Sprawa dotyczyła prawa inwalidy wojennego/wojskowego do wcześniejszej emerytury na podstawie ustawy z 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin. Wnioskodawca miał ukończone 56 lat, ponad 34 lata stażu pracy oraz status inwalidy III grupy w związku ze służbą wojskową i II grupy z ogólnego stanu zdrowia. Spór sprowadzał się do pytania, czy przesłanka z art. 21 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 41 tej ustawy obejmuje także sytuację, gdy inwalida wojenny/wojskowy ma I lub II grupę inwalidztwa ustaloną z ogólnego stanu zdrowia, a nie wyłącznie z tytułu inwalidztwa wojennego lub wojskowego. Sąd Najwyższy uznał, że nie. Wykładnia systemowa i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że chodzi wyłącznie o inwalidztwo wojenne lub wojskowe, ponieważ celem przepisu jest rekompensata za skutki takiego właśnie inwalidztwa i umożliwienie wcześniejszego przejścia na emeryturę osobom, u których utrata zdolności do pracy wynika z tych szczególnych okoliczności. Uchwała potwierdziła więc, że samo zaliczenie do I lub II grupy z ogólnego stanu zdrowia nie spełnia warunku ustawowego.
Kluczowe kwestie prawne:
·czy inwalida wojenny/wojskowy może skorzystać z wcześniejszej emerytury, gdy I lub II grupa inwalidztwa wynika z ogólnego stanu zdrowia
·wykładnia art. 21 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 41 ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych
·czy przesłanka inwalidztwa I lub II grupy obejmuje wyłącznie inwalidztwo wojenne/wojskowe
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.
Wyrokiem z dnia 24 listopada 1994 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w Lublinie oddalił odwołanie.
Rozpoznając rewizję wnioskodawcy od tego wyroku, Sąd Apelacyjny uznał, iż w
sprawie występuje zagadnienie prawne nasuwające istotne wątpliwości, wymagające
rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. Treść tego zagadnienia została przytoczona w
sentencji uchwały.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Bezspornym jest w sprawie, że wnioskodawca ukończył 56 lat życia, udowodnił
34 lata, 2 miesiące zatrudnienia i jest inwalidą trzeciej grupy w związku ze służbą
wojskową oraz drugiej grupy z ogólnego stanu zdrowia.
Spór sprowadza się zatem do kwestii prawnej, a mianowicie: czy inwalida za-
liczony do III grupy w związku ze służbą wojskową i II grupy z ogólnego stanu zdrowia,
może przejść na emeryturę na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 41 ustawy z
dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin
(jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r., Nr 13, poz. 68 ze zm.).
W myśl ww. przepisu, inwalida wojenny, który ma wymagany do uzyskania eme-
rytury okres zatrudnienia, może przejść na emeryturę po osiągnięciu 55 lat przez
mężczyznę, jeżeli został zaliczony do I lub II grupy inwalidów.
Wątpliwość Sądu Apelacyjnego wynika stąd, że w przepisie tym nie określono,
że przez inwalidztwo I lub II grupy należy rozumieć inwalidztwo wojenne (wojskowe).
Powstaje zatem kwestia, czy zaliczenie inwalidy wojennego (wojskowego) do I lub II
grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia także stanowi przesłankę do zastosowania
tego przepisu.
Trafnie jednak wywodzi dalej Sąd Apelacyjny, że skoro omawiany przepis znaj-
duje się w ustawie regulującej uprawnienia inwalidów wojennych i wojskowych. to
zbędne jest powtarzanie w poszczególnych przepisach tej samej ustawy, że chodzi o
inwalidztwo wojenne lub wojskowe, a więc powstałe w okolicznościach określonych w
art. 9 i 30 tejże ustawy. Za takim stanowiskiem przemawia także wykładnia
funkcjonalna omawianego przepisu. Celem zawartego w nim unormowania jest bowiem
umożliwienie przejścia (na wniosek) na emeryturę w wieku o 10 lat niższym niż
emerytalny wiek powszechny tym inwalidom, u których utrata zdolności do jakiego-
kolwiek zatrudnienia powstaje w związku z inwalidztwem wojennym lub wojskowym.
Jest to sui generis rekompensata za tak dotkliwe skutki spowodowane inwalidztwem
wojennym lub wojskowym. Gdyby ustawodawca zamierzał objąć dobrodziejstwem oma-
wianego przepisu także inwalidów zaliczonych tylko do III grupy inwalidów wojennych
lub wojskowych, to zaznaczyłby, iż ich inwalidztwo II lub I grupy może być
spowodowane ogólnym stanem zdrowia.
Słusznie podkreśla Sąd Apelacyjny, iż za takim stanowiskiem przemawia poś-
rednio także pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale z dnia 8 listopada 1985 r.
- sygn. akt II URN 175/85 (OSNCP 1986 z. 9 poz. 146). W uchwale tej Sąd Najwyższy
stwierdził, iż w myśl art. 10 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o z.i.w. wysokość renty
inwalidy wojennego zależy od powstałej grupy inwalidzkiej, ustalonej stosownie do art. 9
tej ustawy. Nie może mieć więc wpływu na wysokość renty inwalidy wojennego
stwierdzony stopień inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia.
Wprawdzie przedmiotem rozważania w ww. sprawie była kwestia wysokości
renty inwalidzkiej, tym niemniej argumenty w obu sprawach - z uwagi na przedmiot
rozważań - częściowo się pokrywają.
Mając powyższe argumenty na uwadze Sąd Najwyższy podjął uchwałę o treści
przytoczonej w sentencji.
========================================