądu Apelacyjnego. Informacja ta, bardzo ogólnikowa, pozostaje równocześnie w sprzeczności z twier- dzeniem o otrzymaniu decyzji dopiero we wrześniu. W zażaleniu wnioskodawczyni bowiem napisała: " ponadto leżałam w szpitalu przez okres trzech miesięcy w tym czasie, gdy był termin na złożenie odwołania". Z tego oświadczenia wnioskować należy, że decyzję wnioskodawczyni otrzymała w sierpniu a odwołania nie wniosła w terminie nie dlatego, że decyzja została jej przesłana we wrześniu, lecz dlatego, że leżała w szpitalu. Równocześnie jest faktem powszechnie znanym, że po trzymiesięcznym pobycie w szpitalu pacjent otrzymuje co najmniej kartę informacyjną. Dlatego też nie można uznać za wystarczające wyjaśnienie wnioskodawczyni, iż dowodu na pobyt w szpitalu nie może przedstawić bo nie jest w stanie pojechać do J., gdzie znajduje się szpital. Reasumując Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do uwzględnienia rewizji nadz- wyczajnej i ustalenia, iż zarówno Sąd Wojewódzki, jak i Sąd Apelacyjny dopuściły się rażącego naruszenia prawa przyjmując, iż odwołanie wnioskodawczyni od decyzji KRUS zostało wniesione po upływie jednego miesiąca od doręczenia tej decyzji. W zgromadzonym materiale dowodowym oba Sądy miały podstawę do odrzucenia odwołania w oparciu o art. 477 9 § 3 k.p.c. Dlatego też i na mocy art. 421 § 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. =======================================